Movies Ltd

Από φέτος έχει ξεκινήσει μια στενότερη συνεργασία ανάμεσα στο ΦΚΘ και το φεστιβάλ του Λοκάρνο. Ασχέτως της συνεργασίας, ήδη από τα προηγούμενα χρόνια δεν ήταν σπάνιο το φαινόμενο να προβάλλονται εδώ ταινίες που διακρίθηκαν στην ιταλόφωνη πόλη της Ελβετίας. Όπως συμβαίνει και τώρα: η ταινία Δίχως Θεό (Bezbog) της Ralitza Petrova από τη Βουλγαρία, προβάλλεται στο ΦΚΘ Εκτός Συναγωνισμού ενώ προηγουμένως έχει τιμηθεί με τη Χρυσή Λεοπάρδαλη καλύτερης ταινίας στο Λοκάρνο, όπου κέρδισε και το βραβείο καλύτερης γυναικείας ερμηνείας αλλά και το βραβείο της Οικουμενικής Επιτροπής.

Η υπόθεση: Η Γκάνα είναι μια νοσοκόμα σε μια μικρή πόλη της Βουλγαρίας η οποία κλέβει και διακινεί στη μαύρη αγορά τις ταυτότητες ασθενών που πάσχουν από άνοια. Η σχέση της μ’ έναν μηχανικό αυτοκινήτων δεν της προσφέρει ερωτικό καταφύγιο, καθώς η σεξουαλική έλξη έχει σβήσει κι έχει απομείνει μόνο ο εθισμός της στη μορφίνη. Τίποτα δεν μοιάζει να βαραίνει τη συνείδησή της, ακόμα κι όταν δολοφονείται μια ασθενής της που απειλεί να καταγγείλει την παράνομη δραστηριότητά της. Αλλά όλα αλλάζουν εξαιτίας ενός νέου ασθενή της, του Γιόαν, του οποίου την ταυτότητα επίσης έβγαλε στην αγορά. Ενός ασθενή που διευθύνει κατά κάποιον τρόπο χορωδία για ψαλμούς κι αυτά που ακούει η Γκάνα την εντυπωσιάζουν και τη γαληνεύουν. Το ενδιαφέρον της (που διαρκώς μεγαλώνει) για τον συγκεκριμένο ηλικιωμένο, ξεκλειδώνει τη ναρκωμένη της συνείδηση. Όταν όμως τον συλλαμβάνουν για απάτη (οι κλεμμένες ταυτότητες χρησιμοποιούνται για κάθε λογιών απάτες) η Γκάνα αντιλαμβάνεται πως το να κάνεις το σωστό καμιά φορά πληρώνεται ακριβά...

Η άποψή μας: Θυμάστε την ταινία του Alejandro G. Iñárritu, το ανορθόγραφο «Biutiful», που αποτελεί ανορθογραφία στη φιλμογραφία του σπουδαίου Μεξικανού σκηνοθέτη, καθώς είναι μια ταινία που αποθεώνει τη μιζέρια, με όρους... πορνό; Ε, εδώ η Βουλγάρα συνάδελφός του φαίνεται πως έχει στόχο να τον ξεπεράσει σε μιζέρια! Άθλια, ερειπωμένη πόλη, χωρίς ήλιο, με χαλασμένα κτίρια και μικρά διαμερίσματα όπου ζουν άνθρωποι μέσα στην αθλιότητα. Διεφθαρμένοι άνθρωποι παντού: από την αστυνομία μέχρι τη δικαιοσύνη. Σεξουαλικά όργια εκτόνωσης, έτσι, χωρίς ουσιαστικά ηδονή. Ανοιχτές πόρτες που μας αφήνουν να δούμε γυναίκα να κάνει στοματικό έρωτα σε άνδρα την ώρα που ένα μικρό κορίτσι μπαίνει μέσα στο διαμέρισμα. Άθλιο φαγητό, άρρωστοι γέροντες, όλα γκρίζα, όλα μαύρα. Και η Γκάνα σαν ζόμπι να κινείται, να κάνει τη δουλειά της (την οποία παραδόξως κάνει καλά), να κλέβει ταυτότητες και να «ηρεμεί» μόνο όταν κάνει μορφίνη: μόνο τότε η ψυχή της βρίσκει λίγη χαρά μέσα στο συναισθηματικό μούδιασμα. Έως ότου γνωρίζει τον Γιόαν και τη χορωδία του με τους ψαλμούς του. Κι αν τα πράγματα μέχρι εδώ ήταν χάλια για την ταινία, τα πράγματα γίνονται χειρότερα! Ο Γιόαν είχε κυνηγηθεί από τους κομουνιστές! Και υπάρχει μνημείο των ανθρώπων που υπέφεραν από τον κομουνισμό! Την ίδια ώρα που μια γραία επαναλαμβάνει διαρκώς πόσο καλοί ήταν οι Γερμανοί Ναζί – εντάξει, υποτίθεται πως έχει άνοια, αλλά έλεος! Ναι, μερικές φορές ακόμα και τα μεγαλύτερα φεστιβάλ παίρνουν αποφάσεις αδικαιολόγητες και βραβεύουν ταινίες που δεν έχουν να προσφέρουν απολύτως τίποτε! Προσπεράστε άφοβα!

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου στις 12.45 στην αίθουσα Τζον Κασσαβέτης – δεν έχει ακόμα διανομή για τη χώρα μας)


Η πρώτη από τις δύο ταινίες του διαγωνιστικού τμήματος μας έρχεται από το γαλλόφωνο Καναδά. Τίτλος της: Μπάχαλο (Maudite Poutine) και είναι η πρώτη μεγάλου μήκους του Karl Lemieux. Καθώς ο πρωτότυπος τίτλος του μου θύμισε το «Gazon maudit» της Josiane Balasko, που στη χώρα μας βγήκε με τον τίτλο «Για όλα φταίει το γκαζόν», ενώ ο πρωτότυπος παρέπεμπε στην τριχωτή ήβη των γυναικών, ήθελα να δω αν ο τίτλος της καναδέζικης ταινίας αποτελεί κάποιον ιδιωματισμό, που σημαίνει κάτι διαφορετικό από το «μπάχαλο». Το «maudite» από μόνο του σημαίνει «καταραμένο» ενώ το poutine είναι ένα πιάτο της τοπικής κουζίνας του Κεμπέκ, που περιλαμβάνει τηγανιτές πατάτες, τυρί και μια ελαφριά σος. Oh well, το καθήκον μας το κάναμε. Και τη βλακεία μας: τα έλεγε όλα τα παραπάνω και ο κατάλογος του φεστιβάλ γμτ! Ε, νομίζω ότι εγώ τα έγραψα καλύτερα! Η ταινία έλαβε μέρος στο τμήμα «Ορίζοντες» του περασμένου φεστιβάλ Βενετίας.

Η υπόθεση: Ο 27χρονος Βενσάν είναι ο ντράμερ ενός ροκ συγκροτήματος που παίζει κάτι σαν αυτό που έπαιζαν οι πρώιμοι Husker Du. Μαζί με τα άλλα μέλη του συγκροτήματος, όμως, κάνουν το λάθος να κλέψουν μεγάλη ποσότητα χασίς από μια συμμορία με σκοπό να την πουλήσουν και να βγάλουν γρήγορα χρήματα. Η κίνησή τους δεν περνάει απαρατήρητη και οι μαφιόζοι που διακινούν το χασίς ξυλοφορτώνουν άσχημα τους ροκάδες προσπαθώντας με αυτόν τον τρόπο να τους νουθετήσουν, ενώ επιπλέον δίνουν διορία για να λάβουν 10 χιλιάδες δολάρια, όσο κοστολογείται η ποσότητα του χασίς που εκλάπη. Αλλιώς, οι συνέπειες θα είναι μοιραίες, όπως αφήνουν να εννοηθεί. Ο Βενσάν τη γλυτώνει με μια απλή σφαλιάρα καθώς ένα από τα τσιράκια των μαφιόζων είναι ο μεγαλύτερος αδελφός του. Έτσι, τα δύο αδέλφια ξαναβρίσκονται μετά από πολύ καιρό που είχαν χαθεί μεταξύ τους. Τα πράγματα πάντως δεν θα εξελιχθούν με τον καλύτερο τρόπο για τα δύο αδέλφια...

Η άποψή μας: Φωτορρυθμικά ικανά να προκαλέσουν επιληψία. Φαζάρισμα, ηλεκτρικές κιθάρες, θόρυβος. Μια live συναυλία σε slo mo και σε ασπρόμαυρο. Έτσι ξεκινάει τούτη η ταινία, που πάντως δεν δικαιώνει ποτέ τις προσδοκίες της. Κι αυτό επειδή ο Lemieux (ο οποίος έχει ενεργή σχέση με τη μουσική, καθώς μεταξύ των άλλων ετοιμάζει τα οπτικά που συνοδεύουν τις συναυλίες των Godspeed You! Black Emperor, προβαλλόμενες από προτζέκτορα 16mm) ενδιαφέρεται περισσότερο για τη φόρμα της ταινίας του παρά για την ουσία της. Επίσης, δεν αφήνει στον μοντέρ του να παίξει πλήρως το ρόλο του αφήνοντας αδιανοήτως σκηνές να ξεχειλώνουν χωρίς να κόβονται. Αλλά και το σενάριο είναι γεμάτο ευκολίες και ακατανόητες κινήσεις από τους βασικούς πρωταγωνιστές. Μια αυτοκτονία πχ από τη μέση και μετά δεν δικαιολογείται επ' ουδενί. Η κοπέλα που σπουδάζει κλασική μουσική και προτείνει στον Βενσάν να ακούσει Σιμπέλιους, εξαφανίζεται, χωρίς να έχει κάποια δραματουργική επίδραση σε όλο το φιλμ. Μια κουβέντα, που φαίνεται να αποτελεί την ιδεολογική βάση της ταινίας, δεν έχει την αναμενόμενη αντίστιξη με τα δρώμενα. Είναι η ιστορία που λέει η μάνα του στο Βενσάν: η ιστορία με το πουλί. Μέσες άκρες λέει πως μερικές φορές είναι πράξη καλοσύνης για ένα τραυματισμένο πουλί να το σκοτώνει κάποιος, καθώς θα τυραννηθεί αν προσπαθήσει κάποιος να το φροντίσει κι ενδεχομένως να μην ξαναπετάξει ποτέ. Εντέλει, αυτό που μας προσφέρει είναι ένα εντυπωσιακό πλάνο στο φινάλε από πουλιά που πετάνε στον ορίζοντα – εκατομμύρια πουλιά! Δυστυχώς, λίγα πράγματα...

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου στις 18.00 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα – δεν έχει ακόμα διανομή για τη χώρα μας)

Και τώρα έφτασε η στιγμή της αποθέωσης! Άφτερλωβ παιδιά, του Στέργιου Πάσχου! Ότι πιο φρέσκο, μοντέρνο, δυνατό, υπέροχο, λατρεμένο είδαμε στο φετινό φεστιβάλ! Μακριά από τις μιζέριες και τη σοβαροφάνεια που πλήττει σχεδόν εν ολοκλήρω το σύγχρονο ελληνικό σινεμά! Ο 31χρονος σκηνοθέτης με την πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία τα δίνει όλα και μας κάνει να ελπίζουμε πως αυτή η νέα φωνή του κινηματογράφου μας έχει να μας πει πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα προσεχώς. Καθόλου τυχαία στο περασμένο φεστιβάλ του Λοκάρνο η ταινία τιμήθηκε με τη Χρυσή Λεοπάρδαλη των Δημιουργών του Παρόντος! Μεγάλη τιμή, indeed!

