Movies Ltd

Ο Raul Arevalo είναι ένας από τους πιο γνωστούς Ισπανούς ηθοποιούς. Τελευταία τον είδαμε στο φρικώδες Δεν κρατιέμαι (Los amantes pasajeros, 2013), στο εξαιρετικό «Το μικρό νησί» (La isla mínima, 2014) και στο ενδιαφέρον «Ποιος κλέβει ποιον;» (Cien años de perdón, 2016). Η ταινία Η οργή ενός υπομονετικού ανθρώπου (Tarde para la ira) αποτελεί την πρώτη του σκηνοθετική απόπειρα, προβλήθηκε στο τμήμα «Orizzonti» του περασμένου φεστιβάλ Βενετίας και στο ΦΚΘ προβάλλεται στο τμήμα «Ανοιχτοί Ορίζοντες».

Η υπόθεση: Ο Χοσέ είναι ένας μοναχικός και ντροπαλός άνδρας. Ένα πρωινό, πηγαίνει για καφέ στο μπαρ όπου δουλεύει η Άνα. Ο ερχομός αυτού του ανθρώπου στη δύσκολη ζωή της δίνει κουράγιο στην Άνα, ύστερα από οχτώ χρόνια που πέρασε περιμένοντας τον Κούρο, τον σύζυγό της, να εκτίσει την ποινή του. Ο Κούρο βγαίνει από τη φυλακή ελπίζοντας πως θα μπορέσει να ξεκινήσει τη ζωή του απ’ την αρχή με την Άνα. Είχε κλειστεί εκεί μιας που καταδικάστηκε για τη συμμετοχή του στην ένοπλη ληστεία ενός κοσμηματοπωλείου στο οποίο δολοφονήθηκε μια γυναίκα και ο γηραιός ιδιοκτήτης του κοσμηματοπωλείου χτυπήθηκε τόσο άσχημα, που έχει πέσει σε κώμα. Οι ζωές των τριών αυτών ανθρώπων θα μπλέξουν με τέτοιο τρόπο τον οποίο μόνο ο ένας από αυτούς είχε φανταστεί. Και είχε καταστρώσει ως σχέδιο να προκύψει το συγκεκριμένο «μπλέξιμο»...

Η άποψή μας: «Μια δυνατή ιστορία για τη βίαιη φύση του ανθρώπινου είδους και την ψευδαίσθηση της εξιλέωσης» αναφέρει ο επίσημος κατάλογος του φεστιβάλ για την ταινία. Και ναι, έχει δίκιο: με τις παραπάνω λίγες λέξεις συνοψίζεται όλο το νόημα του φιλμ. Ένα φιλμ που, όπως πάρα πολλά προηγούμενα πριν από αυτό, προσπαθεί να πάρει θέση απέναντι στο ζήτημα της αυτοδικίας. Κατά τη γνώμη μας, ο Arevalo επιλέγει τη λογική και τη θέση του Sam Peckinpah όπως αυτή είχε διατυπωθεί στην παρεξηγημένη ταινία του «Αδέσποτα σκυλιά» (Straw Dogs, 1971) – παρένθεση: θα ορκιζόμουν ότι σήμερα είδα ταινία, ίσως να αφορά τη συγκεκριμένη, όπου μία από τις εταιρίες παραγωγής ονομαζόταν έτσι: Straw Dogs! Ή μήπως Stray Dogs; Κλείνει η παρένθεση. Στην αρχή ο Arevalo μας δείχνει μια εντυπωσιακή σκηνή στην οποία ο επιφορτισμένος να οδηγήσει το αμάξι διαφυγής της ληστείας στο κοσμηματοπωλείο προσπαθεί να ξεφύγει από την αστυνομία και εντέλει ντελαπάρει! Και η κάμερα είναι μέσα στο αυτοκίνητο, έτσι;

Ακολουθούν πολλά κεφάλαια, μέσα από τα οποία αργά αλλά σταθερά φτάνουμε στην πρώτη μεγάλη ανατροπή της ταινίας (ακολουθεί και μια δεύτερη προς το φινάλε της). Μας έχει βάλει στο κατάλληλο κλίμα. Η σκηνή στο υπόγειο του γυμναστηρίου βγάζει γέλιο εξαιτίας της εμφάνισης και κυρίως εξαιτίας του τρόπου ομιλίας του ενός από τους συμμετέχοντες στη ληστεία. Μετά το γέλιο, όμως, ακολουθεί αιματοκύλισμα. Ένα αιματοκύλισμα που προκαλείται από έναν φιλήσυχο στη μέχρι πρότινος ζωή του άνδρα, το οποίο σοκάρει τον παράνομο αυτόπτη μάρτυρα. Αυτοδικία λοιπόν. Την καταδικάζει ο σκηνοθέτης; Χμ, σαν να νίπτει τας χείρας του και φρονίμως ποιόν, δεν παίρνει θέση. Ενδιαφέρουσα αν μη τι άλλο ταινία από την Ισπανία.

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ την Τρίτη 8 Νοεμβρίου στις 13.00, στο Ολύμπιον - έχει διανομή και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας από την Weirdwave με άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία εξόδου)


Συνεχίζουμε με τη συμμετοχή της Ισλανδίας στο διαγωνιστικό τμήμα του φετινού φεστιβάλ. Τίτλος της: Η πέτρα της καρδιάς (Hjartasteinn) σε σκηνοθεσία του 34χρονου Guðmundur Arnar Guðmundsson. Μια ταινία που πήρε μέρος στο προηγούμενο φεστιβάλ Βενετίας (στο τμήμα «Venice Days») - η πρώτη ισλανδική ταινία που έλαβε μέρος στο ιστορικό αυτό φεστιβάλ, όπου τιμήθηκε με το Queer Lion, σαν να λέμε, το γκέι λιοντάρι...

Η υπόθεση: Σ’ ένα απομακρυσμένο ψαροχώρι της Ισλανδίας, δύο έφηβοι, ο Θορ και ο Κρίστιαν, περνούν ένα ανήσυχο καλοκαίρι, καθώς ο ένας, ο Θορ, προσπαθεί να κερδίσει την καρδιά ενός κοριτσιού, ενώ ο άλλος, ο Κρίστιαν, ανακαλύπτει πως τρέφει άλλου είδους αισθήματα, πέρα από φιλικά, για τον κολλητό του. Όταν το καλοκαίρι τελειώνει και τα έντονα καιρικά φαινόμενα της Ισλανδίας επιστρέφουν δριμύτερα, τα αγόρια θα αντιμετωπίσουν τις πιέσεις από το περιβάλλον τους και τις εσωτερικές τους συγκρούσεις, που έχουν τη δύναμη να τους χωρίσουν...

Η άποψή μας: Queer Lion, σου λέει ο άλλος. Εμένα αυτά τα βραβεία που βραβεύουν φύλα και σεξουαλικούς προσανατολισμούς μου φαίνεται πως περισσότερο ενισχύουν την καχυποψία και τον ρατσισμό παρά τα αμβλύνουν. Η συγκεκριμένη ταινία είναι μάλλον η καλύτερη που έχουμε δει ως τώρα στο διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ. Το ότι έχει κερδίσει βραβείο ονόματι Queer Lion είναι κάτι θεωρείτε που τη βοηθάει να βρει το κοινό της ή τη στιγματίζει και περιορίζει το target group της; Τέλος πάντων, να, χαζομάρες. Ο σκηνοθέτης της ταινίας παρουσιάζει μια ταινία ενηλικίωσης. Και ένα από τα πράγματα που στοιχειώνουν την ενηλικίωση είναι και η πρώτη σεξουαλική επαφή, τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα. Για τον Θορ, που νιώθει ανασφαλής με το πουλί του, με το μέγεθός του και με το γεγονός ότι δεν έχει βγάλει ακόμα τρίχες στη γύρω περιοχή, ο έρωτάς του για μια όμορφη συνομήλική του, τον τυραννά και τον στοιχειώνει. Για τον Κρίστιαν, όμως, τα πράγματα είναι ακόμα δυσκολότερα. Σε μια βαθιά συντηρητική κοινωνία όπως η ισλανδική της ενδοχώρας (για να μην μιλάμε μόνο για την καγκουριά των Ελλήνων, έτσι;) έτσι κι αλλιώς η κολλητή φιλία των δύο αγοριών δίνει στόχο για πειράγματα και για bullying. Τα απειλητικά και μειωτικά «homo» εκστομίζονται με ταχύτητα πολυβόλου. Και ο Κρίστιαν φτάνει μια στιγμή που δεν μπορεί να το διαχειριστεί όλο αυτό και αντιδρά βίαια, αλλά όχι προς τους άλλους μα προς τον ίδιο του τον εαυτό.

Ο σκηνοθέτης, πέρα από την σεξουαλική αφύπνιση, κερδίζει τον θεατή καθώς σκιαγραφεί με πληρότητα και με αφηγηματική οικονομία μια ολόκληρη κοινωνία. Για τις σχέσεις μεγάλων – μικρών. Για τα στερεότυπα. Για το πως ξοδεύουν το χρόνο τους τα παιδιά σε περιοχές όπου δεν κυνηγάνε Pokemon! Για το πόσο οδυνηρό είναι για ένα μικρό αγόρι να μεγαλώνει σε μια οικογένεια χωρίς πατέρα, με τη μητέρα του και δύο μεγαλύτερες σε ηλικία αδελφές, που δεν τον αφήνουν ποτέ σε ησυχία, ακόμα κι όταν είναι να αυνανιστεί ο έρημος! Δυνατή ταινία που ευτυχεί να διαθέτει πολύ καλές ερμηνείες από όλα τα πιτσιρίκια. Και μου κάνει εντύπωση το γεγονός ότι δεν νομίζω να έχω ξανακούσει το υπέροχο «Birthday» των Sugarcubes, με την Bjork στα φωνητικά, σε άλλη ταινία πλην αυτής! Και ναι, μπορεί κάποια ψάρια να φαντάζουν άσχημα στα μάτια μας, αλλά έχουν κι αυτά τη θέση τους στον κόσμο και δεν χρειάζεται να τα σκοτώνουμε μόνο και μόνο για το πώς φαίνονται. Άσχημα – όμορφα, κολυμπούν υπέροχα σε μια θάλασσα που τα χωράει όλα.

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ την Τρίτη 8 Νοεμβρίου στις 18.00 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα – δεν έχει ακόμα διανομή για τη χώρα μας)

To Park της Σοφίας Εξάρχου είναι η πρώτη ταινία που είδαμε από τις τρεις ελληνικές ταινίες οι οποίες συμμετέχουν στο διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ. Και παρά το γεγονός ότι ήρθε στη Θεσσαλονίκη φορτωμένη πολύ θετικές εντυπώσεις από τη συμμετοχή της σε διάφορα φεστιβάλ ανά τον κόσμο (αναφέρουμε ενδεικτικά εκείνα του Τορόντο, του Σαν Σεμπαστιάν, του Ρέικιαβικ και του Λονδίνου) δεν μας έπεισε...

Η υπόθεση: Δέκα χρόνια μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, μια παρέα αγοριών ζει ανάμεσα στις εγκαταλελειμμένες αθλητικές εγκαταστάσεις του Ολυμπιακού Χωριού της Αθήνας. Τα αγόρια περιφέρονται άσκοπα ανάμεσα στα ερείπια, στήνοντας παιχνίδια και οργανώνοντας ζευγαρώματα σκύλων για να βγάζουν χρήματα. Ο μεγαλύτερος της παρέας, ο 17χρονος Δημήτρης μαζί με την 22χρονη Άννα – πρώην αθλήτρια – προσπαθούν να ξεφύγουν από το Χωριό με προορισμό τα τουριστικά ξενοδοχεία των νοτίων προαστίων. Καθώς οι εξορμήσεις τους συνεχίζονται και τα δυο παιδιά εισχωρούν όλο και πιο πολύ στις ζωές των τουριστών, η επιθυμία του Δημήτρη για αποδοχή θα δοκιμαστεί με βίαιο τρόπο.