Η υπόθεση: Μπρατισλάβα, φθινόπωρο του 1983. Είναι η αρχή της σχολικής χρονιάς και η μεσήλικη κυρία Drazdechova μπαίνει στην τάξη. Θα τους διδάξει Τσέχικα, Ρώσικα και κάτι που έχει να κάνει με την ηθική. Ζητά από κάθε μαθητή που ακούει το όνομά του, να σηκώνεται, να παρουσιάζεται και να αναφέρει τι δουλειά κάνουν οι γονείς του! Υψηλόβαθμο στέλεχος του κομουνιστικού κόμματος, χήρα υψηλόβαθμου στρατιωτικού και με αδελφή που ζει στη Μόσχα, η δασκάλα έχει μάθει να παίρνει αυτό που θέλει εμμέσως. Χρησιμοποιεί λοιπόν τους μαθητές της για να χειραγωγήσει τους γονείς για το δικό της προσωπικό συμφέρον. Οι περισσότεροι γονείς υποκύπτουν στην πίεση και της προσφέρουν διάφορες υπηρεσίες και δώρα. Ωστόσο, τρεις οικογένειες αποφασίζουν να πατήσουν πόδι και να προσπαθήσουν να επιλύσουν την κατάσταση μαζί με τη διευθύντρια σε μια μυστική συνάντηση γονέων και κηδεμόνων κι ενώ έχουν συμβεί διάφορα περίεργα πράγματα.

Η άποψή μας: Θα ήθελα να διευκρινίσω κάτι: μεγάλες ταινίες δεν είναι απαραίτητα αυτές που ασχολούνται με «μεγάλα» θέματα. Μπορεί ξέρω 'γω ένας σκηνοθέτης να θέλει να βγάλει προς τα έξω τους προβληματισμούς του για τον ρατσισμό, την πείνα, τη φτώχεια, την ανεργία, τον μιλιταρισμό, την οικολογική καταστροφή and so on, και να κάνει κακή ταινία. Και μπορεί κάποιος άλλος να θέλει να κάνει ένα φιλμ για τον έρωτα και για το πού πάει η αγάπη όταν τελειώνει και να φτιάχνει αριστούργημα! Όπως κάνει ο Στέργιος Πάσχος στην πολύ ώριμη, πολύ έξυπνη, πολύ αστεία, πολύ μελαγχολική ταινία του. Δεν θα σταθώ στους στίχους του Τάσου Λειβαδίτη που πέφτουν στην οθόνη και απαγγέλλονται συνάμα από τους δύο πρωταγωνιστές με παράξενο τρόπο. Όχι. Γιατί έχουμε τόσο πολλά να πούμε για την ταινία. Και εννοείται ότι δεν θα σας τα πούμε όλα για να νιώσετε κι εσείς την ευχάριστη έκπληξη παρακολουθώντας την – αν και τώρα που το σκέφτομαι, και όλα να τα λέγαμε, πάλι υπέροχα θα περνούσατε στην ταινία γιατί αλλιώς είναι να τα λες κι αλλιώς είναι να τα δείχνεις.

Ο Πάσχος πάντως και τα λέει και τα δείχνει κατά πως πρέπει. Κι ευτυχεί να διαθέτει ένα τρομερό πρωταγωνιστικό δίδυμο. Η Ηρώ Μπέζου είναι εξαιρετική ως Σοφία, εκείνος όμως που παίρνει την ταινία επάνω του είναι καθαρά και αδιαμφισβήτητα ο Χάρης Φραγκούλης. Που αποδεικνύει εδώ πως όταν βρίσκεται σε αγαστή συνεργασία με τον σκηνοθέτη του μπορεί να λάμψει και να μην βγαίνει μη πειστικός, όπως πχ στο ρόλο του στην πιο μεγάλη ελληνική ταινία στην οποία έχει συμμετάσχει, το «Ουζερί Τσιτσάνη». Δεν ξέρω κατά πόσο δόθηκε η ελευθερία στους ηθοποιούς να αυτοσχεδιάσουν ή αν όλα όσα βλέπουμε επί της μεγάλης οθόνης είναι αποτέλεσμα πολλών και εξαντλητικών προβών, το τελικό αποτέλεσμα πάντως είναι τέλειο! Τέλειος συγχρονισμός ανάμεσα στους δύο ηθοποιούς, φοβερή αίσθηση της ατάκας, ρυθμός και δύο άνθρωποι που μιλάνε όπως μιλάνε οι νέοι σήμερα κι όχι ως ήρωες μυθιστορήματος με βαρύγδουπες εκφράσεις και δηθενιές. Ο Νίκος θέλει να μάθει γιατί τον χώρισε η Σοφία. Αυτό. Και για να το πετύχει την κλειδώνει μαζί του στο διαμέρισμα – στούντιο του φίλου του. Εγκλεισμός και δύο άνθρωποι που έζησαν για κάποιο χρονικό διάστημα (μικρό, μεγάλο, δεν έχει σημασία) μαζί και βίωσαν ολοφάνερα έναν πολύ μεγάλο έρωτα. Η Σοφία δεν του δίνει καμία απάντηση. Την απάντηση, πάντως, την αντιλαμβάνεται ο Νίκος στο φινάλε. Πού πάει η αγάπη όταν τελειώνει; Δεν γίνεται να φτάσεις στο πικ στη σχέση σου με έναν άλλο άνθρωπο, να έχεις βιώσει τον απόλυτο έρωτα και να συνεχίσεται να είστε μαζί. Η μεγάλη τελική σκηνή του love making ίσως φανεί κουραστική σε κάποιους. Την κερδίζει όμως με το σπαθί του ο Πάσχος. Γι' αυτό έχουν προηγηθεί όλα τα προηγούμενα κωμικά ιντερλούδια, που, πιστέψτε με, βγάζουν πολύ γέλιο! Γι' αυτό ο ρυθμός ήταν ταχύτατος, όλα κυλούσαν σφαίρα, το πράγμα τσουλούσε γρήγορα και όμορφα. Για να δούμε σε όλο τους το μεγαλείο δύο ανθρώπινα κορμιά να κάνουν έρωτα. Χωρίς βιασύνη. Παίρνουν το χρόνο τους. Ερεθίζονται, φιλιούνται, χαμουρεύονται, γαμιούνται. Ο Νίκος κλαίει. «Μην φοβάσαι», του λέει η Σοφία. Κι όμως, κλαίει. Γιατί καταλαβαίνει. Δεν μπορεί να υπάρξει κάτι καλύτερο από αυτό. Και μετά, η αμηχανία του τέλους. Και η φυγή. Υπέροχη ταινία με έναν απίστευτο Φραγκούλη που μιλάει τη γλώσσα του σήμερα. Και θα σας παραθέσω κι ένα μικρό διάλογο ανάμεσα στους δύο πρωταγωνιστές, που ειρήσθω εν παρόδω, συχνά (ιδίως ο Νίκος) σπάζουν τον τέταρτο τοίχο, απευθύνονται στο κοινό και δεν κρύβουν ότι αυτό που βλέπουμε είναι αναπαράσταση, είναι σινεμά, είναι σκηνοθετημένο, είναι το πιο όμορφο ψέμα. Έχουμε και λέμε λοιπόν:
 Νίκος (απευθυνόμενος στη Σοφία): «Έχεις καύλες;»
 Σοφία: Ναι...
 Νίκος: Οπότε, είμαστε ακόμα κάπως ζωντανοί...
Ταινιάρα!!!

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου στις 20.00 στην αίθουσα Τώνια Μαρκετάκη - έχει διανομή και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας από την Strada Films με άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία εξόδου)

Μια πολύ ενδιαφέρουσα περίπτωση είναι η ταινία Ο επιφανής πολίτης (El ciudadano ilustre) των Gastón Duprat και Mariano Cohn. Μια ταινία, που φέρνει στο νου κάτι από το «Κυνήγι» του Thomas Vinterberg αλλά και από τον «Βασιλιά» του Νίκου Γραμματικού, σε πιο χαλαρούς τόνους πάντως. Αποτελεί την επίσημη πρόταση της Αργεντινής για το ξενόγλωσσο Όσκαρ κι εμείς την είχαμε δει στο Market του περασμένου φεστιβάλ των Καννών, οπότε είχαμε γράψει κείμενο για την ταινία, το οποίο παραθέτουμε παρακάτω, επ' αφορμής της προβολής της συγκεκριμένης ταινίας στο τμήμα «Ανοιχτοί Ορίζοντες» του ΦΚΘ, ελαφρώς παραλλαγμένο.

Η υπόθεση: Ο Ντανιέλ Μαντοβάνι είναι ένας συγγραφέας παγκοσμίου φήμης, την οποία επικυρώνει με τη βράβευσή του με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας (πριν τη βράβευση του Bob Dylan προφανώς...). Τα βιβλία του πουλάνε τρελά και καθημερινά δέχεται δεκάδες προσκλήσεις για συνεντεύξεις (τηλεοπτικές, ραδιοφωνικές, γραπτές), για παρουσίαση σε διάφορες εκδηλώσεις τόσο φιλανθρωπικού όσο και κοσμικού χαρακτήρα, για ομιλίες σε πανεπιστήμια ανά τον κόσμο. Ο ίδιος όμως είναι μοναχικός άνθρωπος και προτιμά να βρίσκεται στο ησυχαστήριό του, στη Βαρκελώνη. Τη μόνη παρέα που ανέχεται είναι αυτή της ιδιαιτέρας γραμματέως – βοηθού του. Κάποια μέρα τον περιμένει μια έκπληξη: τον καλούν να τον τιμήσουν από την γενέτειρά του, μια μικρή πόλη στην Αργεντινή. Ενώ αρχικά αρνείται την πρόσκληση εντέλει αποφασίζει να κάνει το μεγάλο ταξίδι. Εξάλλου, η γενέτειρά του πάντα αποτελούσε πηγή έμπνευσης για τα βιβλία του κι έχει να την επισκεφτεί για πάρα πολλές δεκαετίες. Μόνο που αλλιώς έχει αυτήν την επίσκεψη στο κεφάλι του κι αλλιώς έρχονται τα πράγματα μόλις πατάει το πόδι του εκεί όπου μεγάλωσε.