Η άποψή μας: To weird greek wave συναντά τον Κωνσταντίνο Γιάνναρη του «Από την άκρη της πόλης» θα μπορούσαμε να πούμε στη συγκεκριμένη περίπτωση. Η επιλογή της Εξάρχου να γυρίσει την ταινία στα χαλάσματα των Ολυμπιακών εγκαταστάσεων, εκεί που το 2004 η Ελλάδα έζησε τις τελευταίες ημέρες και νύχτες μεγαλείου της (εντός ή εκτός εισαγωγικών), είναι αν μη τι άλλο ευφυής. Χωρίς πολλά λόγια και με πολύ εύστοχο συμβολισμό επιτυγχάνει να πιάσει εντελώς εξαιρετικά την παρακμή της Ελλάδας σε όλα τα επίπεδα. Αυτή, όμως, μοιάζει να είναι και η μοναδική καλή ιδέα της ταινίας, που θα μπορούσε κάλλιστα να περιοριστεί σε ένα φιλμάκι μικρού μήκους ή ακόμα ακόμα σε ένα ντοκιμαντέρ. Η Εξάρχου επιλέγει να γυρίσει μεγάλου μήκους ταινία μυθοπλασίας, έχοντας μόνο μια εξαιρετική σεναριακή ιδέα στη φαρέτρα της. Α, και μερικές πολύ ενδιαφέρουσες φάτσες παιδιών, αυθεντικών τσογλανακίων (sic), που καθόλου πείρα από υποκριτική δεν έχουν, γράφουν όμως εξαιρετικά στο φακό.

Αναγκαστικά, η σκηνοθέτιδα οδηγείται στην επανάληψη και στο προφανές. Και σε κατάχρηση του «ου» ως επιφώνημα του στυλ «περνάμε καλά». Τόσο «ου» καταντά ενοχλητικό, αν και πάλι στόχος είναι να δει ο θεατής παιδιά που δεν μπορούν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους ή με τους μεγαλύτερους παρά μόνο να ουρλιάξουν σε πρώτο επίπεδο. Εκεί που τα πράγματα χειροτερεύουν είναι με τη σκηνή στην ταβέρνα του ξενοδοχείου, εκεί που γίνεται συνέδριο και οι σύνεδροι το ρίχνουν έξω, παίζουν και με υπόσχεση πληρωμής, διασκεδάζουν «αναγκάζοντας» τον νεαρό Δημήτρη να πέσει βραδιάτικα στην παγωμένη θάλασσα. Ok. Say no more. Ελπίζουμε η επόμενη ταινία της εμφανώς ταλαντούχου δημιουργού να πιάσει υψηλότερες επιδόσεις.

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ την Τρίτη 8 Νοεμβρίου στις 20.00 στην αίθουσα Τώνια Μαρκετάκη – δεν έχει ακόμα διανομή για τη χώρα μας)

Μία από τις ταινίες στο τμήμα «Ειδικές Προβολές» του ΦΚΘ είναι και ο Εμποράκος (Forushande) του σπουδαίου Ιρανού σκηνοθέτη Asghar Farhadi. Η ταινία έλαβε μέρος στο διαγωνιστικό τμήμα του περασμένου φεστιβάλ των Καννών όπου τιμήθηκε με τα βραβεία καλύτερου σεναρίου και ανδρικής ερμηνείας για τον πρωταγωνιστή Shahab Hosseini. Την ταινία την είδαμε στις Κάννες και παρακάτω, ελαφρώς παραλλαγμένο, είναι το κείμενο που είχαμε στείλει ως ανταπόκριση τον Μάιο από εκεί:

Η υπόθεση: Ο Εμάντ και η Ράνα είναι ένα νεαρό παντρεμένο ζευγάρι που ζει στην Τεχεράνη. Εκείνος είναι καθηγητής σε γυμνάσιο και συμμετέχει, όπως και η γυναίκα του, σε μια ερασιτεχνική θεατρική ομάδα, έτοιμη να ανεβάσει το «Θάνατο του εμποράκου» του Άρθουρ Μίλερ. Σε μια πόλη που διαρκώς γκρεμίζονται σπίτια για να χτιστούν καινούργια, η πολυκατοικία στην οποία διέμενε το ζευγάρι κινδυνεύει να καταρρεύσει λόγω εκσκαφών για θεμέλια στο διπλανό οικόπεδο, κάτι που προκαλεί αποσταθεροποίηση. Ξαφνικά το ζευγάρι βιαίως εγκαταλείπει την εστία του. Και το να βρουν νέο διαμέρισμα στην Τεχεράνη που να τους βολεύει δεν είναι και η πιο εύκολη υπόθεση. Θα τους βοηθήσει ένας συνάδελφός τους από τη θεατρική ομάδα, ο οποίος θα τους νοικιάσει ένα δικό του διαμέρισμα. Μόνο που η προηγούμενη νοικάρισσα δεν έχει αδειάσει ακόμα το διαμέρισμα, δεν εμφανίζεται ποτέ κι έχει τη φήμη της ανήθικης γυναίκας. Το ζευγάρι αρχικά δεν δίνει σημασία στις φήμες. Ένα τραυματικό γεγονός, απότοκο της φήμης της συγκεκριμένης γυναίκας, όμως, θα αλλάξει τη ζωή τους για πάντα.

Η άποψή μας: Τι παιχταράς είναι αυτός ο Farhadi ρε παιδιά! Τι μεγάλος σκηνοθέτης! Τι τεράστιος σεναριογράφος! Τι σπουδαίος παρατηρητής της ανθρώπινης κατάστασης! Και τι μάστορας του σασπένς – ένα σασπένς όμως βγαλμένο από την καθημερινότητα, με έναν τρόπο που θα τον ζήλευε ακόμα και ο ίδιος ο Χίτσκοκ! Όλα φαίνονται και κυλούν απλά, όλα όμως είναι στην εντέλεια μελετημένα. Το διαμέρισμα του ζευγαριού γίνεται μη κατοικήσιμο προκειμένου να αναγκαστούν να βρουν καινούργιο διαμέρισμα. Μέσω ανθρώπου από τη θεατρική ομάδα βρίσκουν διαμέρισμα. Στο διαμέρισμα αυτό διέμενε μια πόρνη. Η πόρνη δεχόταν πολλούς άντρες στο διαμέρισμά της, προς μεγάλη δυσαρέσκεια των γειτόνων της.

Πριν το ζευγάρι αποκτήσει πλήρη γνώση αυτού του γεγονότος, η γυναίκα δέχεται επίθεση ενώ κάνει μπάνιο από κάποιον που δεν γνώριζε για τη μετακόμιση και την περνάει για την πόρνη. Αυτός ο κάποιος πανικοβάλλεται κι αφήνει τη γυναίκα τραυματισμένη αλλά κι ένα κινητό και τα κλειδιά του αυτοκινήτου του, αλλά και αίμα στα σκαλοπάτια, μιας που κόβεται στο πόδι στην προσπάθειά του να ξεφύγει. Αφήνει, όμως, και χρήματα – αμοιβή! Η Ράνα παθαίνει σοκ. Αυτό, λογικά μέχρι ενός ορισμένου σημείου – δύσκολα κατανοητού από την απλή ανδρική λογική – κάνει τη συμπεριφορά της αλλοπρόσαλλη. Από τη μια ζητά από τον Εμάντ να μην πάει σχολείο και να μείνει μαζί της και από την άλλη δεν τον αφήνει να την πλησιάσει. Από τη μια είναι φοβισμένη από την άλλη είναι επιθετική. Ο Εμάντ δεν αντέχει. Και αποφασίζει να δώσει λύση, τη μόνη λύση που το ανδρικό μυαλό του μπορεί να δώσει. Θέλει να βρει τον υπεύθυνο, εκείνον που διατάραξε στα καλά καθούμενα την οικογενειακή του ευτυχία και να πάρει εκδίκηση. Μόνο που ο ένοχος δεν ταιριάζει καθόλου με τον ένοχο που είχε δημιουργήσει στο κεφάλι του.

Ο Farhadi είναι τρομερός στο να στήνει ατμόσφαιρα. Προσέξτε πχ τη σκηνή της επίθεσης: εννοείται ότι είναι κινηματογραφημένη ελλειπτικά, εννοείται ότι ποτέ δεν μας δείχνει την επίθεση: απλά, η Ράνα, έτοιμη να κάνει μπάνιο, ανοίγει την εξώπορτα χωρίς να ρωτήσει ποιος είναι κι αφήνει την πόρτα του διαμερίσματος ανοιχτή θεωρώντας πως αυτός που χτύπησε το κουδούνι είναι ο σύζυγός της! Τόσο απλό και τόσο καταπληκτικό! Η δυναμική του ζευγαριού μετά την επίθεση αλλάζει. Να πάνε στην αστυνομία; Ναι, αλλά πως θα εξηγήσουν ότι η πόρτα δεν παραβιάστηκε; Θα βρούνε μπελά. Οκ, συμφωνούν. Αλλά η Ράνα κατηγορεί τον Εμάντ ότι δεν κάνει τίποτε! Ο ανδρισμός του θίγεται. Η θέση του ως άνδρα στην ιρανική κοινωνία κλονίζεται. Οπότε, οδηγείται σε πράξεις, δεν μένει στα λόγια. Και βρίσκει τον ένοχο. Κι εδώ πλέον έχουμε μια εντελώς διαφορετική συνέχιση του δράματος. Ο... ένοχος είναι ένας κακομοίρης. Ο... εμποράκος του τίτλου, με χίλια δυο προβλήματα υγείας, που κινδυνεύει να πεθάνει. Η κακιά η ώρα και μια σειρά παρεξηγήσεων τον οδήγησε εκεί που τον οδήγησε. Οπότε τώρα, πως θα αντιδράσει ο Εμάντ; Πώς θα πάρει την εκδίκησή του; Τα 20 περίπου λεπτά όπου ο Εμάντ, ο ένοχος, η Ράνα και αργότερα η οικογένεια του ενόχου βρίσκονται στο υπό κατάρρευση πρώην διαμέρισμα του ζευγαριού, είναι αριστουργηματικά! Σε μια χολιγουντιανή ταινία τα πράγματα θα ήταν απλά: ο Εμάντ θα τον πλάκωνε στο ξύλο τον άθλιο, κακό, μη μετανιωμένο για την πράξη του τύπο και όλοι θα ζούσαν ευτυχισμένοι. Εδώ όμως; Εδώ που τα πράγματα δεν είναι άσπρο – μαύρο; Εδώ πώς μπορείς να μπαλαντζάρεις την εντελώς ανθρώπινη ανάγκη για εκδίκηση με το γεγονός ότι στην πραγματικότητα είσαι ένας καλός άνθρωπος;

Απίστευτη, σπουδαία ταινία, αριστούργημα. Και στο τελευταίο πλάνο, μια αντιστροφή του πλάνου με το οποίο έκλεινε ένα άλλο αριστούργημα: οι «Επικίνδυνες σχέσεις» του Stephen Frears. Εκεί, αν θυμάστε όσοι έχετε δει την ταινία, οι Glenn Close, νιώθοντας - πολύ αργά - ενοχές για ότι κακό έχει πράξει, προσπαθεί με μανία να βγάλει από το πρόσωπό της το βαρύ μέικ-απ της. Εδώ, το ζευγάρι, με διαταραγμένες πλέον τις σχέσεις του, το παρακολουθούμε καθώς μακιγιάρεται κι ετοιμάζεται για άλλη μία παράσταση. Το είπαμε έτσι; Ο άνθρωπος είναι παιχταράς!!!

(η ταινία προβάλλεται για μία και μοναδική φορά στο φεστιβάλ την Τρίτη 8 Νοεμβρίου στις 21.00 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα - έχει διανομή και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας από την Seven Films με άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία εξόδου)

Άλλη μία από τις ταινίες στο τμήμα «Ειδικές Προβολές» του ΦΚΘ είναι και το Ένα άγνωστο κορίτσι (La fille inconnue) των Βέλγων αδελφών Dardenne, των οποίων κάθε ταινία είναι και μια μικρή ή μεγάλη αποκάλυψη. Η ταινία έλαβε μέρος στο διαγωνιστικό τμήμα του περασμένου φεστιβάλ των Καννών. Είναι η 10η μεγάλου μήκους ταινία τους και είναι μια πάρα πολύ καλή ταινία σε σχέση με τις ταινίες που κυριαρχούν στις μέρες μας. Με βάση, όμως, τα υψηλά στάνταρ στα οποία μας έχουν συνηθίσει, εντέλει αποτελεί μία από τις πιο μέτριές τους. Την ταινία την είδαμε στις Κάννες και στο κείμενο που ακολουθεί παρουσιάζουμε την ανταπόκρισή μας από εκείνο το φεστιβάλ, ελαφρώς παραλλαγμένη. Να σημειώσουμε εδώ ότι δεν γνωρίζουμε ποια κόπια της ταινίας θα προβληθεί στο ΦΚΘ. Κι αυτό επειδή οι αδελφοί Dardenne μετά την προβολή της ταινίας στις Κάννες αποφάσισαν να την μοντάρουν εκ νέου και η κόπια που προέκυψε είναι κατά 7 λεπτά μικρότερη.

Η υπόθεση: Η Τζενί Νταβίν είναι γιατρός. Εδώ και τρεις μήνες έχει αναλάβει το κοινωνικό ιατρείο ενός ηλικιωμένου συναδέλφου της στη Λιέγη ενώ θα μπορούσε να βγάζει περισσότερα χρήματα ως μέλος του stuff μιας γυαλισμένης πολυκλινικής. Είναι πολύ καλή στη δουλειά της. Μαζί της είναι κι ένας εκπαιδευόμενος στον οποίο συνεχώς τονίζει πως δεν πρέπει να δένεται συναισθηματικά με τους ασθενείς, καθώς κάτι τέτοιο επηρεάζει την κρίση και μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένη διάγνωση. Ένα βράδυ, αργά, πολύ κοντά στο κλείσιμο του ιατρείου, το κουδούνι χτυπάει μια φορά. Η Τζενί, κουρασμένη, δεν ανοίγει την πόρτα. «Αν ήταν κάτι σοβαρό, θα χτυπούσαν και δεύτερη φορά» λέει στον εκπαιδευόμενό της. Την άλλη μέρα την επισκέπτεται η αστυνομία. Το πτώμα μιας νεαρής αφρικανικής καταγωγής γυναίκας αγνώστων στοιχείων ταυτότητας, βρέθηκε στις όχθες του ποταμού, πολύ κοντά στο ιατρείο. Η Τζενί γεμίζει ενοχές: είναι η γυναίκα στην οποία αρνήθηκε να ανοίξει την πόρτα. Αν την άνοιγε ίσως να ήταν ζωντανή. Για να ημερέψει τη συνείδησή της αρχίζει μια έρευνα προκειμένου να μάθει πώς και γιατί σκοτώθηκε η κοπέλα (η αστυνομία της εξηγεί πως πρόκειται για δολοφονία) αλλά κυρίως να βρει την ταυτότητα της νεαρής έτσι ώστε ο τάφος της να μην μείνει χωρίς όνομα...

Η άποψή μας: Πάντα κοινωνικά ευαίσθητοι οι αδελφοί Dardenne, πάντα με την κάμερά τους στοχευμένη στον άνθρωπο και τα βάσανά του, πάντα με πολύ δυνατές γυναικείες ερμηνείες στους πρωταγωνιστικούς ρόλους. Αυτή τη φορά είναι η σειρά της Adèle Haenel (τη γνωρίσαμε από το πολύ καλό «Έρωτας με την πρώτη μπουνιά») να λάμψει στον κεντρικό ρόλο. Και αυτήν τη φορά τα αδέλφια δίνουν στον εαυτό τους τη δυνατότητα να ασχοληθούν κατά μία έννοια με σινεμά είδους. Αυτή η ταινία λοιπόν είναι ένα φιλμ νουάρ αλά Dardenne! Ο τίτλος παραπέμπει στο είδος, οι έρευνες που διεξάγει η γιατρός παραπέμπουν στο είδος, η επαφή με τον υπόκοσμο της Λιέγης παραπέμπουν στο είδος, τα πως και τα γιατί παραπέμπουν στο είδος. Αλλά είπαμε, όλα αυτά με την οπτική των αδελφών Dardenne. Με το ξεκάθαρο σενάριο, με την έλλειψη μουσικής, με τη μη χρήση femme fatale, και με το βλέμμα στην κοινωνία. Ο κάθε άνθρωπος ανά πάσα στιγμή της ζωής του μπορεί να κάνει κάτι ηθικά μεμπτό. Αυτό που ξεχωρίζει τους «καλούς» από τους «κακούς» είναι ότι οι «κακοί» μπορεί να εντοπίσουν το σφάλμα τους αλλά θα προχωρήσουν στο παρασύνθημα χωρίς να επηρεαστεί η ζωή τους ενώ οι «καλοί» δεν θα ησυχάσουν καθώς σαν αγκάθι το φάουλ τους θα τους πληγώνει τη συνείδηση έως ότου φτάσουν με κάποιον τρόπο στην απαραίτητη και τόσο λυτρωτική κάθαρση.

Δυστυχώς, μας λένε εμμέσως πλην σαφώς οι Dardenne, οι κοινωνίες έχουν φτάσει σε σημείο απάθειας. Κοιτάμε τον εαυτό μας και δεν παρατηρούμε τι συμβαίνει γύρω μας παρά μόνον αν το αγγούρι φτάσει στον κώλο μας (συγχωρέστε μου την μαλλιαρή αυτή έκφραση). Κάθε μέρα η δυστυχία πλημμυρίζει τους δρόμους. Κι εμείς ως άνθρωποι αδιαφορούμε. Εκεί μας κατάντησαν. Πόσα άραγε κορίτσια αγνώστου ταυτότητας βρίσκονται νεκρά σε όλες τις πολιτισμένες κοινωνίες του δυτικού κόσμου; Πόσοι ενδιαφέρονται για το πως ζουν, ποια είναι, ποια είναι τα όνειρά τους, πως βρέθηκαν εκεί που βρέθηκαν; Οι Dardenne προσπαθούν μέσω της γιατρού να μας αφυπνίσουν, να μας τσιγκλίσουν, να βγάλουμε τις παρωπίδες και να κοιτάξουμε λίγο παραέξω από τον εαυτούλη μας. Το... κακό είναι πως το κάνουν με το πιο μέτριο σενάριο της φιλμογραφίας τους. Ας είναι. Και πάλι αυτό που κάνουν είναι πολύ πιο σημαντικό από ένα παραφουσκωμένο χολιγουντιανό τίποτα.

(η ταινία προβάλλεται για μία και μοναδική φορά στο φεστιβάλ την Τρίτη 8 Νοεμβρίου στις 19.30 στην αίθουσα Τζον Κασσαβέτης - έχει διανομή και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας από την Seven Films με άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία εξόδου)

Πολύ ιδιαίτερη περίπτωση η σκηνοθέτιδα Hope Dickson Leach της ταινίας Η ισοπέδωση (The Levelling), που προβάλλεται στο φεστιβάλ στο τμήμα των «Ανοιχτών Οριζόντων». Η Leach λοιπόν γεννήθηκε στο Χονγκ Κονγκ και ζει στο Εδιμβούργο. Έκανε το μεταπτυχιακό της στη σκηνοθεσία στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια κι εργάστηκε ως βοηθός του Todd Solondz στην ταινία «Palindromes». Το περιοδικό Screen International την έχρισε Star of Tomorrow και το περιοδικό Filmmaker την συμπεριέλαβε στην περίβλεπτη λίστα του με τα «25 νέα πρόσωπα του ανεξάρτητου σινεμά». Αυτή είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της, στην οποία υπογράφει και το σενάριο.

Η υπόθεση: Οκτώβριος 2014. Στο Σόμερσετ της Αγγλίας, η εκπαιδευόμενη κτηνίατρος Κλόβερ Κάτο επιστρέφει μετά από πολλά χρόνια στη φάρμα όπου μεγάλωσε, μετά από τηλεφώνημα μέσω του οποίου την ενημερώνουν ότι έχασε τον μικρότερο αδελφό της, τον Χάρι. Τα στοιχεία δείχνουν ότι πρόκειται για αυτοκτονία. Το σπίτι έχει σχεδόν καταστραφεί από τις πλημμύρες που έπληξαν την περιοχή έξι μήνες πριν και η φάρμα παραπαίει. Η Κλόβερ αναγκάζεται να έρθει αντιμέτωπη με τον Όμπρι, τον πατέρα της: για τη φάρμα, τις αγελάδες και, κυρίως, για τις λεπτομέρειες σχετικά με το θάνατο του αδελφού της. Καθώς επίκειται η κηδεία, τα όσα ανακαλύπτει η Κλόβερ την οδηγούν σ’ ένα συναισθηματικό ταξίδι αναστοχασμού – για την οικογένειά της, την παιδική της ηλικία και τον εαυτό της.

Η άποψή μας: Αν το πρόσωπο της κοπέλας που πρωταγωνιστεί σας θυμίζει κάτι, είναι επειδή η 26χρονη Ellie Kendrick, που υποδύεται την Κλόβερ στην ταινία, έχει έναν μικρό αλλά χαρακτηριστικό ρόλο στο πιο διάσημο και πετυχημένο τηλεοπτικό σίριαλ παγκοσμίως, το «Game of Thrones»! Εκεί, υποδύεται την Meera Reed, που προστατεύει τον παράλυτο Brandon Stark ή απλώς Bran. Στην ταινία λοιπόν η Κλόβερ λειτουργεί λίγο ως ντετέκτιβ. Τι έγινε στο πάρτι με το οποίο γιορτάστηκε η μετάβαση της φάρμας από τον πατέρα της στον αδελφό της; Για ποιον λόγο αυτοκτόνησε ο αδελφός της; Γιατί έχει η φάρμα τα χάλια της; Πώς και δεν μπορεί να τα βρει με τον πατέρα της; Μιλάμε λοιπόν για ένα οικογενειακό και ολίγον τι βουκολικό δράμα, με στοιχεία μυστηρίου και θρίλερ. Κατά μία έννοια η ταινία έχει πολλά κοινά στοιχεία με το ισλανδικό «Δεσμοί αίματος», που είχαμε δει πέρσι στο φεστιβάλ. Κι εκεί είχαμε ζώα, κι εκεί μια αρρώστια οδηγεί σε οικονομική καταστροφή κι εκεί είχαμε οικογενειακή διαμάχη. Μόνο που εκεί είχαμε πρόβατα αντί για αγελάδες και η αντιπαλότητα ήταν ανάμεσα σε δύο γηραιά αδέλφια κι όχι ανάμεσα σε πατέρα και κόρη. Στην αρχή αρχή η Κλόβερ ξεστομίζει: «μα γιατί έπρεπε να πεθάνει ο αδελφός μου, γιατί δεν πέθανε ο πατέρας μου;».