Η άποψή μας: Το αργεντίνικο σινεμά, γενικά το σινεμά της λατινικής Αμερικής είναι από τα πιο δημιουργικά και ενδιαφέροντα αυτή τη στιγμή. Στην Αργεντινή παράγονται ταινίες που απευθύνονται στο μεγάλο κοινό υπάρχουν όμως και καλλιτεχνικά δημιουργήματα υψηλής αισθητικής αξίας. Τούτη η ταινία είναι εμπορική: δεν είναι τυχαίο ότι τη διανομή της έχει αναλάβει το αργεντίνικο τμήμα της Ντίσνεϊ για την ίδια τη χώρα. Αυτό όμως πλέον δεν αποτελεί κριτήριο για να κρίνουμε μια ταινία. Αυτό αποτελεί απλώς μια επιπλέον πληροφορία. Γιατί η ταινία είναι καλή. Πολύ καλή μάλιστα. Ο βασικός χαρακτήρας, ο Ντανιέλ Μαντοβάνι, σε κανένα σημείο του φιλμ δεν αποκαλύπτει τον πραγματικό του εαυτό. Είναι αυτά που λέει; Είναι αυτά που γράφει; Ή απλά υποδύεται ρόλο; Ας πούμε, ο λόγος που εκφωνεί μετά τη βράβευσή του από τη Σουηδική Ακαδημία με το βραβείο Νόμπελ, δείχνει έναν άνθρωπο που δεν τον ενδιαφέρουν οι βραβεύσεις, έναν αντισυμβατικό τύπο, χορτάτο, που τον νοιάζουν πολύ πιο σημαντικά πράγματα από γιορτές και παράτες. Ισχύει; Ή το παίζει; Γιατί όταν φτάνει στη γενέτειρά του μέχρι και σε πυροσβεστικό άρμα θα ανεβεί, ωσάν... ποδοσφαιριστής για να χαιρετίσει τους συμπολίτες του που έχουν βγει στους δρόμους (καλά, μην φαντάζεστε πλήθος – από τις έξυπνες και αστείες σκηνές της ταινίας) για να τον προϋπαντήσουν. Στη γενέτειρά του θα συναντήσει ξανά τον μεγάλο του έρωτα, μια γυναίκα παντρεμένη με παιδί πια. Ο άντρας της ήταν φίλος με τον Ντανιέλ και θέλει να τα πάνε καλά. Η κόρη... μεγάλη ιστορία.

Τα πράγματα στραβώνουν όταν ένας γιατρός που βλέπει τον πίνακά του να απορρίπτεται από κριτική επιτροπή στην οποία προεδρεύει τιμής ένεκεν ο Ντανιέλ, τον κατηγορεί ότι ουσιαστικά είναι ατάλαντος και πως κλέβει τις πραγματικές ιστορίες των συμπολιτών του, τις καταγράφει στα βιβλία του, και με αυτόν τον τρόπο καρπώνεται επιτυχία και χρήματα. Η ένταση κλιμακώνεται και το φινάλε (μπορεί και να) είναι τραγικό. Οι δύο σκηνοθέτες παρουσιάζουν τον κόσμο της διανόησης μέσω του ήρωά τους ως λίγο ψεύτικο, λίγο δήθεν, αλλά ανθρώπινο, γεμάτο ανάγκες, λάθη, πάθη και ιδιαιτερότητες. Γίνεται όμως και το σχόλιο για την Τέχνη οποιασδήποτε μορφής, της 7ης συμπεριλαμβανομένης. Τι είναι Τέχνη; Η αναπαράσταση της πραγματικότητας; Είναι ηθικό να στήνουμε ένα ολόκληρο έργο τέχνης πάνω στις ζωές των άλλων; Λέει αλήθειες χρησιμοποιώντας ψέματα ή λέει ψέματα χρησιμοποιώντας αλήθειες; Ποιος ορίζει αν ένα έργο τέχνης είναι «καλό» ή «κακό», «πρωτότυπο» ή «αντιπατάρα». Δυνατή ταινία, άξια προσοχής, με εξαιρετικό στον κεντρικό ρόλο τον Oscar Martínez.

(η ταινία προβάλλεται για μία και μοναδική φορά στο φεστιβάλ την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου στις 20.30 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα - έχει διανομή και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας από την One From The Heart με άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία εξόδου)

Η Κλούβα (Eshtebak) του Mohamed Diab ήταν η πρώτη ταινία που είδαμε στο περασμένο φεστιβάλ των Καννών. Ήταν η ταινία με την οποία άνοιξε την αυλαία του το παράλληλο με το επίσημο διαγωνιστικό τμήμα «Ένα κάποιο βλέμμα». Μια ταινία από την Αίγυπτο, που μιλάει για την πρόσφατη ιστορία της Αιγύπτου κι έχει το βλέμμα της στραμμένο σε όλο τον κόσμο. Και ναι, είναι μια πάρα πολύ καλή ταινία, που αποτελεί την επίσημη πρόταση της χώρας για το ξενόγλωσσο Όσκαρ. Στο ΦΚΘ προβάλλεται στο τμήμα «Ανοιχτοί Ορίζοντες» και κλασικά, όπως σε όλες τις ταινίες για τις οποίες έχουμε ήδη γράψει όταν τις είχαμε πρωτοδεί σε φεστιβάλ του εξωτερικού, σας παραθέτουμε το κείμενο της ανταπόκρισης ελαφρώς διαφοροποιημένο.

Η υπόθεση: Κάιρο, καλοκαίρι του 2013, δυο χρόνια μετά την Αιγυπτιακή Επανάσταση. Ο δικτάτορας Μουμπάρακ ανατράπηκε, φυλακίστηκε και μετά από δημοκρατικές εκλογές την εξουσία ανέλαβε ο Μόρσι. Μόνο που τα σχέδιά του για ισλαμοποίηση της χώρας δεν άρεσαν στις κοσμικές δυνάμεις της Αιγύπτου και ο κύριος εκφραστής τους, ο στρατός, τον ανέτρεψε. Οπότε, καθημερινά γινόταν διαδηλώσεις. Από τη μια, οι υποστηρικτές του στρατού που δεν ήθελαν την ισλαμοποίηση της χώρας και από την άλλοι οι ισλαμιστές, οπαδοί του πρώην προέδρου Μόρσι και του κόμματός του, «Αδελφοί Μουσουλμάνοι». Ένας φωτογράφος κι ένας δημοσιογράφος του Associated Press καλύπτουν κάποια διαδήλωση. Από παρεξήγηση, ένας αξιωματικός του στρατού που τους παρατηρεί, θεωρεί ότι κάνουν προπαγάνδα υπέρ των «Αδελφών Μουσουλμάνων», οπότε τους συλλαμβάνει και τους βάζει μέσα σε ένα φορτηγό – κλούβα. Οι δημοσιογράφοι θα καλέσουν σε βοήθεια και θα σπεύσουν να τους βοηθήσουν υποστηρικτές του στρατού. Και πάλι, όμως, η παρεξήγηση θα οδηγήσει μια χούφτα από αυτούς στην ίδια κλούβα. Αργότερα, μέσα στην κλούβα θα μπουν και πραγματικοί «Αδελφοί Μουσουλμάνοι», που συλλαμβάνονται από το στρατό. Κι ενώ βίαιες διαμαρτυρίες συνταράσσουν την αιγυπτιακή πρωτεύουσα, όσοι βρίσκονται μέσα στην κλούβα, διαφορετικής κουλτούρας, πολιτικών διαθέσεων και θρησκευτικών πιστεύω, αποτελούν μια μικρογραφία του εξωτερικού κόσμου της χώρας τους, έτοιμη να εκραγεί! Θα καταφέρουν να συνεννοηθούν για να αυξήσουν τις πιθανότητές τους να επιβιώσουν;

Η άποψή μας: Έξι χρόνια έχουν περάσει από τότε που ο Mohamed Diab ολοκλήρωσε την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, το «Οι γυναίκες του λεωφορείου 678» (678), την μοναδική αιγυπτιακή ταινία, αν δεν μας απατά η μνήμη μας, η οποία προβλήθηκε την τελευταία χιλιετηρίδα στη χώρα μας – με τρία χρόνια καθυστέρηση βέβαια από την ολοκλήρωσή της, αλλά έστω! Να σημειώσουμε εδώ ότι και στις δύο ταινίες πρωταγωνίστρια είναι η Nelly Karim, μια από τις καλύτερες (και ομορφότερες) ηθοποιούς της Αιγύπτου – γεννημένη μάλιστα στην Αλεξάνδρεια (όχι τον Γιδά ρε, της Αιγύπτου!). Με τούτη εδώ την ταινία ο 39χρονος πλέον σκηνοθέτης δείχνει ότι έχει ωριμάσει ως δημιουργός, ότι ελέγχει πολύ καλύτερα τα εκφραστικά του μέσα, ότι γενικώς έχει βελτιωθεί τα μάλα. Κατά πως φαίνεται, του αρέσει οι ιστορίες του να διαδραματίζονται σε κινούμενους κλειστούς χώρους: λεωφορείο στην πρώτη ταινία, αστυνομική κλούβα στη δεύτερη. Μόνο που εδώ ο συμβολισμός αναδεικνύεται πολύ πιο στοχευμένα και επιτυχημένα. Με υποκειμενικά πλάνα ουσιαστικά μόνο μέσα από την κλούβα – ποτέ έξω από αυτήν – (όσοι βρίσκονται μέσα κοιτάνε είτε προς τα έξω από τα σιδερόφρακτα παράθυρα είτε προς τα μέσα, ο ένας τον άλλο), μας κάνει κοινωνούς μιας μικρογραφίας της αιγυπτιακής κοινωνίας κι αν θέλουμε να το επεκτείνουμε το πράγμα λίιιιγο παραπάνω, της ανθρώπινης κοινωνίας γενικότερα.

Μέσα στον περιορισμένο χώρο της κλούβας άνθρωποι κάθε ηλικίας, μόρφωσης, πολιτικών και θρησκευτικών πιστεύω θα αναγκαστούν να ζήσουν (για λίγο;) μαζί. Άρα, θα είναι σε απόσταση αναπνοής με τον «εχθρό». Θα πρέπει να συνδιαλλαγούν μαζί του. Εκρηκτικό μείγμα, έτσι; Μια σπίθα αρκεί για να γίνει η έκρηξη. Η αναγκαστική αυτή γειτνίαση, όμως, περιορίζει κατά πολύ και τις προκαταλήψεις ένθεν κι ένθεν. Πολύ χαρακτηριστικά, σε μια από τις λίγες κωμικές σκηνές της ταινίας, καθώς οι έγκλειστοι κάνουν κύκλους μέσα στην κλούβα ώστε όλοι να παίρνουν αέρα από τα παράθυρα (είπαμε, καλοκαίρι στην Αίγυπτο, έτσι;), κάποιος την «αμολάει». Λέει ένας από τους «Αδελφούς Μουσουλμάνους»: «κάτι μυρίζει άσχημα από τη δική σας πλευρά». Και η πληρωμένη απάντηση: «γιατί, οι αδελφοί μουσουλμάνοι δεν κλάνετε;». Σε κάποια στιγμή αυτοί οι... εχθροί θα έρθουν κοντά: θα συζητήσουν, θα θυμηθούν, θα τραγουδήσουν, θα γελάσουν. Too good to be true, έτσι; Ή να το πούμε αλλιώς: οι άνθρωποι μπορούν κατά βάση να είναι καλοί. Ο κόσμος όμως όχι. Και θέλει πολύ αγώνα και κουράγιο για να αλλάξει. Μεγάλο κατόρθωμα του σκηνοθέτη να βγάλει τόση ένταση και όλη την παλέτα των ανθρώπινων συναισθημάτων μέσα από μια κλούβα. Κι ενώ υπάρχουν καλές προθέσεις, ο εκτροχιασμός πάντοτε ελλοχεύει. Και είναι δύσκολο να τον αποφύγεις...