Οι δύο αυτοί άνθρωποι αποτελούν ουσιαστικά όλη την ταινία. Από τη μια η φαινομενικά αδύναμη αλλά εντέλει πολύ ισχυρή ως χαρακτήρας κόρη, η Κλόβερ, που έφυγε από την οικογενειακή εστία μετά το θάνατο της μητέρας της κι αφού κατάλαβε ότι ο πατέρας της δεν ήταν διατεθειμένος να της παραδώσει κάποια στιγμή τα κλειδιά της φάρμας. Από την άλλη ο αυταρχικός, φωνακλάς και αγύριστο κεφάλι πατέρας της, που όμως εσωτερικά πονάει, είναι πληγωμένος, δεν αντέχει την όλη κατάσταση. Μια απλή ιστορία με δύο στιβαρούς κεντρικούς χαρακτήρες και δύο ηθοποιούς που δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους σε αυτούς. Γιατί πέρα από την Ellie Kendrick, που δίνει μια πολύ δυνατή ερμηνεία, ακόμα καλύτερος ερμηνευτικά είναι ο David Troughton, που υποδύεται τον πατέρα της. Και οι δυο τους μοιράζονται ένα πολύ όμορφο, τρυφερό και εντέλει αισιόδοξο φινάλε και πάλι κατ' αναλογία με τους «Δεσμούς αίματος». Καλή ταινία ήταν αυτή λοιπόν.

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ τη Δευτέρα 7 Νοεμβρίου στις 13.00, στην αίθουσα Τζον Κασσαβέτης - δεν έχει ακόμα διανομή για τη χώρα μας)


Ο 28χρονος Ivan I. Tverdovskiy δεν είναι άγνωστος στο κοινό του ΦΚΘ. Κι αυτό μιας που η προηγούμενη, πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, το Μάθημα αποκατάστασης (Klass korrektsii, 2014) απέσπασε περισσότερες από 35 διακρίσεις διεθνώς, συμπεριλαμβανομένου και του Βραβείου Κοινού στο 55ο ΦΚΘ, όπου έλαβε μέρος στο διαγωνιστικό τμήμα. Αν θυμάστε, σε εκείνη την ταινία, είχε μια σκηνή όπου μια παράλυτη κοπέλα, προκειμένου να ενταχθεί σε μια παρέα, δέχεται να ξαπλώσει ανάμεσα στις ράγες του τρένου και να περάσει από πάνω της ένα τέτοιο με μπόλικα βαγόνια! Μια εντυπωσιακή σκηνή πραγματικά. Η Ζωολογία (Zoologiya) προβάλλεται στο ΦΚΘ στο τμήμα «Ανοιχτοί Ορίζοντες» και έκανε όνομα στο φεστιβάλ του Κάρλοβι Βάρι, όπου κέρδισε το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής. Στην ταινία πρωταγωνιστεί η Natalya Pavlenkova, η οποία είχε τον χαρακτηριστικό ρόλο της μητέρας στην πρώτη ταινία του σκηνοθέτη.

Η υπόθεση: Η Νατάσα είναι μια μεσήλικη υπάλληλος ενός ζωολογικού κήπου, που εξακολουθεί να ζει με τη γηραιά μητέρα της και να παλεύει για την ανεξαρτησία της. Κι εκεί που νομίζει πως η ζωή δεν της επιφυλάσσει πια καμία έκπληξη, μια μέρα... βγάζει ουρά! Στην αρχή ντρέπεται, αλλά αποφασίζει να χρησιμοποιήσει αυτή τη μεταμόρφωση για να επαναπροσδιορίσει τον εαυτό της. Έτσι, γίνεται πιο τολμηρή, πιο άνετη με το σώμα της, πιο ερωτική, φροντίζει τον εαυτό της κι ερωτεύεται έναν μικρότερό της γιατρό! Όμως, η δεύτερη εφηβεία της κάποια στιγμή τελειώνει και θα πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στην αλήθεια και την ψευδαίσθηση.

Η άποψή μας: Η Νατάσα δεν ταιριάζει με τις επιταγές των καιρών μας. Είναι παράξενη, δεν ντύνεται όμορφα, δεν φροντίζει τον εαυτό της, δεν έχει γκόμενο, όλα φάουλ. Στη δουλειά οι συναδέλφισσές της δεν κάνουν κανέναν κόπο να κρύψουν την ειρωνική και σαφέστατα μειωτική γνώμη τους για τη Νατάσα. Τη Νατάσα, όμως, φαίνεται να μην τη νοιάζουν όλα αυτά. Είναι μια δυστυχισμένη γυναίκα που ακολουθεί την καθημερινή της ρουτίνα και that's it! Ναι, αλλά, για άγνωστο λόγο βγάζει ουρά. Και παραπονιέται για πόνους. Και ξερνάει στα καλά καθούμενα. Και πηγαίνει στο ρώσικο ΙΚΑ, όπου ο γιατρός απλά τη στέλνει να βγάλει ακτινογραφίες! Κι αν το να έχει ουρά φαντάζει τρελό για τους θεατές, ακόμα πιο τρελό είναι το πως την αντιμετωπίζουν οι γιατροί: σαν να βλέπουν ένα από τα πιο φυσιολογικά πράγματα στον κόσμο! Η παραδοξότητα, αυτή η παράξενη μετάλλαξη, γίνεται αποδεκτή από τους βαριεστημένους επιστήμονες κι έτσι ο σκηνοθέτης μας «αναγκάζει» να τη δεχτούμε κι εμείς ως κάτι εντελώς φυσιολογικό!

Βέβαια, μόνο οι γιατροί την αποδέχονται. Και τα ζώα! Με τα οποία η Νατάσα αισθάνεται απίστευτη οικειότητα, όπως κι εκείνα μαζί της. Εντωμεταξύ τόσο η μητέρα της, όσο γυναίκες που περιμένουν στην ουρά στο νοσοκομείο μιλάνε με φόβο και δέος για μια γυναίκα που κυκλοφορεί εκεί έξω με ουρά ζώου! Είναι ο διάβολος, λένε. Αν σε κοιτάξει στα μάτια θα πεθάνεις, λένε. Δεισιδαιμονίες, άγνοια, ρατσισμός για κάτι που δεν γνωρίζουν και το καταδικάζουν. Δεν θέλουμε το διαφορετικό, πάει και τελείωσε. Ακόμα και ο νεαρός γιατρός που δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη Νατάσα και εξαιτίας του οποίου η γυναίκα αποκτά μεγάλη αυτοπεποίθηση, έχει τη δική του ατζέντα. Πολύ ενδιαφέρουσα ταινία φαντασίας χτισμένη με ρεαλιστικούς όρους, που κινείται ανάμεσα στην κωμωδία και το δράμα, έχει σαφώς φροϋδικές αναφορές, μια εξαιρετική πρωταγωνίστρια κι ένα υπέροχο, σοκαριστικό φινάλε: για να ενταχθείς πρέπει να ευνουχιστείς. Μια χαρά κουλή ταινία!

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ τη Δευτέρα 7 Νοεμβρίου στις 13.00, στο Ολύμπιον - δεν έχει ακόμα διανομή για τη χώρα μας)

Η ταινία Στο κυνήγι των αγριανθρώπων (Hunt for the Wilderpeople) του Taika Waititi είναι μια υπέροχη κωμωδία, που τόσο πολύ ανάγκη είχε το φεστιβάλ. Γιατί τα φεστιβάλ τις αποφεύγουν τις κωμωδίες για κάποιον λόγο. Και οι θεατές κάποια στιγμή τα παίζουν. Εδώ, η ταινία προβλήθηκε στο πλαίσιο των «Ανοιχτών Οριζόντων» και μοίρασε άπλετο γέλιο. Κατά τη γνώμη μας έχασε μεγάλη ευκαιρία το φεστιβάλ. Θα μπορούσε να ετοιμάσει ένα αφιέρωμα στον ιδιαίτερο δημιουργό από τη Νέα Ζηλανδία. Με τέσσερις όλες κι όλες μεγάλου μήκους ταινίες στο ενεργητικό του (ανάμεσά τους το θεϊκόν «What We Do in the Shadows»), μπόλικες μικρού μήκους και μια καλτ τηλεοπτική σειρά (το «Flight of the Conchords») θεωρώ ότι θα τραβούσε πολύ κόσμο. Και δεν μπορεί να γίνει αφιέρωμα του χρόνου, καθώς ο σκηνοθέτης μας... ξεπουλήθηκε στο Χόλιγουντ προκειμένου να σκηνοθετήσει το «Thor: Ragnarök» που βγαίνει στις αίθουσες στις 7 Νοεμβρίου του 2017. Ή λέτε να το τολμήσει τότε το ΦΚΘ; Χμ...

Η υπόθεση: Ο Ρίκι είναι ένα πανέξυπνο, δύστροπο και παχουλό 13χρονο αγόρι. Είναι ορφανός και μέσω της Κοινωνικής Πρόνοιας της Νέας Ζηλανδίας έχει μεγαλώσει τόσο σε ορφανοτροφείο όσο και σε δεκάδες σπίτια με υποψήφιους θετούς γονείς, χωρίς να μπορεί να στεριώσει πουθενά. Τελευταίοι υποψήφιοι γονείς είναι το ζευγάρι μεσηλίκων Μπέλα και Χεκ (εκ του Χέκτορ). Η Μπέλα κερδίζει εύκολα και γρήγορα την εμπιστοσύνη του μικρού, ενώ ο Χεκ εμφανίζεται βαρύς, αμίλητος και ασήκωτος. Όταν η Μπέλα ξαφνικά πεθαίνει, ο Ρίκι δεν μπορεί να το αντέξει. Βάζει φωτιά στην αποθήκη του Χεκ και το σκάει στο παρακείμενο πυκνό δάσος. Ο Χεκ τον βρίσκει αλλά σπάζει το πόδι του. Και χωρίς τρόπο να επικοινωνήσουν με τον έξω κόσμο, η αστυνομία πιστεύει πως ο Χεκ απήγαγε τον Ρίκι! Ένα ανθρωποκυνηγητό ξεκινάει κι ο Ρίκι με τον «θείο» Χεκ θα πρέπει να αφήσουν τις διαφορές τους κατά μέρος και να συνεργαστούν. Θα γλυτώσουν από τους διώκτες τους;

Η άποψή μας: Πραγματικά απολαυστική ταινία! Με το νεαρό πρωταγωνιστή Julian Dennison να στρέφει τους φακούς της προσοχής επάνω του εξαιτίας της εντελώς νατουραλιστικής και ευφυέστατης ερμηνείας του. Με τον γερόλυκο Sam Neill να κρατάει το ίσιο και να πείθει απόλυτα ως νέος... Crocodile Dundee, που δεν ξέρει να διαβάζει. Ο Waititi χωρίζει την ταινία σε κεφάλαια. Και κάθε καινούργιο κεφάλαιο είναι ακόμα πιο καλό από το προηγούμενο. Συνεχείς αναφορές στη σύγχρονη ποπ κουλτούρα, με τον μικρό να θέλει να γίνει gangsta και pimp ταυτόχρονα (ήρωάς του είναι ο Tupak) ενώ γράφει σούπερ γουάου χαϊκού, έξυπνοι διάλογοι, υπέροχη κινηματογράφηση, γρήγορος ρυθμός και μια ταινία που δεν κρύβει την κριτική της στάση απέναντι στον κομφορμισμό χωρίς να ξενερώνει κανέναν: πραγματικά ταινία για όλους. Μπορεί στην αρχή οι θεατές, όπως ο Χέκτορ του Sam Neill, να έχουν κάποιες αντιρρήσεις, αλλά εντέλει δεν μπορείς παρά να παρασυρθείς, να χαλαρώσεις και να το απολαύσεις. Μα selfie με τον φυγά; Και σκηνή κυνηγητού που παραπέμπει ταυτόχρονα στο «Θέλμα και Λουίζ» και το «Braveheart» με το «freedom» που εκστομίζει ο μικρός; Τς τς τς, χάλασε ο κόσμος! Από τις πιο ευτυχισμένες προβολές του φεστιβάλ.

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ τη Δευτέρα 7 Νοεμβρίου στις 15.30, στην αίθουσα Σταύρος Τορνές - έχει διανομή και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας από την Feelgood Entertainment με άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία εξόδου)

Η ταινία Αλκιβιάδης, ο ατίθασος μαθητής του Σωκράτη του Δημήτρη Μακρή συμμετέχει στο τμήμα Ελληνικό Φεστιβάλ. Ειδικά γι' αυτήν θα είμαι όσο το δυνατόν πιο λιτός και συγκεκριμένος...

Η υπόθεση: Ο Αλκιβιάδης ως ιστορικό πρόσωπο συγκέντρωνε όλες τις θετικές πλευρές της μετέπειτα εξέλιξης του δυτικού πνεύματος. Λατρεύτηκε και μισήθηκε απ’ όλες τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής που συμπεριλάμβαναν την Αθήνα, τη Σπάρτη και την Περσία. Ο Αλκιβιάδης ήταν μια πραγματικά Αναγεννησιακή φιγούρα που συμβόλιζε τη δύναμη, την ομορφιά, τη φιλοσοφία και την τέχνη. Ήτανε βέβαια παρορμητικός, φιλήδονος και φοβερά φιλόδοξος. Η σχέση του μ’ έναν άλλο γίγαντα της αρχαίας Ελλάδας, τον Σωκράτη, ήταν πολύ σημαντική και για τους δυο τους. Οι επαφές τους και η επιρροή που άσκησε ο ένας στον άλλον τους διαμόρφωσαν με τρόπο οριστικό και αμετάκλητο.

Η άποψή μας: Βρίσκω τον εαυτό μου λοιπόν να βλέπω την ταινία και να γελάω – και δεν είναι κωμωδία. Και θέλω να κανιβαλίσω δίχως έλεος! Και θα το κάνω παρακάτω, σε μια άλλη ταινία (θα καταλάβετε). Γιατί δυσκολεύομαι να το κάνω με ελληνικές ταινίες; Γιατί αυτολογοκρίνομαι; Πρόβλημά μου. Πάντως, αυτό που είδαμε δεν ήταν ταινία. Σέβομαι το έργο του Δημήτρη Μακρή από το παρελθόν αλλά μπροστά μου έχω μια ταινία του παρόντος που... δεν βλέπεται. Που δεν είναι σινεμά αρχικά. Θα μπορούσε ωραιότατα να γίνει μια υπέροχη τηλεοπτική σειρά 10 επεισοδίων στην ΕΡΤ. Έτσι, και ο χρόνος για να καλυφθεί όλη η ιστορία θα ήταν άφθονος και η αισθητική θα ήταν περισσότερο ταιριαστή. Το τρικ της αφήγησης της ιστορίας από το φινάλε, με διάφορα αποσπάσματα του βίου και της πολιτείας του Αλκιβιάδη, ιδίως σε σχέση με τον Σωκράτη, είναι έξυπνο.

Όλα τα υπόλοιπα όμως; Πχ, στην αρχή, βλέπουμε ανθρώπους να καβαλάνε άλογα. Ωραίο εύρημα, «γράφει» στον φακό, αλλά είναι ολοφάνερο πως ο άνθρωπος στο πρώτο πλάνο δεν καβαλάει άλογο! Τόσο απλά! Το green box είναι επίσης για τ' ανάθεμα. Και εντάξει, δύσκολα θα μπορούσα να φανταστώ στην αρχαία Ελλάδα να βρίζουν χρησιμοποιώντας τις εκφράσεις που χρησιμοποιούνται εδώ. Τηλεοπτική σειρά λοιπόν, με τη λογική και λίγο του δραματοποιημένου ντοκιμαντέρ. Να μάθουμε περισσότερα για το παιχνίδι με τα καρύδια, για τον κυκεώνα, για την αγορά, για την πολιτική της εποχής, για τους ολιγάρχες που τελικά το έφαγαν το παιδί. Έτσι όμως, σφιχτά είμαστε...

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ τη Δευτέρα 7 Νοεμβρίου στις 13.00 στην αίθουσα Τώνια Μαρκετάκη - δεν έχει ακόμα διανομή για τη χώρα μας)

Μεγάλη ήττα έπαθα από το νέο πόνημα (κυριολεκτικά!) του Amir Naderi με τίτλο Βουνό (Monte) που προβάλλεται στο τμήμα «Ανοιχτοί Ορίζοντες» αφού προηγουμένως έκανε το πέρασμά του από το φετινό φεστιβάλ Βενετίας. Είχα δει την ταινία του «Cut» στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης του 2011, που έβριθε κινηματογραφοφιλίας, αλλά είχε και τα κουλά της, ήξερα ότι συνυπέγραψε το σενάριο για το πολύ δυνατό «99 σπίτια» (99 homes, 2014) του συμπατριώτη του, Ramin Bahrani, με χολιγουντιανούς σταρ σε αυτό, ε, σκέφτηκα, αν μη τι άλλο κάτι ενδιαφέρον θα δούμε. Παιδιά, φάγαμε ήττα...

Η υπόθεση: Κάπου στον ύστερο Μεσαίωνα, ο Αγκοστίνο ζει με τη γυναίκα και τον γιο του στην απόλυτη εξαθλίωση, έξω από ένα μικρό χωριό. Ένα γιγαντιαίο βουνό υψώνεται σαν τείχος, κόβοντας το φως του ήλιου και αφήνοντας τη γη έρημη. Παρά τις παραινέσεις της οικογένειάς του να φύγουν, ο Αγκοστίνο επιμένει πως η μοίρα του βρίσκεται εκεί. Πιστεύει πως οι ρίζες ενός ανθρώπου δεν μπορούν να τον προδώσουν, κι έτσι, παλεύει μάταια να βρει μια λύση για να ταΐσει την οικογένειά του που λιμοκτονεί. Όμως, η ζωή τους δεν βελτιώνεται, κι έτσι ο Αγκοστίνο αποφασίζει ν’ αναμετρηθεί με τον όγκο και τη δύναμη του βουνού...

Η άποψή μας: Εδώ λοιπόν κρινόμαστε ως κριτικοί, σε τέτοιες ταινίες. Γράφεις ξεκάθαρα πως αυτή η ταινία δεν είναι για όλους. Ή μάλλον είναι για ελάχιστους! Για όσους ψάχνουν την αισθητική και θέλουν το σινεμά να αποτελεί τμήμα instalattion και να προβάλλεται σε γκαλερί και μουσεία τέχνης κι όχι σε κινηματογράφους. Η αισθητική λοιπόν είναι ένα πράγμα. Και ο συμβολισμός, αν μη τι άλλο, προφανής: εκεί, υπομονή, επιμονή, θέληση και παρά τη φτώχεια, την πείνα, την καταπόνηση, θα κερδίσουμε αδέλφια, θα γκρεμίσουμε το βουνό και θα ανατείλει ένας καυτός ήλιος επάνω μας! Πάρα πολύ ωραία.

Γιατί όμως κύριε Naderi μου να πρέπει να υποστώ επί 30 λεπτά ως επαναλαμβανόμενη σκηνή έναν άνδρα και στη συνέχεια τον ίδιο άνδρα μαζί με το γιο του, να βαράνε με βαριοπούλα το βουνό; Με λύσσα, με μανία, αλλά αυτό: βαράνε με βαριοπούλα το βουνό! Ο θεατής δεν μπορεί παρά να φτάσει στα φυσικά του όρια! Πόσο να αντέξει; Πέσε ρε βουνό επιτέλους! Τόσο ενδιαφέρον όσο το να βλέπεις μπογιά να στεγνώνει. Ήμαρτον. Γνώμη μου, έτσι; Πιθανόν να μην έχω τις γνώσεις και τις προσλαμβάνουσες να χειριστώ μια τέτοια θεϊκή (χε χε χε) εμπειρία. Να είμαι άσχετος. Αλλά αν νιώθετε το ίδιο άσχετοι, μακριά! Τι λέω και να θέλατε δεν μπορείτε να δείτε πια την ταινία, μιας που ολοκλήρωσε τις προβολές της στο φεστιβάλ (μουάχαχαχαχαχα).

(η ταινία ολοκλήρωσε τις προβολές της στο φεστιβάλ - δεν έχει ακόμα διανομή για τη χώρα μας - φαντάζομαι πως και οι διανομείς καταλαβαίνουν πως τούτη την ταινία δεν θα τη δει κανείς άνθρωπος εκτός φεστιβαλικού κυκλώματος))

Το Εγώ, ο Κολοκυθάκης (Ma vie de Courgette) είναι μια ταινία που την είδαμε στο «Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών» στο περασμένο φεστιβάλ των Καννών. Στο ΦΚΘ προβάλλεται ως η μία από τις τρεις ευρωπαϊκές ταινίες που είναι υποψήφιες για το βραβείο LUX του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία που σκηνοθετεί ο Ελβετός Claude Barras, το σενάριο της ταινίας, που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Gilles Paris γράφτηκε από τη Γαλλίδα σκηνοθέτιδα Céline Sciamma, γνωστή μας από τις ταινίες «Tomboy» και «Bande de filles» και η διάρκεια της ταινίας – που ναι μεν ανήκει στη μεγάλη κατηγορία των κινουμένων σχεδίων αλλά έχει γυριστεί με την τεχνική του stop motion, με πλαστελίνες – είναι μόλις 66 λεπτά! Και αποτελεί την επίσημη πρόταση της Ελβετίας για το ξενόγλωσσο Όσκαρ. Παρακάτω παραθέτουμε το κείμενο που στείλαμε ως ανταπόκριση από τις Κάννες ελαφρώς διορθωμένο.

Η υπόθεση: Ο Ίκαρος είναι ένας πιτσιρίκος που ζει μαζί με την αλκοολική μητέρα του, καθώς ο πατέρας του τους έχει εγκαταλείψει (του άρεσε να πηγαίνει με διάφορες «κότες», όπως του έχει πει η μητέρα του). Για συναισθηματικούς λόγους ο Ίκαρος προτιμά να τον φωνάζουν Courgette, ήτοι «Κολοκυθάκι». Μια μέρα για να προστατέψει τον εαυτό του από τη μαινόμενη, μεθυσμένη μητέρα του, τη σκοτώνει κατά λάθος. Με τη βοήθεια ενός συναισθηματικού αστυνομικού ο Courgette θα βρεθεί σε Ίδρυμα γεμάτο «προβληματικά» παιδιά όπως ο ίδιος. Εκεί θα δεχτεί αγάπη ίσως για πρώτη φορά στη ζωή του, θα φτιάξει φίλους, θα ερωτευθεί και θα κατορθώσει να φύγει έχοντας μια οικογένεια τεχνητή μεν αλλά πολύ πιο πραγματική από αυτήν που είχε πριν πάει στο Ίδρυμα.