(η ταινία προβάλλεται για μία και μοναδική φορά στο φεστιβάλ την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου στις 21.30 στην αίθουσα Παύλος Ζάννας - έχει διανομή και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας από την Weirdwave με άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία εξόδου)

Για μένα ο καλύτερος τρόπος για να «ψηθώ» για μια ταινία είναι να ακούσω να αποθεώνεται με ζέση από ανθρώπους που εκτιμώ και εμπιστεύομαι. Αντιστρόφως, αυτό επιθυμώ να πετυχαίνω μέσα από τα κείμενά μου για τις ταινίες που γράφω: να μεταδώσω τον πυρετικό ενθουσιασμό μου σε ανθρώπους που με διαβάζουν και με εμπιστεύονται. Το Ραούφ (Rauf) των Τούρκων δημιουργών Soner Caner και Baris Kaya αρχικά φάνταζε ως μία ακόμα από τις ταινίες στο επίσημο πρόγραμμα του τμήματος «Ματιές στα Βαλκάνια», που πάντα διαθέτει διαμαντάκια! Ε, δεν χώρεσε στον αρχικό προγραμματισμό μου. Όταν όμως τόσο ο Δημοσθένης, όσο και ο Στράτος και ο Μάριος μου είπαν τόσο πολλά καλά πράγματα για την ταινία αποφάσισα να εκμεταλλευτώ το videoroom (μία από τις αβάντες του να είσαι κριτικός κινηματογράφου, χε χε χε) και να τη δω κι εγώ. Έπαθα πλάκα! Αυτό είναι που λέμε with a little help from my friends είδα μια από τις καλύτερες, πιο πολιτικές, πιο όμορφες, πιο τρυφερές ταινίες του φεστιβάλ!

Η υπόθεση: Ο Ραούφ είναι ένας εννιάχρονος πιτσιρίκος που ζει σε ένα χωριό Κούρδων στη βορειοανατολική Τουρκία. Στα παρακείμενα βουνά οι Κούρδοι αντάρτες πολεμάνε τον αγώνα τον καλό εναντίον των Τούρκων, προκειμένου να αποκτήσουν την πολυπόθητη ανεξαρτησία τους. Κάθε οικογένεια στο χωριό έχει τα δικά της θύματα, τα δικά της παιδιά που μάχονται, χωρίς να γνωρίζουν οι δικοί τους πολλές φορές αν ζουν ή αν έχουν πεθάνει. Καθώς ο πατέρας του Ραούφ βλέπει ότι δεν τα παίρνει τα γράμματα (κι όμως, τα παίρνει...) αποφασίζει να τον στείλει να δουλέψει ως μαθητευόμενος σε έναν μαραγκό, ο οποίος έχει τον άχαρο ρόλο να κατασκευάζει τα φέρετρα που τόσο πολύ μεγάλη ζήτηση έχουν στην περιοχή τους. Ο μαραγκός έχει μια κόρη, την πανέμορφη Ζάνα, με την οποία ο Ραούφ είναι ερωτευμένος! Όταν η Ζάνα ζητήσει από τον Ραούφ στην επικείμενη επίσκεψή του στην παρακείμενη πόλη να της αγοράσει ένα ροζ λουλουδιαστό φουλάρι, ο Ραούφ πιστεύει πως το ροζ χρώμα είναι εκείνο που θα τον βοηθήσει να κερδίσει τη Ζάνα. Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα: δεν ξέρει πως μοιάζει το ροζ χρώμα...

Η άποψή μας: Τι ταινιάρα είναι αυτή ρε παιδιά! Από τις στιγμές που χαίρεσαι για τις συγκινήσεις που σου προσφέρει η πιο λαϊκή από όλες τις τέχνες, ο κινηματογράφος. Η συγκεκριμένη ταινία ξεκίνησε το μακρύ της ταξίδι από το περασμένο φεστιβάλ Βερολίνου, όπου συμμετείχε στο τμήμα «Generation Kplus», τμήμα δηλαδή με ταινίες που απευθύνονται σε παιδιά. Μόνο που η ταινία δεν απευθύνεται μόνο σε παιδιά. Καλύτερα: απευθύνεται σε ενήλικες και μπορούν να την παρακολουθήσουν και παιδιά μιας κάποιας ηλικίας. Ουσιαστικά, η ταινία σκιαγραφεί το πορτρέτο της μετάβασης ενός πιτσιρικά από την παιδική ηλικία στην απότομη ενηλικίωση μέσα από τον έρωτα και τον πόλεμο! Γι' αυτό και η εμμονή – επιμονή διέλευσης του ήρωα μέσα από πόρτες ή καδραρισμάτων μέσα από χτίσματα. Το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας εξελίσσεται το χειμώνα. Τα βουνά είναι χιονισμένα, το λευκό κυριαρχεί και είναι αυτό που αντανακλά από τη μια την απέριττη ομορφιά και από την άλλη την αίσθηση της παγωμάρας και της αναμονής.

Οι δύο σκηνοθέτες δεν κωλώνουν να εκμεταλλευτούν την ομορφιά του τοπίου ούτε να επιμείνουν στη χρήση μιας υπέροχης μουσικής που κάποια στιγμή είναι υπέρ του δέοντος λυρική! Η εξέλιξη της ιστορίας γίνεται γραμμικά, με μια σειρά από επεισόδια που έχουν συνάφεια αλλά λειτουργούν και αυτόνομα. Η ταινία διαθέτει απαραίτητες ανάσες χιούμορ, κυρίως όταν ο Ραούφ βρίσκεται με τα δύο φιλαράκια του και παίζουν ή συζητάνε με την αθωότητα της ηλικίας τους, προσπαθώντας πχ να δώσουν τον ορισμό του έρωτα! Έχει σκηνές εκπληκτικές, όπως εκείνες όπου ο Ραούφ αποφασίζει να πάει στον μαραγκό για να δει την κόρη του με τα πόδια, καθώς λόγω χιονόπτωσης έχουν κλείσει οι δρόμοι και το λεωφορείο που συνήθως τον μεταφέρει μένει εκτός λειτουργίας! Ο Ραούφ ζηλεύει, καθώς βλέπει τη Ζάνα να διαβάζει γράμματα, τα οποία νομίζει πως της τα στέλνει ο αγαπημένος της. Είναι βαθιά νυχτωμένος όμως. Και ο πόλεμος, αόρατος μεν, πανταχού παρών δε. Τα επαναλαμβανόμενα πλάνα με τη γιαγιά που κάθεται αμίλητη έξω σε ένα παγκάκι και κοιτάζει με τα άγρια μάτια της τον ορίζοντα, αναμένοντας το παιδί της, είναι σπουδαία και φορτίζονται προς το φινάλε όταν επιτέλους η γιαγιά μιλάει. Και εξηγεί στο μικρό που θα μπορέσει να δει το ροζ χρώμα.

Το φινάλε αυτό καθ' αυτό είναι από τα πιο συγκινητικά που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια! Έβλεπα την ταινία στο videoroom και δάκρυζα σαν κοριτσάκι! Και δεν είχα την κάλυψη της σκοτεινής αίθουσας, έτσι; Δεν ήξερα πως να κρυφτώ. Τι φινάλε έφτιαξαν οι μπαγάσες! Ο μικρός μεγαλώνει, βιώνει την απώλεια και κάνει τη μέγιστη κίνηση αγάπης! Η σκηνή που βλέπει τα λουλούδια στο βουνό, τα ροζ λουλούδια, είναι απερίγραπτα όμορφη! Και ναι, θα φτιάξει και στη γιαγιά ένα μπαστούνι: η νέα γενιά, σε μια υπέροχη αντιστροφή των συνηθισμένων, θα είναι εκείνη που θα δώσει την απαραίτητη στήριξη και – γιατί όχι; - ένα καλύτερο μέλλον σε όλους τους ανθρώπους! Το ξέρω ότι τελείωσαν οι προβολές της ταινίας αλλά όπου τη βρείτε μην τη χάσετε επ' ουδενί. Ατόφιο, καθάριο, λυτρωτικό σινεμά!

(η ταινία ολοκλήρωσε τις προβολές της στο φεστιβάλ – δεν έχει ακόμα διανομή για τη χώρα μας)


Η Kelly Reichardt είναι παλιά αγαπημένη του φεστιβάλ μας. Νομίζω πως καθεμιά από τις εφτά μεγάλου μήκους ταινίες της φιλμογραφίας της έχουν προβληθεί στο ΦΚΘ. Η τελευταία της ταινία, το Κάποιες γυναίκες (Certain Women) προβάλλεται στο νέο τμήμα «Δυο, τρία πράγματα που ξέρω γι' αυτήν» (τμήμα, που δεν ξέρουμε αν θα μονιμοποιηθεί ή απλά παίζει το ρόλο του αποκλειστικά και μόνο φέτος). Από τις συμμετοχές της ταινίας σε διάφορα φεστιβάλ ανά τον κόσμο εκείνη που ξεχωρίζει είναι η προβολή της στο πρόσφατο φεστιβάλ του Λονδίνου, όπου κέρδισε το βραβείο καλύτερης ταινίας – πρόεδρος της κριτικής επιτροπής ήταν η Αθηνά – Ραχήλ Τσαγγάρη!

Η υπόθεση: Με φόντο τον μεγάλο ουρανό του νότου της Μοντάνα, σ’ ένα απέραντο και ασάλευτο τοπίο, κάποιες γυναίκες γεμάτες θέληση αναζητούν τρόπους ν’ αλλάξουν τον κόσμο γύρω τους. Μια δικηγόρος βρίσκεται αντιμέτωπη με σεξιστική συμπεριφορά εντός του γραφείου της, αλλά και με μια συνθήκη ομηρίας. Μια σύζυγος και μητέρα αποφασισμένη να χτίσει το σπίτι των ονείρων της, έρχεται σε αντιπαράθεση με όλους τους άνδρες που βρίσκονται στη ζωή της. Μια μοναχική Ινδιάνα που φροντίζει άλογα σε μια φάρμα αναπτύσσει μια αμφιλεγόμενη σχέση με μια απόφοιτο νομικής η οποία κάνει τα πρώτα της επαγγελματικά βήματα...