Η άποψή μας: Πολύ καλή δουλειά έχει γίνει σε τούτη την τρυφερότατη ταινία που το μόνο της (μα σοβαρό) πρόβλημα είναι η εύρεση του target group της! Τα πολύ πιτσιρίκια που βλέπουν ταινίες της Disney ας πούμε, ίσως αγριευτούν με μια ταινία όπου υπάρχει φανερός αλκοολισμός ενηλίκου, δολοφονία χωρίς πρόθεση, και υπόνοιες για σεξουαλική κακοποίηση παιδιού από κάποιον από τους γονείς του! Οι έφηβοι από την άλλη ίσως βρουν την ταινία πολύ παιδική για τα γούστα τους. Οι ενήλικες συνήθως πηγαίνουν σε ταινίες κινουμένων σχεδίων συνοδεύοντας τα παιδιά ή τα ανίψια τους. Πρόβλημα λοιπόν.

Κατά τα άλλα, η ταινία είναι άψογη και ιδιαίτερα προσεκτική και ώριμη στα θέματα τα οποία θίγει. Η αθωότητα των παιδιών και οι συνεχόμενες αναρωτήσεις τους, ιδίως σε ότι έχει να κάνει με το σεξ, προκαλούν μονίμως γέλιο. Ο αστυνομικός δέχεται μονίμως μπουγέλο από έναν Άραβα πιτσιρίκο, καθώς ο μικρός θεωρεί πως εκείνος είναι υπεύθυνος που ο πατέρας του είναι στη φυλακή! Η σχέση του αστυνομικού με τον Courgette είναι κομβικής σημασίας για την ταινία, καθώς για πρώτη φορά ο μικρός βλέπει στο συγκεκριμένο ενήλικα μια πατρική φιγούρα, τέτοια που δεν είχε γνωρίσει ποτέ. Μεγάλη έκπληξη το άκουσμα του υπέροχου γερμανικού τραγουδιού «Eisbar» των Grauzone από το 1980, στη σκηνή με το πάρτι στην εκδρομή των παιδιών στο χειμερινό καταφύγιο! Καθόλου έκπληξη από την άλλη το άκουσμα του γαλλικού ύμνου «Le Vent Nous Portera» στο φινάλε της ταινίας, όχι από τους Noir Desir αλλά σε διασκευή. Σπουδαία ταινία, που καταχειροκροτήθηκε στις Κάννες και κάτι μου λέει πως το ίδιο θα συμβεί και κατά την προβολή της στη Θεσσαλονίκη!

(η ταινία έχει την πρώτη προβολή της τη Δευτέρα 7 Νοεμβρίου στις 21.00, στο Ολύμπιον και ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ την Τετάρτη 9 Νοεμβρίου στις 13.15 στο Ολύμπιον - έχει διανομή και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας από την Seven Films με άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία εξόδου)

Το ντοκιμαντέρ 90 χρόνια ΠΑΟΚ – Νοσταλγώντας το μέλλον του Νίκου Τριανταφυλλίδη αποτελεί την παρακαταθήκη που μας άφησε ο σπουδαίος σκηνοθέτης και «βαμμένος μέχρι τα μπούνια» ΠΑΟΚτζής δημιουργός, που εγκατέλειψε τον μάταιο αυτόν κόσμο πρόσφατα. Η σύντροφός του, Μαρίνα Δανέζη, ολοκλήρωσε το ντοκιμαντέρ που με τόση αγάπη έφτιαξε ο Νίκος...

Η υπόθεση: Οι μεγάλοι σταθμοί της ομάδας, η χαμένη πατρίδα και ο ξεριζωμός, το ιστορικό και κοινωνικό φόντο, ξετυλίγονται στον φακό σαν ένα ζωντανό κινηματογραφικό ημερολόγιο, μέσα από τις εξομολογήσεις παλαίμαχων και νέων ποδοσφαιριστών, προπονητών, παραγόντων και πιστών φίλων του ΠΑΟΚ, όπως οι Νότης Τσίντογλου, Γιώργος Κούδας, Κλάους, Ιβάν Σαββίδης, Ευκλείδης Τσακαλώτος, Κώστας Ζουράρις κ.α. Από το γήπεδο της Τούμπας στο Σύνδεσμο Φίλων ΠΑΟΚ του Ντίσελντορφ, από την Κωνσταντινούπολη στην Λισαβόνα, η κάμερα αποτυπώνει την ιστορία μίας ομάδας που γράφεται αδιάλειπτα στις κερκίδες, στο γήπεδο, στους δρόμους των ταξιδιών της και στις αναμετρήσεις με τους μεγάλους της αντιπάλους, αλλά πρωτίστως στις αναμετρήσεις με τον εαυτό της.

Η άποψή μας: Εντάξει, δεν μπορώ να είμαι αντικειμενικός κρίνοντας το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ – έτσι κι αλλιώς δεν είμαστε αντικειμενικοί όταν καταθέτουμε την άποψή μας για οποιαδήποτε ταινία. Τον υποκειμενισμό μας εκθέτουμε όσοι ασχολούμαστε με το... σπορ χρησιμοποιώντας όσο το δυνατόν πιο δυνατά επιχειρήματα για να σας πείσουμε εσάς που μας διαβάζετε. Εδώ, όμως, ένας λόγος παραπάνω μιας που είμαστε ΠΑΟΚ! Αγαπάμε την ομάδα μας και λατρεύουμε κάθε τι που την αφορά. Έτσι κι αλλιώς πάντως ο Νίκος έφτιαξε κι ένα πολύ ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ. Ένα ντοκιμαντέρ που προσπαθεί μέσα στην πεπερασμένη διάρκειά του να χωρέσει την ιστορία του τεράστιου συλλόγου μας. Γίνεται; Προφανώς και όχι. Όσα μας δίνει, όμως, είναι υπέροχα.

Ξεκινώντας από τις απαρχές του συλλόγου και τη δημιουργία του από Κωνσταντινουπολίτες, οι θεατές μαθαίνουν όλα όσα αφορούν το σύλλογο. Για το ότι το πρώτο σήμα ήταν ένα τετράφυλλο τριφύλλι κι ένα πέταλο. Για το γήπεδο στο συντριβάνι. Για την έκφραση «η μπάλα στα νεκροταφεία». Για την έκφραση «ΠΑΟΚ και ξερό ψωμί». Για το πως χτίστηκε το γήπεδο στην Τούμπα. Για τον ΠΑΟΚ ως ομάδα προσφυγιάς. Για τον ΠΑΟΚ ως ομάδα που αντιστέκεται στο κατεστημένο. Για τους ζωντανούς θρύλους του. Για το διαχρονικό παραγκωνισμό του ΠΑΟΚ από τις ομάδες του ΠΟΚ. Για παράγοντες άλλων ομάδων του ΠΟΚ που σφύριζαν παιχνίδια των ομάδων τους εναντίον του ΠΑΟΚ! Για Βούλγαρους διαιτητές που σφύριζαν με παραλλαγμένα ονόματα (!!!) σε διαφορετικά ματς των ομάδων του ΠΟΚ που τους έφερναν στη χώρα μας, δίνοντάς τους μόνο νίκες! Για τον Λες Σάνον. Για τον Γκιούλα Λόραντ, που άφησε την τελευταία του πνοή στον πάγκο της ομάδας. Για τον Φερνάντο Σάντος.

Ένα υπέροχο οδοιπορικό που κρατάει ισορροπίες όντας αστείο πολλές φορές, συγκινητικό εκεί που πρέπει, και αρκούντως κατατοπιστικό ακόμα και για τους θεατές που δεν ασχολούνται καθόλου με το ποδόσφαιρο! Δεν θα ήμασταν ΠΑΟΚτζήδες βεβαίως αν δεν γκρινιάζαμε. Λείπει πχ οποιαδήποτε αναφορά στο δυστύχημα στα Τέμπη ή στο ιστορικό 6 – 1 εναντίον του Ολυμπιακού στα Σέρρας ενώ υπάρχει πολύς Ιβάν Σαββίδης μέσα στο ντοκιμαντέρ. Ας είναι. Όλοι όσοι θέλουν να λέγονται ΠΑΟΚτζηδες πρέπει να δουν αυτό το ντοκιμαντέρ οπωσδήποτε. Από όλες τις κινούμενες κεφαλές κρατώ τη δήλωση του Περικλή Κοροβέση για το ποιοι υποστηρίζουν τις τρεις ομάδες της Θεσσαλονίκης ανάλογα με την κοινωνική τους προέλευση, τη συγκίνηση του Κώστα Ορφανού και τη μεγάλη κουβέντα που λέει ο Τάσος Τέλλογλου από όλους τους ανθρώπους, που ουσιαστικά προσπαθεί να εξηγήσει την «κατάρα» του να είσαι μεγάλη ομάδα αλλά να μην διαθέτεις τους ανάλογους τίτλους. Χρειάζεται αυτοπεποίθηση παιδιά. Και να σταματήσει η γκρίνια. Και μια ισονομία εννοείται ότι δεν θα μας χαλούσε. Ευχαριστούμε τα μάλα τον Νίκο Τριανταφυλλίδη και το φεστιβάλ για αυτήν την υπέροχη στιγμή, την οποία δεν θα ξεχάσουμε ποτέ!

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ την Τετάρτη 9 Νοεμβρίου στις 22.30, στην αίθουσα Τώνια Μαρκετάκη - δεν έχει ακόμα διανομή για τη χώρα μας)


Συνεχίζουμε με ελληνική ταινία μυθοπλασίας, από αυτές που προβάλλονται για πρώτη φορά στο τμήμα Ελληνικό Φεστιβάλ. Μιλάμε για το Ξα μου της Κλειούς Φανουράκη. Μια γλυκύτατη ταινία που μυρίζει Κρήτη, με έναν πρωταγωνιστή – διεθνή σταρ, μάλλον τον μοναδικό αυτήν τη στιγμή που μπορεί να επιδείξει το δύσμοιρο ελληνικό σινεμά.

Η υπόθεση: Ο Τζώνυ είναι ένας 50something άνδρας. Διπλοπαντρεμένος, με μια κόρη από τον πρώτο του γάμο στη Γαλλία και δύο γιους από τον δεύτερο γάμο του στην Κρήτη, όπου διαμένει, βιώνει τα... καλά της οικονομικής κρίσης. Η τακτοποιημένη ζωή του, λοιπόν, ανατρέπεται όταν απολύεται από διευθυντής ενός ξενοδοχείου του νησιού. Είναι μεγάλης ηλικίας για να βρει κάτι στον τομέα του ενώ και οι μισθοί που του προσφέρονται για δουλειές ανάλογες με εκείνη που έκανε, είναι της πλάκας. Αρχικά, κλείνεται στη μιζέρια του και περνάει τις μέρες του ξεδίνοντας στον ηλεκτρονικό τζόγο. Όμως, η συνάντησή του με έναν ψαρά, η τριβή του με έναν γνωστό του ιδιοκτήτη αμπελώνων και η γνωριμία του με έναν εκτροφέα αιγοπροβάτων, ανθρώπων της γης, της θάλασσας και του μόχθου δηλαδή, θα τον κάνουν να αναθεωρήσει όλα όσα θεωρούσε δεδομένα, όλα όσα νόμιζε πως το κάνουν ευτυχισμένο...