Η άποψή μας: Η ιέρεια του ανεξάρτητου αμερικάνικου σινεμά φτιάχνει ταινίες που, το ομολογούμε, δεν κόβουμε και φλέβα γι' αυτές. Θέλω να πω, είναι ολοφάνερη (ιδίως εδώ) η αγάπη της για τους παλιούς Ευρωπαίους μάστορες, όπως ο Antonioni, βγάζει εξαιρετικές ερμηνείες από το πρωτοκλασάτο γυναικείο καστ της (καλύτερη όλων η Laura Dern, πρωταγωνίστρια της πρώτης ιστορίας, από κοντά η Michelle Williams, πρωταγωνίστρια της δεύτερης ιστορίας και τρίτη αλλά με επίσης καλές επιδόσεις, η Kristen Stewart, που δεν είναι η πρωταγωνίστρια της τρίτης ιστορίας, αλλά το αντικείμενο του πόθου της γυναίκας σ' αυτήν) αλλά είναι φλατ – ή μήπως είναι η ιδέα μου;

Θέλω να πω πως οι τρεις ταινίες εξελίσσονται, η καθεμιά ξεχωριστά για να δώσει τη σκυτάλη στην επόμενη, κατά μία έννοια διαπλέκονται (πολύ αδρά πάντως) και στο τέλος βλέπουμε το φινάλε καθεμιάς από αυτές. Χωρίς δραματική κορύφωση. Χωρίς κάτι άξιο προσοχής. Ήσυχες ζωές στις οποίες συμβαίνουν κάποια πράγματα ενδεχομένως και συναρπαστικά (αν μη τι άλλο, η υπόθεση ομηρείας δεν είναι κάτι που συμβαίνει κάθε μέρα) αλλά χωρίς να τις αλλάζουν, χωρίς να τις διαφοροποιούν, χωρίς να τις ταρακουνούν. Μόνο η Ινδιάνα βρίσκει τον τρόπο να εξομολογηθεί τον έρωτά της στη νεαρή δικηγόρο χωρίς πάλι να το κάνει ευθέως αλλά πλαγίως, σαν να μην θέλει να εκτεθεί ενώ έχει οδηγήσει ολόκληρη νύχτα για να πετύχει αυτό που θέλει. Και επιστρέφει μετά στην καθημερινή της ρουτίνα. Ok. Δεν ψήνομαι. Να πούμε πως το σενάριο της ταινίας βασίζεται σε διηγήματα της Maile Meloy.

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ την Πέμπτη 10 Νοεμβρίου στις 13.00 στην αίθουσα Τώνια Μαρκετάκη και η είσοδος σ' αυτήν είναι ελεύθερη με έκδοση μηδενικού εισιτηρίου – δεν έχει ακόμα διανομή για τη χώρα μας)

Ο Jan Hrebejk είναι μάλλον ο πιο διάσημος σύγχρονος Τσέχος σκηνοθέτης. Τον γνωρίσαμε στο ΦΚΘ με την ταινία του Παιχνίδια διχασμού και... εγκυμοσύνης (Musíme si pomáhat, 2000) που αργότερα βγήκε και στις αίθουσες και έκανε μεγάλη (αναλογικά) επιτυχία. Μάλιστα, μέσω αυτής προέκυψε κι ένα θεατρικό, το «Τα παιδιά τα φέρνει ο πελαργός» των Ρέππα – Παπαθανασίου, που σημείωσε πιένες. Πολλές κατοπινές του δημιουργίες παρουσιάστηκαν στη Θεσσαλονίκη στο πλαίσιο του φεστιβάλ. Αυτήν τη φορά μας έρχεται με την 20η μεγάλου μήκους ταινία της καριέρας του. Τίτλος της: Η δασκάλα (Ucitelka) και είναι μία από τις ταινίες στις Ειδικές Προβολές του φεστιβάλ.

Η υπόθεση: Μπρατισλάβα, φθινόπωρο του 1983. Είναι η αρχή της σχολικής χρονιάς και η μεσήλικη κυρία Drazdechova μπαίνει στην τάξη. Θα τους διδάξει Τσέχικα, Ρώσικα και κάτι που έχει να κάνει με την ηθική. Ζητά από κάθε μαθητή που ακούει το όνομά του, να σηκώνεται, να παρουσιάζεται και να αναφέρει τι δουλειά κάνουν οι γονείς του! Υψηλόβαθμο στέλεχος του κομουνιστικού κόμματος, χήρα υψηλόβαθμου στρατιωτικού και με αδελφή που ζει στη Μόσχα, η δασκάλα έχει μάθει να παίρνει αυτό που θέλει εμμέσως. Χρησιμοποιεί λοιπόν τους μαθητές της για να χειραγωγήσει τους γονείς για το δικό της προσωπικό συμφέρον. Οι περισσότεροι γονείς υποκύπτουν στην πίεση και της προσφέρουν διάφορες υπηρεσίες και δώρα. Ωστόσο, τρεις οικογένειες αποφασίζουν να πατήσουν πόδι και να προσπαθήσουν να επιλύσουν την κατάσταση μαζί με τη διευθύντρια σε μια μυστική συνάντηση γονέων και κηδεμόνων κι ενώ έχουν συμβεί διάφορα περίεργα πράγματα.

Η άποψή μας: Καθώς παρακολουθούσα την πραγματικά καλοφτιαγμένη αυτή ταινία έψαχνα παράλληλα τρόπους στο μυαλό μου για να την ακυρώσω. Θέλω να πω όσο περνούσε η ώρα σε έκανε να αισθάνεσαι πιο άσχημα από τη στιγμή που είσαι αριστερός (δεν θα πω κομουνιστής, γιατί κάποιους τους τρομάζει πάρα πολύ αυτή η λέξη). Στην ταινία παρουσιάζεται με τη χρήση έξυπνου χιούμορ η κατάχρηση εξουσίας που ασκεί μια συντρόφισσα στους γονείς των παιδιών που διδάσκει. Δεν φτιάχνεις κύριε μαραγκέ το πορτατίφ που χάλασε; Δεν παίρνει καλούς βαθμούς το παιδί σου. Δεν διορθώνεις κύριε υδραυλικέ το πλυντήριο; Δεν παίρνει καλούς βαθμούς το παιδί σου. Δεν στέλνεις το γλυκό που ετοίμασα (εντάξει, που έφτιαξε μια μητέρα ενός άλλου παιδιού!) στην αδελφή μου στη Μόσχα; Δεν παίρνει καλούς βαθμούς το παιδί σου. Δεν μου... κάθεσαι κύριε αντικαθεστωτικέ αστρονόμε, που η γυναίκα σου διέφυγε προς τη δύση; Δεν παίρνει καλούς βαθμούς το παιδί σου.

Μιλάμε πως η Zuzana Maurery, που υποδύεται την εν λόγω δασκάλα, είναι εξαιρετική στο ρόλο της, τόσο πολύ που θέλεις να τη δείρεις! Καθόλου τυχαία λοιπόν η βράβευσή της στο πρόσφατο φεστιβάλ του Κάρλοβι Βάρι. Έλεγα λοιπόν: είναι ψέματα όλα όσα δείχνει η ταινία, είναι προπαγάνδα. Έτσι, όμως, θα έπεφτα στη λούμπα της αντίπαλης πλευράς, που ονοματίζει προπαγάνδα οποιαδήποτε ναζιστική θηριωδία. Σκεφτόμουν: κανένα σύστημα δεν είναι τέλειο (αναφέρεται και στην ταινία!) - το ίδιο όμως μπορεί να χρησιμοποιηθεί και από την αντίπαλη μεριά. Νευρίαζα: μα οι κομουνιστές έχουμε το ηθικό πλεονέκτημα, τι κάνει αυτός, αστικές παπαριές μας αραδιάζει. Χμ, μάλλον έτσι είχαν τα πράγματα στα αλήθεια. Οπότε, άραξα και... απόλαυσα το φιλμ. Που πέρα όλων των άλλων έδειχνε εξαιρετικά το πόσο δύσκολο είναι να καταγγείλεις την εξουσία ξεπερνώντας το φόβο σου. Οι γονείς που καταγγέλλουν τη δασκάλα έχουν να αντιμετωπίσουν χαφιέδες, μυστικούς πράκτορες (!), έναν ολόκληρο κρατικό μηχανισμό και κυρίως τους άλλους γονείς που τα έχουν καλά με την εξουσία, καρπώνονται τα καλά της υποταγής τους κι επειδή είναι ηθικά λερωμένοι προσπαθούν με κάθε τρόπο να μειώσουν τη δυναμική των καταγγελλόντων.

Έξυπνο το σχόλιο του σκηνοθέτη όπως και να το κάνουμε. Το Κακό προελαύνει όταν καλοί άνθρωποι το βλέπουν και δεν κάνουν κάτι γι' αυτό. Κι ενώ σκεφτόμασταν να μην κάνουμε ούτε καν παρουσίαση της ταινίας εδώ και να τη θάψουμε όταν θα έβγαινε στις αίθουσες για αντικομουνιστική προπαγάνδα (θα ήθελα να δω τι θα έγραφα) κάνει μια πανέξυπνη γυριστή ο σκηνοθέτης στο φινάλε, εκεί που πέφτουν τα γράμματα, τέτοια που μας κάνει να αναφωνήσουμε: είσαι τεράστιος! Δεν έχουν σημασία τα πολιτικά καθεστώτα εντέλει, μας λέει ο Hrebejk. Παντού υπάρχουν άνθρωποι που απλά τα εκμεταλλεύονται. Άνθρωποι για όλες τις εποχές. Άνθρωποι ΟΦΑ (όπου φυσάει ο άνεμος). Σ' ωραίος!

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ την Πέμπτη 10 Νοεμβρίου στις 15.00 στην αίθουσα Τζον Κασσαβέτης - έχει διανομή και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας από την Rosebud.21 μέσα στον ερχόμενο Δεκέμβριο)

Η πρώτη από τις δύο ταινίες του διαγωνιστικού τμήματος που θα παρουσιάσουμε σήμερα είναι βρετανικής παραγωγής κι έχει τον τίτλο Λαίδη Μάκμπεθ (Lady Macbeth). Και είναι από εκείνες της ταινίες του συγκεκριμένου τμήματος που παίρνει θετικό πρόσημο – πολύ θετικό indeed! Αυτή είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του θεατρικού σκηνοθέτη William Oldroyd. Είναι βασισμένη στη νουβέλα του 19ου αιώνα «Lady Macbeth of Mtsensk District» του Nikolai Leskov, που αργότερα μεταφέρθηκε σε όπερα και εννοείται πως με τη σειρά της είναι βασισμένη στο αρχετυπικό δράμα του Shakespeare. Στο φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν κέρδισε το βραβείο των κριτικών της FIPRESCI.

Η υπόθεση: Κάπου στην Αγγλία, το σωτήριον έτος 1865, η Κάθριν είναι μια νεαρή γυναίκα που παντρεύεται στο πλαίσιο μιας εμπορικής συναλλαγής. Ουσιαστικά, ο πατέρας της την πουλάει στον μεγιστάνα του κάρβουνου, Μπόρις, ο οποίος την παντρεύει με τον γιο του, τον Αλεξάντερ, που έχει τα διπλά χρόνια από εκείνη. Ο Μπόρις και ο Αλεξάντερ δεν αφήνουν στην Κάθριν να βγει έξω κι έτσι η νεαρή γυναίκα ζει μέσα σε ένα ασφυκτικό περιβάλλον. Όταν και οι δύο άρχοντες του σπιτιού φύγουν από αυτό για δουλειές για μεγάλο χρονικό διάστημα, η Κάθριν αρχίζει να ανασαίνει επιτέλους. Κι όχι μόνον αυτό: γνωρίζει τον έρωτα στο πρόσωπο του σταβλίτη της, του Τζέιμς. Οι δυο τους βιώνουν την κατάσταση ως απόλυτη ευτυχία. Όλα τα καλά πράγματα, όμως, έχουν ένα τέλος. Χμ, η Κάθριν δεν συμφωνεί. Και θα κάνει ότι περνά από το χέρι της για να διατηρήσει τα κεκτημένα της...

Η άποψή μας: Γουάου! Να τι συμβαίνει λοιπόν όταν μια ταινία εποχής ξεπερνά τα δεσμά του είδους της και κινηματογραφείται με εντελώς σύγχρονους τρόπους. Είναι μία από αυτές τις ταινίες που σε αρπάζει από το πρώτο λεπτό και δεν σε αφήνει παρά μόνον μετά τους τίτλους τέλους της. Είναι μια από αυτές τις φεμινιστικές ταινίες που δεν σε πρήζουν με την ατζέντα τους καθώς σε ενθουσιάζουν και περνούν αυτά που θέλουν χωρίς στράτευση. Είναι ταινία αισθητικά άψογη, με τρομερό σενάριο και εξαιρετική σκηνοθεσία. Και είναι από τις ταινίες που χωρίς την πρωταγωνίστρια τους δεν θα ήταν το ίδιο καλές όσο φαίνονται. Η Florence Pugh στη δεύτερη κινηματογραφική της εμφάνιση σε μεγάλου μήκους ταινία αφήνει τα διαπιστευτήριά της και μας συστήνεται υπενθυμίζοντάς μας σε κάθε πλάνο στο οποίο εμφανίζεται πως θα μας απασχολεί για πάρα πολλά χρόνια με το ταλέντο της! Ερμηνεία ζωής πραγματικά! Συλλαμβάνει όλα όσα είναι η Κάθριν που υποδύεται.

Μια κοπέλα που δεν φοβάται. Που έχει λίγη περιέργεια για το σεξ κι ας είναι να γίνει (όπως νομίζει) αρχικά με έναν άνδρα τον οποίο δεν αγαπά – τον σύζυγό της. Που βαριέται απίστευτα! Πρώτη φορά σε ταινία ένιωσα τόσο πολύ το αίσθημα της βαρεμάρας από έναν ήρωα! Χασμουριέται μέσα στο έντονα μπλε άψογο φόρεμά της, δεν ξέρει πώς να σκοτώσει την ώρα της μέσα στο χρυσό κλουβί της, βαριέται! Και μετά, ήρθε ο έρωτας. Και θαρρείς πως την κάνει να ανθίζει. Η μικρή κοπελίτσα που βαριόταν γίνεται μια δυναμική γυναίκα που ορίζει τη ζωή της, που απολαμβάνει αυτά που η ζωή της προσφέρει απλόχερα, που γεύεται με απίστευτη όρεξη τον έρωτα. Κι ας κάνει το πρώτο βήμα ο αυθάδης σταυλικός της: του αντιστέκεται αρχικά, γίνεται δική του στη συνέχεια και μετά παίρνει εκείνη το πάνω χέρι! Οδηγεί τις καταστάσεις, παίρνει τις αποφάσεις, είναι ψύχραιμη, υπολογίστρια και δεν δέχεται να υποταγεί ποτέ ξανά στη ζωή της. Το γεγονός ότι για να διατηρήσει τα κεκτημένα οδηγείται σε ειδεχθείς πράξεις, όχι μόνο μία φορά, και οι θεατές συνεχίζουν να είναι μαζί της, αποτελεί κατόρθωμα της τρομερής νεαρής ηθοποιού με το εκφραστικότατο πρόσωπο!

Κατά μία έννοια μοιάζει με τον Jonathan Rhys Meyers στο ρόλο που έχει στο «Match Point»: έχει εγκληματήσει αλλά οι θεατές δεν θέλουμε να συλληφθεί! Τρομερή ταινία, απολαυστική, υπέροχη, για τις διεκδικήσεις μιας δυναμικής γυναίκας σε έναν σωβινιστικό κόσμο. Στο τέλος, προδομένη από τον εραστή της, θα χρησιμοποιήσει κάθε ένα από τα δικαιώματα που χρησιμοποιούν οι άνδρες για να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα. Και θα πει ψέματα. Και θα μείνει ατιμώρητη. Και μόνη. Μάλλον, όμως, δεν θα βαρεθεί ποτέ ξανά στη ζωή της...

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ την Πέμπτη 10 Νοεμβρίου στις 15.30 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα - έχει διανομή και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας από την Strada Films με άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία εξόδου)

Και κλείνουμε τη σημερινή μας ανταπόκριση με άλλη μια ταινία από το διαγωνιστικό τμήμα. Τίτλος της: Η πιο ευτυχισμένη μέρα του Όλλι Μάκι (Hymyilevä mies) του Juho Kuosmanen από τη Φινλανδία. Μια βιογραφική ταινία βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα, η οποία έλαβε μέρος στο τμήμα «Ένα Κάποιο Βλέμμα» του περασμένου φεστιβάλ των Καννών, κερδίζοντας το αντίστοιχο βραβείο καλύτερης ταινίας!

Η υπόθεση: Το καλοκαίρι του 1962, ο Φιλανδός Πρωταθλητής Ευρώπης, ερασιτέχνης πυγμάχος, Όλλι Μάκι, είναι έτοιμος να αγωνιστεί για τον τίτλο του Πρωταθλητή Κόσμου στην κατηγορία φτερού απέναντι στον έχοντα τον τίτλο Αμερικάνο Πρωταθλητή. Ο δρόμος για την επιτυχία, από την επαρχία της Φινλανδίας μέχρι την καρδιά του Ελσίνκι, μοιάζει να είναι στρωμένος. Το μόνο που χρειάζεται ο Όλλι Μάκι είναι να χάσει βάρος και να συγκεντρωθεί στην προπόνηση, υπό την επίβλεψη του πρώην πρωταθλητή πυγμαχίας Έλις Άσκ. Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα... Ο Όλλι έχει ερωτευτεί τη Ράιγια!

Η άποψή μας: Κοίτα να δεις τώρα: μια ασπρόμαυρη ταινία γυρισμένη σε φιλμ 16mm και θέμα της την πυγμαχία να βγάζει παρά την τεστοστερόνη που βρίσκεται στα ύψη, μπόλικο συναίσθημα! Αρχικά να πούμε πως ο σκηνοθέτης επέλεξε το ασπρόμαυρο καθώς τα μέρη στα οποία κινούνταν ο Όλλι Μάκι έχουν αλλάξει πάρα πολύ τα τελευταία 50 χρόνια και το έγχρωμο δεν θα μπορούσε να κρύψει τις αλλαγές – το ασπρόμαυρο το πέτυχε αυτό. Το δεύτερο και σημαντικότερο που πέτυχε ο σκηνοθέτης είναι να παρουσιάσει ένα αισθηματικό δράμα (!) μασκαρεμένο ως αθλητική ταινία πυγμαχίας! Ναι, ο Όλλι Μάκι δίνει μπουνιές, προπονείται, κάνει σάουνα για να χάσει κιλά, κινείται πάνω στο ρινγκ, στην πραγματικότητα, όμως, λίγο τον ενδιαφέρει ο αγώνας. Λίγο τον ενδιαφέρει το αποτέλεσμα του αγώνα. Λίγο τον ενδιαφέρει αν θα γίνει εθνικός ήρωας. Δυσανασχετεί που η ζωή του μπαίνει κάτω από το μικροσκόπιο. Δεν του αρέσουν ούτε οι φωτογραφήσεις ούτε οι συνεντεύξεις ούτε οι διαφημίσεις στις οποίες συμμετέχει ούτε οι συναθροίσεις με τους σπόνσορες! Έχει το γνώθι σαυτόν, είναι μοναχικός, βγάζει μια μελαγχολία, θέλει το χρόνο του, θέλει το χώρο του και πάνω απ' όλα, θέλει τη συντοπίτισσα του από τη μικρή πόλη Κοκόλα, τη Ράιγια, την οποία γνωρίζει σε έναν γάμο.

Η ταινία διαθέτει χιούμορ (όλη η συζήτηση μέσα στην εκκλησία για το πως είναι δυνατόν στην κατηγορία φτερού να αγωνίζονται αθλητές με μεγαλύτερο βάρος από εκείνους στην κατηγορία πετεινού!) και εμμέσως μιλάει και για το θέμα της αναπαράστασης και του κινηματογράφου, μέσω του ευρήματος του κινηματογραφικού συνεργείου που παρακολουθεί τον Όλλι Μάκι από κοντά κάνοντάς τον να ετοιμάζεται σε πρόβες για να βγαίνει πιο αληθινός! Ομορφότατη και γλυκύτατη η Oona Airola στο ρόλο της Ράιγια, εξαιρετικός ο Jarkko Lahti στο ρόλο του Όλλι Μάκι και το φινάλε της ταινίας είναι απλά υπέροχο. Μπορεί πάνω στο ρινγκ να έρθει η νίκη ή ήττα όμως... «Έρως ανίκατε μάχαν» και η συνάντηση με το γηραιό ζευγάρι (που είναι οι πραγματικοί Όλλι Μάκι και Ράιγια!) δίνει μια εξαιρετική ατάκα περί ευτυχίας. Τυχερός ο Όλλι Μάκι. Κι ευτυχισμένος για όλους τους σωστούς λόγους...

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ την Πέμπτη 10 Νοεμβρίου στις 18.00 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα - έχει διανομή και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας από την Weirdwave με άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία εξόδου)

Έχοντας δει έως τώρα αρκετά μεγάλο αριθμό ταινιών από το φετινό διαγωνιστικό τμήμα του ΦΚΘ (στόχος μας είναι τις δούμε όλες – και θα τον καταφέρουμε!) πρέπει να πούμε πως το πρόγραμμα των 17 ταινιών είχε ενδιαφέρον μέσα στην πολυμορφία και τα πολλά διαφορετικά θέματα αλλά και τις αισθητικές αναζητήσεις. Η ταινία Οι ενάρετοι (Los decentes) του Lukas Valenta Rinner πχ, μια συμπαραγωγή Αργεντινής, Αυστρίας και Νότιας Κορέας δείχνει μπάσταρδο παιδί του Λάνθιμου με τον Zeidl! Προχωρημένα πράγματα σας λέω!

Η υπόθεση: Η Μπελέν είναι μια γυναίκα στα ύστερα νιάτα της και με βήμα προς την ωρίμανση της μέσης ηλικίας. Είναι αγέλαστη και δείχνει μονίμως κουρασμένη και χωρίς πάθος για ζωή. Αναζητώντας δουλειά, θα προσληφθεί ως οικιακή βοηθός σε μια βίλα μέσα σε μια περιφραγμένη κοινότητα πλουσίων λίγο έξω από το Μπουένος Άιρες. Θα φροντίζει μια μεσήλικη προς γηραιά (μα κραταιά) κυρία και τον έφηβο και παθιασμένο με το τένις γιο της. Όμως, η κοινότητα των πλουσίων γειτνιάζει με μια περιοχή στην οποία ζει και διασκεδάζει μια ομάδα γυμνιστών σουίνγκερς. Αυτό που χωρίζει τους μεν από τους δε, πέρα από κάποιες μεγάλες ξύλινες πόρτες, είναι ένας ηλεκτροφόρος φράχτης. Η Μπελέν θα νιώσει να έλκεται από τη συγκεκριμένη ομάδα, θα αρχίσει να κάνει επισκέψεις εκεί, θα ασπαστεί τη φιλοσοφία της. Και με αφορμή τη δράση του ηλεκτροφόρου φράχτη θα ξεκινήσει μια επανάσταση!