Η άποψή μας: Έχουμε επανειλημμένα εκφράσει την άποψή μας για το τι ταινίες θα πρέπει να παράγει το ελληνικό σινεμά. Από τη μια οι καλλιτεχνικές με φεστιβαλικές προοπτικές παγκοσμίως, από την άλλη οι ακραιφνώς εμπορικές, οι μαζικής θέασης, όπως ήταν κάποτε οι ταινίες του Δαλιανίδη και ενδιαμέσως ταινίες που πατάνε και στις δύο βάρκες: έχουν καλλιτεχνικό DNA χωρίς να αρνούνται τις εμπορικές τους βλέψεις. Δυστυχώς, δεν παράγουμε αρκετές ταινίες από τη δεύτερη και κυρίως από την τρίτη κατηγορία. Τούτη εδώ, όμως, είναι μία τέτοια. Μια ενδιαφέρουσα ταινία, που λέει αυτά που λέει χωρίς φόβο αλλά με πάθος. Διαθέτει ένα καλογραμμένο σενάριο, δεν ξεπουλιέται για λόγους εμπορικότητας, έχει όμως στραμμένο το βλέμμα της και στο μεγάλο κοινό.

Έχει έναν εξαιρετικό και γοητευτικό σταρ στον πρωταγωνιστικό ρόλο, ο οποίος είναι άψογος ερμηνευτικά. Και ναι, πείτε με τρελό αλλά δεν μοιάζει σε διάφορα πλάνα σε αυτήν την ταινία ο Γιώργος Χωραφάς με έναν μελαχρινό Robert Redford; Ο οπαδός των look-a-like, Μάριος Ασλαμάς, θα αποθέωνε αυτήν μου την επισήμανση. Μια χαρά περιγράφει την οικονομική κρίση η ταινία χωρίς να προβαίνει σε ψεύτικες καταγγελίες και σε όψιμους αντικαπιταλιστικούς αφορισμούς. Κυρίως, όμως, εξυμνεί την κρητική γη, τις θάλασσες της μεγαλονήσου και φυσικά τους ανθρώπους της. Στρωτή αφήγηση, ενδιαφέρον σενάριο, πειστικές ερμηνείες (αυτός ο Λευτέρης Ελευθερίου είναι ταλεντάρα ο τύπος και παίζει τον κρητικό κτηνοτρόφο λες και ήταν τέτοιος όλη τη ζωή του!) κι ένα όχι πρωτότυπο μα σίγουρα χρήσιμο και θετικό μήνυμα για τη ζωή! Δεν τα λες και λίγα. Θα σας προέτρεπα να δείτε την ταινία αλλά... ξα σας (ήτοι, για όσους δεν γνωρίζουν από κρητική διάλεκτο, «κάντε ότι θέλετε»).

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ την Κυριακή 6 Νοεμβρίου στις 15.00 στην αίθουσα Τώνια Μαρκετάκη – δεν έχει ακόμα διανομή για τη χώρα μας)

To Στην ηλικία μου ακόμα κρύβομαι για να καπνίσω (À mon âge je me cache encore pour fumer) της Rayhana Obermeyer (ή απλώς Rayhana) είναι μια ταινία που συμμετέχει στο διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ και αποτελεί συμπαραγωγή Γαλλίας – Ελλάδας – Αλγερίας, με μεγάλο τμήμα των γυρισμάτων να έχουν λάβει χώρα μέσα στο Μπέη Χαμάμ της Θεσσαλονίκης!

Η υπόθεση: Αλγέρι, 1995. Δύσκολη εποχή για τις γυναίκες. Οι φανατικοί ισλαμιστές δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο την καθημερινότητά τους. Βάζουν βόμβες, τρομοκρατούν, δολοφονούν. Η Φατιμά είναι μια μεσήλικη, παντρεμένη κυρία η οποία εργάζεται ως διευθύντρια ενός χαμάμ, τις μέρες και ώρες που αυτό λειτουργεί για τις γυναίκες. Μαζί της δουλεύει η Σάμια, μια κοπέλα 29 και μισό ετών, η οποία ονειρεύεται να παντρευτεί. Αφού οι δυο τους καθαρίσουν το χαμάμ, το ανοίγουν και οι γυναίκες εισρέουν: μεγάλες και μικρές, παρθένες και παντρεμένες, πιστές και... άπιστες. Ανάμεσά τους και μια έγκυος κοπέλα που ζητά από τη Φατιμά να την κρύψει, να χρησιμοποιήσει το χαμάμ ως καταφύγιο: ο αδελφός της θέλει να τη σφάξει, καθώς η εγκυμοσύνη της προέκυψε εκτός γάμου. Οι γυναίκες συζητούν ελεύθερα για οτιδήποτε τις απασχολεί, χωρίς το φόβο να τιμωρηθούν από τους νόμους των ανδρών – καπνίζουν κιόλας. Ενόσω όμως η κοπέλα ετοιμάζεται να φέρει στον κόσμο το παιδί της, ο αδελφός της μαζί με άλλους ισλαμιστές απειλεί να μπει στο χαμάμ...

Η άποψή μας: Το ξέρω ότι δεν θα με πιστέψετε αλλά εγώ θα το πω έτσι κι αλλιώς: παρακολουθώντας την ταινία έλεγα συνέχεια: «να ένα πρώτης τάξεως υλικό για ένα εξαιρετικό θεατρικό». Όταν ήρθε η ώρα να γραφτούν αυτές οι γραμμές έκανα το ψάξιμό μου για να αποφύγω τις μπαρούφες και την παραπληροφόρηση και επληροφορήθην ότι αυτή είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία που σκηνοθετεί η Rayhana βασισμένη σε δικό της θεατρικό! Βγάζει μάτια λοιπόν αυτό το γεγονός. Πολλοί χαρακτήρες μέσα στον ίδιο χώρο, πολλές διαφορετικές συζητήσεις, σαν μια σκηνή όπου παρακολουθούμε να εξελίσσονται διαδοχικά τα δρώμενα. Δεν το λες και καλό νέο αυτό για μια κινηματογραφική ταινία.

Προφανώς, όμως, η παραγωγή της Michèle Ray-Gavras δεν στερείται προτερημάτων. Λέγονται πολλά και ενδιαφέροντα σχετικά με τη θέση των γυναικών στον καταπιεστικό, ισλαμικό κόσμο. Για τον γάμο στα 11! Για την ανάγκη παντρειάς με την προϋπόθεση της παρθενίας και το αποδεικτικό του ματωμένου σεντονιού. Για τον αυνανισμό. Για τις βαρβαρότητες των φανατικών ισλαμιστών που βιάζουν και σκοτώνουν με ειδεχθείς τρόπους απαγγέλοντας το Κοράνι! Για το ότι οι γυναίκες χρειάζεται να κρύβονται για να καπνίσουν! Για την άγνοια που τις κάνει να πιστεύουν κάποιες από αυτές πως μια εγκυμοσύνη μπορεί να προκύψει εντός χαμάμ, από το σπέρμα που αφήνουν οι άντρες αυνανιζόμενοι εκεί! Ο κλειστός χώρος προκαλεί ασφυξία από τη μια, λειτουργεί όμως και απελευθερωτικά από την άλλη. Και όλη η κοινωνική διαστρωμάτωση της Αλγερίας εκπροσωπείται μέσα από τις γυναίκες που επισκέπτονται το χαμάμ. Δυνατή ιδεολογικά η ταινία, η οποία όμως κατασκευαστικά υστερεί, ακριβώς επειδή θυμίζει περισσότερο θέατρο παρά σινεμά.

Η λατρεμένη Hiam Abbass (την οποία θα δούμε και στο «Blade Runner 2049» μέσα στο 2017!) πρωταγωνιστεί και είναι άψογη για άλλη μια φορά. Η σκηνή όπου μόλις φτάνει στο χαμάμ πλένεται για να καθαρίσει από τον πρωινό βιασμό από τον άντρα της είναι χαρακτηριστική και εμβληματική για την ταινία. Γενικώς, μέχρι να μπουν οι γυναίκες στο χαμάμ τα πράγματα κυλούν υποδειγματικά. Μετά, έρχεται το χάος. Πάντως, και το εκτός χαμάμ φινάλε, μετά την τραγωδία που λαμβάνει χώρα εκεί, μένει εντυπωμένο στη μνήμη για καιρό: χιλιάδες μαύρες μαντίλες αναδύονται στον ουρανό του Αλγερίου, ως υπόσχεση, ευχή και ελπίδα για καλύτερες μέρες, με γυναίκες πραγματικά ελεύθερες. Είθε!

(η ταινία έχει την πρώτη προβολή της την Κυριακή 6 Νοεμβρίου στις 17.30, στο Ολύμπιον και ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ τη Δευτέρα 7 Νοεμβρίου στις 15.30 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα – δεν έχει ακόμα διανομή για τη χώρα μας)

Η επόμενη ταινία κερδίζει δικαιωματικά τη θέση της ανάμεσα στις καλύτερες του εφετινού ΦΚΘ. Μιλάμε για το Glory (Slava) του σκηνοθετικού διδύμου Kristina Grozeva και Petar Valchanov, οι οποίοι πριν δύο χρόνια είχαν φέρει στη Θεσσαλονίκη την πρώτη τους ταινία, το εξαιρετικό «Μάθημα» (Urok, 2014), που είχε λάβει μέρος στο διαγωνιστικό τμήμα και είχε τιμηθεί με βραβείο καλύτερου σεναρίου και χάλκινου Αλεξάνδρου. Η δεύτερή τους ταινία συμμετέχει στο τμήμα «Ματιές στα Βαλκάνια» και καταφέρνει το απίθανο να είναι ακόμα καλύτερη από την πρώτη!

Η υπόθεση: Ο Τσάνκο Πέτροφ, εργάτης στους σιδηροδρόμους, βρίσκει μερικά εκατομμύρια λέβα μέσα σε σκισμένες σακούλες στις ράγες των τρένων κατά τη διάρκεια επιθεώρησης, από αυτές που κάνει καθημερινά λόγω της εργασίας του. Αν και φτωχός αποφασίζει να επιστρέψει όλο το ποσό στην αστυνομία. Ευκαιρία για την υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων του υπουργού Μεταφορών – που την ίδια εποχή κατηγορείται για κακοδιαχείριση – να αλλάξει την ατζέντα. Η τρομερή αυτή γυναίκα καριέρας ονόματι Γιούλια Σταϊκόβα παίρνει τον Τσάνκο και τον «ρίχνει» στα φιλικά media, ενώ παράλληλα στήνει μια τελετή βράβευσης του ήθους του. Σε εκείνη την τελετή ο Τσάνκο επιβραβεύεται με ένα καινούργιο ρολόι χειρός – που σύντομα σταματά να δουλεύει – την ίδια ώρα που η Γιούλια χάνει το ρολόι του Τσάνκο, μάρκας Glory, που της το έδωσε να το φυλάει. Ο Τσάνκο ήταν δεμένος με το συγκεκριμένο ρολόι, καθότι οικογενειακό κειμήλιο. Και κάπως έτσι ξεκινά η απεγνωσμένη του μάχη να αποκαταστήσει τόσο το παλιό του ρολόι, όσο και την αξιοπρέπειά του.