Η άποψή μας: Δεν αλλάζει κατά πολύ την προβληματική του ο Rinner σε σχέση με την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, το «Parabellum» (2015). Κι εκεί είχαμε μια ιδιαίτερη, κλειστή κοινότητα, με έναν δάσκαλο τένις, η οποία προετοιμαζόταν για το τέλος του κόσμου. Εδώ, ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί την Μπελέν ως την αντιπρόσωπο των θεατών μέσα στα δρώμενα. Η Μπελέν είναι καλή στη δουλειά της αλλά δεν δείχνει κανένα συναίσθημα. Υπακούει αγόγγυστα σε υποδείξεις, κρατάει παρέα στην κυρία της όταν εκείνη την ξυπνάει εν το μέσον της νυκτός, ανταποκρίνεται (θεωρητικά) στο φλερτ του φύλακα, αλλά ουσιαστικά δεν της καίγεται καρφί. Θα αρχίσει να αλλάζει και να ξυπνάει από το ζόμπι mood στο οποίο βρίσκεται μόλις βρει την πόρτα για τον παράδεισο και τους πρωτόπλαστους! Στην αρχή ντρέπεται βλέποντας τόσους πολλούς ανθρώπους γυμνούς. Έλκεται όμως και από αυτό που βλέπει. Και δεν αργεί να συμμετάσχει. Όσα βλέπει, όσα ακούει, όσα αισθάνεται, τα γουστάρει τρελά. Αρχίζει να συνειδητοποιείται, αρχίζει μέσω της γύμνιας και του ταντρικού (αλλά όχι μόνον!) σεξ να ξυπνάει ερωτικά αλλά και ταξικά! Επιτέλους, στη σκηνή του ομαδικού σεξ, χαμογελάει, δείχνει συναίσθημα. Γιατί μέχρι τότε δεν έδειχνε απολύτως τίποτε.

Αυτή είναι η «Decent Woman» στην αγγλική απόδοση του τίτλου. Ο σκηνοθέτης στήνει κάδρα τέλεια, προσεγμένα, όμορφα, ψυχρά. Ο «Κυνόδοντας» έρχεται στο μυαλό, όχι ως θεματική αλλά ως εκτέλεση. Η Μπελέν σπάζει κατά λάθος ένα πιατάκι και μετά σπάζει επίτηδες και το ποτήρι που το συνοδεύει. Ώπα η επανάσταση! Οι γυμνοί θα πάρουν τα όπλα! Οι γυμνοί θα σκοτώσουν τους αστούς! Γαία πυρί μιχθήτω! Θα ταρακουνήσουν το σύστημα αλλά το σύστημα έχει οργανωμένους στρατούς για να καταπνίγουν τις όποιες επαναστάσεις. Ας είναι: η αρχή έχει γίνει. Και η έκρηξη πλησιάζει. Η έλλειψη πολλών διαλόγων, η αποστασιοποίηση, το ράθυμο στυλ ίσως κουράσουν κάποιους θεατές. Το φινάλε βελτιώνει την κατάσταση. Το ποτήρι είναι μισογεμάτο...

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ την Τετάρτη 9 Νοεμβρίου στις 15.15 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα – δεν έχει ακόμα διανομή για τη χώρα μας)


To Αίμα των Σάμι (Sameblod) της Amanda Kernell αποτελεί μια συμπαραγωγή Σουηδίας, Νορβηγίας και Δανίας. Είναι η πρώτη της σκηνοθέτιδας και τιμήθηκε με το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου σκηνοθέτη στο τμήμα «Venice Days» του περασμένου φεστιβάλ Βενετίας. Στο ΦΚΘ διεκδικεί – με αξιώσεις θα λέγαμε – τον Χρυσό Αλέξανδρο, καθώς προβάλλεται στο διαγωνιστικό τμήμα.

Η υπόθεση: Η Κριστίνα είναι μια γηραιά κυρία που ζει στην Ουψάλα της Σουηδίας. Όταν πεθαίνει η Νίνα, η μικρότερη αδελφή της, με την οποία είχαν να βρεθούν για πάρα πολλές δεκαετίες, θα αναγκαστεί να παραβρεθεί στην κηδεία της, παρέα με τον γιο της και την εγγονή της. Η Κριστίνα μόλις πατάει το πόδι της στο σουηδικό βορρά, στη Λαπωνία, όπου ζουν τα μέλη της φυλής των Σάμι, θέλει να εξαφανιστεί το ταχύτερο από εκεί. Είναι πληγωμένη, δεν τη χωράει ο τόπος, ασφυκτιά. Καθώς χαλαρώνει, θυμάται. Θυμάται τον εαυτό της, 14 ετών, τότε που ζούσε εκεί και την έλεγαν Έλε-Μάργια. Η Έλε-Μάργια ζούσε σε δύσκολες συνθήκες με την οικογένειά της, που όπως όλοι οι Σάμι, ασχολούνταν με την εκτροφή ταράνδων. Όταν πεθαίνει ο πατέρας της η μητέρα της αναγκάζεται να στείλει τις δύο κόρες της σε ένα οικοτροφείο. Εκεί, η Έλε-Μάργια έρχεται σε επαφή με τον ρατσισμό στη χειρότερη μορφή του. Έρχεται, όμως, σε επαφή και με τα γράμματα. Η Έλε-Μάργια αρχίζει να ονειρεύεται μια άλλη ζωή. Αλλά για να καταφέρει να ζήσει το όνειρό της, πρέπει να γίνει κάποια άλλη και να σπάσει όλους τους δεσμούς με την οικογένεια και την κουλτούρα της.

Η άποψή μας: Ευτυχώς στην Ελλάδα δεν περάσαμε Διαφωτισμό! Γιατί οι ευρωπαϊκές χώρες που τον πέρασαν μετά τον Διαφωτισμό το ρίξανε στον ρατσισμό και προετοίμαζαν ως κοινωνίες το καλωσόρισμα του ναζισμού! Ας πούμε, όπως δείχνει και τούτη η ταινία, οι Άριοι Σουηδοί, ψηλοί, ξανθοί, ευθυτενείς, με γαλάζια μάτια, φέρονταν στους ιθαγενείς Σάμι οι οποίοι κατοικούσαν στη Λαπωνία, στα βόρια της χώρας, σαν ζώα! Είναι χαρακτηριστική η σκηνή όπου μια ομάδα... Μένγκελε επισκέπτεται το οικοτροφείο όπου φοιτά η Έλε-Μαργία για να εξετάσουν τα παιδιά, τα οποία χειρίζονται σαν ζώα: μετράνε τη διάμετρο της κεφαλής, τσεκάρουν τα δόντια και βγάζουν βιαίως γυμνές φωτογραφίες, τη συνοδεία δηλώσεων του στυλ «ο εγκέφαλος των Σάμι είναι μικρότερος από των Σουηδών» και τέτοια. Καλοί άνθρωποι.

Η Έλε-Μαργία, όμως, όχι μόνο δεν αποθαρρύνεται (μάλιστα, κάποιο αγόρι βγάζει όλο του το μίσος επάνω της κόβοντας το αυτί της, έτσι όπως οι Λάπωνες μαρκάρουν τους ταράνδους!) αλλά με περισσό θάρρος στα όρια του θράσους κυνηγάει αυτό που θέλει πιο πολύ: να μην ξεχωρίζει. Να ενταχθεί. Και να μάθει γράμματα. Η ταινία που φτιάχνει η Kernell βασιζόμενη σε δικό της σενάριο είναι πάρα πολύ καλή. Η αφήγηση είναι στρωτή, χωρίς κενά, χωρίς υστερίες, χωρίς άχρηστους συναισθηματισμούς και υπερβολές. Δεν ξεπέφτει ποτέ στην παγίδα του μελοδράματος η ταινία, αλλά κρατάει και τους θεατές καρφωμένους με τα μάτια τους στη μεγάλη οθόνη, καθώς τους εμπλέκει συναισθηματικά. Τους νοιάζει – μας νοιάζει η τύχη της Έλε-Μαργία. Με φοβερή αυτοπεποίθηση η δημιουργός καταθέτει μια ταινία ξεκάθαρων προθέσεων, που δεν κραυγάζει το θέμα της, δίνει όμως μπόλικη τροφή για σκέψη.

Πάντως, είναι από τις ταινίες που λες πως δεν θα ήταν η ίδια αν δεν διέθετε το συγκεκριμένο καστ και ιδίως τη συγκεκριμένη πρωταγωνίστρια. Η Lene Cecilia Sparrok που υποδύεται την Έλε-Μαργία όταν είναι νεαρή, διαθέτει το πρόσωπο, το βλέμμα και τη σωματική στάση όχι απλά για να μας πείσει στο ρόλο της αλλά για να μας συνεπάρει. Και μια γαργαλιστική λεπτομέρεια, άσχετη με την ουσία της ταινίας, αλλά still: τη Σουηδέζα δασκάλα υποδύεται η Hanna Alström, η οποία υποδυόταν τη βασίλισσα της Σουηδίας στην ταινία «Kingsman», την οποία πηδάει οθωμανικό τω τρόπω υποτίθεται ο πρωταγωνιστής της ταινίας! Μα τι μαθαίνετε εδώ ρε παιδιά, τς τς τς...

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της στο φεστιβάλ την Τετάρτη 9 Νοεμβρίου στις 18.00 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα – δεν έχει ακόμα διανομή για τη χώρα μας)

Η ταινία Με τα μάτια ανοιχτά (À peine j'ouvre les yeux) της Leyla Bouzid είναι μία από τις τρεις ταινίες τις υποψήφιες για το βραβείο LUX του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το σκηνοθετικό ντεμπούτο της Leyla Bouzid έκανε το... κινηματογραφικό του ντεμπούτο στο φεστιβάλ Βενετίας του 2015 (στο τμήμα Venice Days), πήρε το βραβείο της ένωσης κριτικών FIPRESCI στο φεστιβάλ της Καρθαγένης, στην Τυνησία και συμμετείχε σε πολλά ακόμα φεστιβάλ. Εμείς, είδαμε την ταινία στη... Λεμεσό, στο πλαίσιο του φεστιβάλ «14ες Κινηματογραφικές Μέρες Κύπρου 2016». Και κλασικά, αυτό που ακολουθεί είναι το κείμενο που γράψαμε για την ταινία στην ανταπόκρισή μας, ελαφρώς παραλλαγμένο.