Η άποψή μας: Λοιπόν, αυτό το δίδυμο των Βουλγάρων θα δείτε πως σύντομα θα χαρακτηριστεί ως οι Βαλκάνιοι Αδελφοί Dardenne ή οι Βαλκάνιοι... Ken Loach! Μετά το αριστουργηματικό «Μάθημα» επανέρχονται με μια ταινία που και πάλι τσακίζει κόκαλα, φτιαγμένη και πάλι με πολύ απλά υλικά! Το τρομερό με το συγκεκριμένο δίδυμο είναι πως πέρα από τη μεγάλη εικόνα, δίνουν απίστευτη σημασία στη λεπτομέρεια κι εκεί είναι για μένα όπου κερδίζουν το παιχνίδι. Στη γενική εικόνα τίθενται θέματα όπως: η διαφθορά της εξουσίας, η ανηθικότητα που κυριαρχεί σε όλες τις κοινωνικές τάξεις (από πάνω προς τα κάτω), η υποκρισία και ο κυνισμός που τόσο πολύ μας έχει μπολιάσει όλους, που αν συναντήσουμε έναν άνθρωπο σαν τον πρωταγωνιστή μας, ο οποίος βρίσκει χρήματα και δεν τα κρατάει για τον εαυτό του αλλά τα παραδίδει στο κράτος, θα τον χαρακτηρίσουμε μαλάκα το λιγότερο! Οι λεπτομέρειες τώρα είναι πάμπολλες. Από τον καθόλου τυχαίο τραυλισμό του ήρωα (αντιτουριστικός με όλη τη σημασία της λέξης), μέχρι τα τηλεοπτικά πλάνα που πρέπει να τραβηχτούν με φόντο όχι τα σκουπίδια αλλά λουλούδια, μέχρι την ιεροτελεστία με τα κουνέλια, μέχρι τα πάντα (ο καθένας θα βρει κάτι να πιαστεί!).

Η ταινία μου θύμισε από τη μια το «Λεβιάθαν» του Andrey Zvyagintsev (κι εκεί ο κεντρικός ήρωας ρημάζεται από όλες τις δομές της εξουσίας) και από την άλλη το «Η ψυχή στο στόμα» του Οικονομίδη (κι εκεί πληρώνει την έκρηξη του αθώου ένας άνθρωπος – στην περίπτωσή μας η γυναίκα καριέρας με την κρίση συνειδήσεως – που δεν είναι και ο χειρότερος άνθρωπος από όσους συναντά στο διάβα του ο τσεβδός). Σπουδαίες ερμηνείες – η Margita Gosheva, που είχε διαπρέψει ως η δασκάλα στην ταινία «Μάθημα», δίνει κι εδώ τα ρέστα της – τρομερό σενάριο που δεν φοβάται να καταγγείλει και προθέσεις που είναι ξεκάθαρες! Αριστούργημα είναι η ταινία, χωρίς καμία αφέλεια, χωρίς να μπορεί κανείς να μιλήσει για «στήσιμο». Και καλά, η αντίστιξη του «θα φέρω στον κόσμο ένα τέλειο έμβρυο με τεχνητή γονιμοποίηση για να ολοκληρώσει την ευτυχία μου» με το «ζω μόνος, έρημος, φτωχός, πλην τίμιος σε έναν βρώμικο κόσμο» είναι απίστευτη. Ακόμα και το γεγονός ότι ο ήρωάς μας δουλεύει στις γραμμές των τρένων, προσέχοντας αυτές να μην είναι στραβές έχει την παραπομπή του: είναι ο φύλακας της ηθικής, εκείνος που δεν θα επιτρέψει το τρένο να εκτροχιαστεί. Μάλλον όμως είναι ήδη πολύ αργά! Συγκλονιστική ταινία που δεν χάνεται με τίποτε!

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ την Τετάρτη 9 Νοεμβρίου στις 20.30 στην αίθουσα Σταύρος Τορνές - έχει διανομή και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας από την Seven Films με άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία εξόδου)

Την τούρκικη ταινία Άλμπουμ (Albüm) του Mehmet Can Mertoglu την είδαμε στην «Εβδομάδα Κριτικής» στο περασμένο φεστιβάλ των Καννών, όπου ήταν υποψήφια και για Χρυσή Κάμερα, όντας η πρώτη μεγάλου μήκους του δημιουργού της. Στο ΦΚΘ συμμετέχει στο λατρεμένο τμήμα «Ματιές στα Βαλκάνια». Ακόμα απορώ πως κάποιοι επιμένουν να χαρακτηρίζουν τη συγκεκριμένη ταινία κωμωδία χωρίς να βάζουν δίπλα τον προσδιορισμό «μαύρη» ή τον προσδιορισμό «πικρή». Εδώ έχουμε να κάνουμε με μια ταινία, που, όπως πολλές από τη γείτονα χώρα, σκιζ' και πάει. Τρομερό σινεμά κάνουν οι αλήτες. Και παρακάτω, ελαφρώς παραλλαγμένο, είναι το κείμενο που είχαμε στείλει ως ανταπόκριση από τις Κάννες:

Η υπόθεση: Ο Μπαχάρ και η Σουνέιτ είναι ένα τυπικό, μεσοαστικό ζευγάρι, που ζει ευτυχισμένο στην Τουρκία. Εκείνος είναι καθηγητής ιστορίας σε γυμνάσιο κι εκείνη δουλεύει στην εφορία. Διαθέτουν όλα όσα θα μπορούσε να ζητήσει κάποιος. Ένα μόνο τους λείπει: ένα παιδί. Θα προσπαθήσουν να υιοθετήσουν κι έχοντας πολλές γνωριμίες, θα τα καταφέρουν, παρά το γεγονός ότι είναι... εκλεκτικοί. Ένα τέλειο ζευγάρι, όμως, δεν μπορεί να έχει παιδί από υιοθεσία. Έτσι, επί μήνες η Σουνέιτ «υποδύεται» την έγκυο φορώντας ειδική κατασκευή στην κοιλιά της και το ζεύγος βγάζει φωτογραφίες σε διάφορα σημεία και με ποικίλες παραλλαγές. Στόχος, να δημιουργηθεί ένα φωτογραφικό άλμπουμ που να αποδεικνύει πως το παιδί τους προέκυψε «φυσιολογικά». Εντέλει, η Σουνέιτ «γεννάει», παίρνουν το παιδί στο σπίτι και η οικογενειακή τους ευτυχία φαίνεται να ολοκληρώνεται πια. Μέχρι που η απόπειρα διάρρηξης του διαμερίσματός τους θα τους οδηγήσει στην αστυνομία. Εκεί θα διαπιστώσουν πως η υιοθεσία είναι καταγεγραμμένη στα κιτάπια του κράτους. Άρα, υπάρχει το ενδεχόμενο η συγκεκριμένη πληροφορία κάποια στιγμή να διαρρεύσει. Ποια θα είναι η αντίδραση του ζεύγους;

Η άποψή μας: Σχεδόν παγκοσμίως η κυρίαρχη αντίληψη είναι πως ένα παντρεμένο ζευγάρι ολοκληρώνει την ευτυχία του με το να τεκνοποιήσει. Ένα, δύο, τρία και βάλε παιδιά και είμαστε ευτυχισμένοι, σωστά; Το να μην μπορεί ένα παντρεμένο ζευγάρι να κάνει παιδιά αποτελεί, ακόμα και σήμερα, τόσο στη χώρα μας όσο και σε άλλες χώρες του κόσμου, μεγάλο ταμπού. Κατά πως φαίνεται, στην Τουρκία, τα άτεκνα ζευγάρια λογίζονται ως αποτυχημένα. Οπότε, όταν ο φυσιολογικός τρόπος και η τεχνητή γονιμοποίηση δεν βοηθούν, η υιοθεσία χρειάζεται από πίσω της «σκηνοθεσία». Οπότε, με το παιδί, ολοκληρώνεται η κατοχή «πραγμάτων» που μας κάνουν ευτυχισμένους: μεγάλη τηλεόραση, καλό αμάξι, ωραίο σπίτι...

Ο σκηνοθέτης ξεκινάει την ταινία του, πολύ έξυπνα, δείχνοντας όλη τη διαδικασία της τεχνητής σπερματέγχυσης στις αγελάδες (ναι, και στις Κάννες με κυνηγάει η κτηνιατρική μου ιδιότητα!). Ο επιλεγμένος για τα χαρακτηριστικά του ταύρος οδηγείται σε χώρο με αγελάδα σε γόνιμες μέρες, πάει να την πηδήξει και πάνω στη μία σπρωξιά που δίνουν τα μηρυκαστικά για να εκσπερματίσουν (αν μιλάμε για πρόωρους εκσπερματιστές, έτσι;), ο επιφορτισμένος με την ειδική αυτή δουλειά σπερματεγχύτης δεν αφήνει το πέος του ταύρου να μπει στον κόλπο της αγελάδας, το αρπάζει, το βάζει σε ένα μεγάλο μπουκάλι που προσομοιάζει με κόλπο και μαζεύει εκεί το σπέρμα! Με αυτό το σπέρμα του ταύρου – champion θα γονιμοποιηθούν χιλιάδες αγελάδες! Ο σκηνοθέτης δείχνει τη διαδικασία για να περάσει με το δικό του τρόπο ότι το ζευγάρι προσπάθησε να τεκνοποιήσει και με τεχνητή γονιμοποίηση, αλλά δεν τα κατάφερε. Συνολικά, χρησιμοποιώντας ύφος που άλλοτε θυμίζει Ulrich Seidl κι άλλοτε Roy Andersson ο σκηνοθέτης στήνει σκηνές με τις οποίες δεν ξέρεις αν πρέπει να γελάσεις ή να κλάψεις. Δεν κρύβει ότι το παντρεμένο ζευγάρι είναι ανειλικρινές, αλλά το συμπαθεί. Ή μάλλον δεν κάνει κάποιον διαχωρισμό: έτσι είναι οι άνθρωποι, παντρεμένοι και μη. Με καλές προθέσεις αλλά με δεκάδες κουσούρια, μεταξύ των οποίων και ο ρατσισμός. Ο σκηνοθέτης λοιπόν με έξυπνο τρόπο αποδομεί το ζευγάρι και μέσω αυτού αποδομεί ολόκληρη την κοινωνία έτσι όπως τη γνωρίζουμε. Πχ η σκηνή του φαγητού του ζευγαριού είναι απολύτως γκροτέσκα κι όμως τόσο μα τόσο λειτουργική. Η σκηνή με τους καθηγητές στο διάλειμμα των μαθημάτων να παίζουν στοίχημα είναι τόσο μα τόσο αληθινή. Η σκηνή με το ζευγάρι στο mall με το μωρό στην κούνια και τους ίδιους να κρατάνε τα τεράστια αναψυκτικά τους είναι τόσο μα τόσο ανατριχιαστική. Και η σκηνή όπου το ζευγάρι κοιμάται, το μωρό «τους» είναι στη μέση, ανάμεσά τους, εκείνοι ροχαλίζουν κι εκείνο κάποια στιγμή δεν αντέχει και βάζει τα κλάματα είναι εντελώς από τη ζωή βγαλμένη!!! Οι σκηνές στην εφορία: όλοι οι υπάλληλοι κοιμούνται ενώ στους τοίχους κρέμονται τσιτάτα του στυλ «πως θα πάει η χώρα μπροστά μπρε αν δεν πληρώνετε τους φόρους σας;». Απίθανο, έτσι;

Τρομερή δουλειά, απίστευτη ταινία που διαθέτει κι ένα φινάλε τόσο δυνατό και πεσιμιστικό, ταιριαστό με τους ανήθικους πρωταγωνιστές του, που αφήνει στους θεατές να σχολιάσουν την απόφαση που παίρνει το ζευγάρι για το πως λύνεται άμεσα το πρόβλημα με την πιθανή διαρροή της πληροφορίας της υιοθεσίας. Άφεριμ, για άλλη μια φορά, οι μπαγάσες οι Τούρκοι ξέρουν να κάνουν εξαιρετικό σινεμά.

(η ταινία έχει την πρώτη προβολή της την Κυριακή 6 Νοεμβρίου στις 20.30, στην αίθουσα Σταύρος Τορνές και ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ το Σάββατο 12 Νοεμβρίου στις 23.00 στην αίθουσα Σταύρος Τορνές – έχει διανομή και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας από την Feelgood Entertainment με άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία εξόδου)