Η υπόθεση: Τύνιδα, καλοκαίρι 2010, λίγους μήνες πριν από την επανάσταση. Η Φάρα είναι μια 18χρονη κοπέλα η οποία περνάει στις εισαγωγικές εξετάσεις που δίνει. Όλοι περιμένουν πως θα επιλέξει να σπουδάσει ιατρική, εκείνη όμως προτιμά τη μουσικολογία. Η οικογένειά της είναι αρκετά ευκατάστατη ώστε να διαθέτει οικιακή βοηθό, κι ας είναι ο πατέρας της μακριά, σε άλλη πόλη, χωρίς να μπορεί να πάρει μετάθεση, καθώς δεν έχει υπογράψει για να γίνει μέλος του «κόμματος», της κυβερνούσας δικτατορίας του Μπεν Αλί δηλαδή (η οποία βρίσκεται στην εξουσία για 26 ολόκληρα χρόνια). Η Φάρα είναι τραγουδίστρια ροκ συγκροτήματος, ερωτευμένη και σε σχέση με τον ηγέτη του γκρουπ, τον Μπορέν. Οι στίχοι των τραγουδιών παραείναι επαναστατικοί για τα γούστα της κυβέρνησης. Ένας πρώην γνωστός (;) της Χαγιέτ, μητέρας της Φάρα, την προειδοποιεί ότι η κόρη της έχει μπλέξει και πως τα πράγματα είναι επικίνδυνα. Η Χαγιέτ θα προσπαθήσει να προστατέψει την κόρη της με πολύ αυταρχικό τρόπο. Πώς θα αντιδράσει η Φάρα;

Η άποψή μας: Η ταινία μας μεταφέρει στην πρωτεύουσα της Τυνησίας, λίγους μήνες πριν ξεσπάσει η λεγόμενη «Επανάσταση των γιασεμιών», η οποία έριξε τον δικτάτορα Μπεν Αλί από την εξουσία και σηματοδότησε την απαρχή της «Αραβικής Άνοιξης». Πέντε χρόνια μετά, βεβαίως, τα πράγματα δεν φαίνεται να έχουν αλλάξει προς το καλύτερο, αλλά αυτό δεν είναι το θέμα τούτης της ταινίας. Τούτη η ταινία είναι ταυτόχρονα ένα coming of age φιλμ, μια ταινία για τη σχέση μητέρας – κόρης, μια ματιά σε μια κοινωνία βαθιά συντηρητική κι ένα είδος μουσικού ντοκιμαντέρ, καθώς πολύ μεγάλο τμήμα από τη διάρκεια της ταινίας καλύπτεται από την ερμηνεία εξαιρετικών, είναι η αλήθεια, τραγουδιών, πρωτόγνωρων για τα αυτιά μας, καθώς συνδυάζουν αραβικά ακούσματα με τη ροκ και μερικούς πολύ δυνατούς, πολιτικά φορτισμένους στίχους.

Η σκηνοθέτιδα έχει φοβερή αυτοπεποίθηση και φέρει εις πέρας το δύσκολο εγχείρημά της. Κυρίως, μας συστήνει μια κοινωνία που δείχνει (ή μήπως είναι;) πιο συντηρητική ακόμα και από την ελληνική κοινωνία. Ναι, γιατί στην Τύνιδα τότε (δεν ξέρω για τώρα) υπήρχαν καφενεία μόνο για άντρες και η παρουσία μιας γυναίκας εκεί προκαλούσε το λιγότερο αναστάτωση. Ναι, γιατί ακόμα και οι πιο προοδευτικοί από τους άντρες εκεί, όπως ο αρχηγός του συγκροτήματος, θέλει να επωφεληθεί από την «ελευθεριότητα» αλλά δεν δέχεται η κοπέλα του να χορεύει δημοσίως και να τραβάει τα αντρικά βλέμματα – είναι αιτία χωρισμού αυτό! Ναι, γιατί αν δεν ήσουν γραμμένος στο κόμμα του δικτάτορα δεν μπορούσες να απολαύσεις προνόμια (χμ...). Ναι, γιατί υπήρχε στημένος ένας ολόκληρος κρατικός μηχανισμός που παρακολουθούσε τους πολίτες, οι οποίοι ζούσαν μέσα στο φόβο, καθώς δεν μπορούσαν να ξεχωρίσουν ποιοι είναι οι χαφιέδες.

Ενδιαφέρουσα ταινία με εξαιρετικό σάουντρακ (τα ιδιαίτερα αυτά τραγούδια σου μένουν στη μνήμη) με πολύ καλή ερμηνεία από την νεαρή πρωτοεμφανιζόμενη πρωταγωνίστρια Baya Medhaffer, αλλά κυρίως από την εξαιρετική, δυναμική, υπέροχη Ghalia Benali, στο ρόλο της μητέρας της.

(η ταινία προβάλλεται για μία και μοναδική φορά στο φεστιβάλ την Τετάρτη 9 Νοεμβρίου στις 13.00 στην αίθουσα Τζον Κασσαβέτης - έχει διανομή και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας από την One From The Heart με άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία εξόδου)

Η ταινία του Kleber Mendonça Filho, Aquarius έχει δημιουργήσει μεγάλη αναταραχή στη Βραζιλία. Όταν προβλήθηκε στο περασμένο φεστιβάλ των Καννών στο πλαίσιο του διαγωνιστικού τμήματος όπου συμμετείχε, οι δημιουργοί της ταινίας διαμαρτυρήθηκαν έντονα για την πολιτική κατάσταση στη χώρα τους. Στρέφονταν εναντίον της τότε προέδρου Dilma Rousseff καταγγέλλοντάς την για δικτατορία! Η κυβέρνηση ως αντίποινα αρχικά έδωσε στην ταινία τον χαρακτηρισμό «ακατάλληλη μέχρι 18 ετών» μειώνοντας τις πιθανότητες εμπορικής επιτυχίας της και κατόπιν δεν την επέλεξε ως εκπρόσωπο της χώρας για το ξενόγλωσσο Όσκαρ! Συμβαίνουν λοιπόν και αλλού τέτοια όμορφα πράγματα. Στη Θεσσαλονίκη η ταινία προβάλλεται στο πλαίσιο των «Ανοιχτών Οριζόντων» κι εμείς σας παρουσιάζουμε ελαφρώς παραλλαγμένη την ανταπόκρισή μας για την ταινία όπως τη στείλαμε από τις Κάννες.

Η υπόθεση: Η Κλάρα είναι μια 65χρονη χήρα και συνταξιούχος μουσικοκριτικός. Τα χρήματα δεν την απασχόλησαν ποτέ. Γεννήθηκε μέσα σε μια πλούσια, παραδοσιακή οικογένεια στο Ρεσίφε της Βραζιλίας. Και είναι η τελευταία κάτοικος στο Ακουάριους, ένα πρωτότυπο διώροφο συγκρότημα κατοικιών που χτίστηκε κατά τη δεκαετία του '40 στην γεμάτη ακριβά κτίσματα παραλία της πόλης. Όλα τα υπόλοιπα διαμερίσματα του Ακουάριους τα έχει αγοράσει μια τεχνική εταιρία που θέλει να γκρεμίσει το κτίσμα και να χτίσει κάτι πιο σύγχρονο, με προφανέστατο στόχο το κέρδος. Η Κλάρα αντιστέκεται. Το μόνο που ζητά είναι να την αφήσουν να ζήσει εκεί μέχρι να πεθάνει και μετά να κάνουν ότι θέλουν. Η κόντρα και οι παρενοχλήσεις, όμως, είναι συνεχείς. Με αυτόν τον τρόπο η Κλάρα είναι συνεχώς σε εγρήγορση αλλά της δίνεται το έναυσμα να θυμηθεί τους αγαπημένους της, το παρελθόν της και να σκεφτεί και το μέλλον.

Η άποψή μας: Αν κάτι ξεχωρίζει σε τούτη εδώ την ενδιαφέρουσα, αλλά ταυτόχρονα άνιση και φλύαρη ταινία του Filho είναι η Sonia Braga. Με ηλικία ίδια με αυτήν της ηρωίδας που υποδύεται, λάμπει επί της μεγάλης οθόνης. Ένα αιλουροειδές που όζει ερωτισμό, που ξεχειλίζει αυτοπεποίθηση, που είναι μια γυναίκα ζωντανή, με πάθος, με επιμονή κι όχι κάποια γυναικούλα, θύμα των ανθρώπων και της μοίρας. Η Κλάρα της Braga θέλει να κρατάει τη μοίρα στα χέρια της. Και όσο περνάει από τα... χέρια της, αυτό κάνει!

Σε ότι αφορά την ίδια την ταινία: χμ. Ο σκηνοθέτης, όντας άπειρος (αυτή είναι μόλις η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του) δομεί το πορτρέτο μιας πολύ ενδιαφέρουσας γυναίκας αλλά θέλει να κάνει και μια κριτική στη σημερινή Βραζιλία. Σε μια χώρα που γκρεμίζει το παλιό για να χτίσει το καινούργιο χωρίς κανέναν σεβασμό, χωρίς ήθος, χωρίς ηθική. Μόνο το άχρονο κέρδος έχει σημασία. Μόνο που πέφτει στην παγίδα της επανάληψης. Και της φλυαρίας. Και να οι επενδυτές και να τα κόλπα τους και να, πάλι τους απορρίπτει η Κλάρα και ξανά πάει για μπάνιο και φτου κι από την αρχή. Σαν τους τερμίτες που κατατρώνε ένα σπίτι από μέσα, που το ρημάζουν πριν καν ο εξωτερικός εχθρός φτάσει στην πύλη, έτσι και ο σκηνοθέτης στην έντιμη προσπάθειά του έχει ως εχθρό τον εαυτό του. «Πέφτει» μαχόμενος, αλλά όπως ακούμε να τραγουδούν και οι Queen (μέσα από κασέτα παρακαλώ!) στην αρχή της ταινίας «Another One Bites the Dust»...

(η ταινία προβάλλεται για μία και μοναδική φορά στο φεστιβάλ την Τετάρτη 9 Νοεμβρίου στις 20.30 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα - έχει διανομή και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας από την Seven Films με άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία εξόδου)

Στο τμήμα «Ειδικές Προβολές» του ΦΚΘ παίζονται ταινίες που έχουν προηγουμένως προβληθεί σε κάποιο από τα μεγάλα κινηματογραφικά φεστιβάλ του κόσμου πριν «σκάσουν μύτη» στη Θεσσαλονίκη. Μία από αυτές είναι και η ταινία Ένας δράκος έρχεται (Ejdeha Vared Mishavad!) του Ιρανού Mani Haghighi, η οποία έλαβε μέρος στο διαγωνιστικό τμήμα του περασμένου φεστιβάλ Βερολίνου. Εκεί την είδαμε, αλλά δεν προλάβαμε να γράψουμε – τότε – ανταπόκριση (συμβαίνει και αυτό – σπανίως, αλλά συμβαίνει!). Ευκαιρία να γράψουμε κείμενο για τη συγκεκριμένη ταινιάρα λοιπόν, επ' ευκαιρίας της παρουσίασής της στο ΦΚΘ.

Η υπόθεση: Ένας ντετέκτιβ ανακρίνεται από την αστυνομία για μια υπόθεση που είχε αναλάβει 50 χρόνια πριν. Στις 23 Ιανουαρίου 1965, μία μέρα μετά τη δολοφονία του Ιρανού πρωθυπουργού, ένας πολιτικός κρατούμενος βρέθηκε κρεμασμένος μέσα σ’ ένα μισοχτισμένο πλοίο, δίπλα σ’ ένα νεκροταφείο στη μέση ενός έρημου νησιού. Ο θρύλος έλεγε πως κάθε φορά που θαβόταν κάποιος στο νεκροταφείο γινόταν σεισμός, κι έτσι ο ντετέκτιβ έπιασε δουλειά έχοντας στο πλευρό του έναν μηχανικό ήχου κι έναν γεωλόγο. Τι έχει απομείνει από εκείνη την έρευνα όταν ο φάκελος ξανανοίγει; Οι αναμνήσεις σαρώνουν το παρόν με την ορμή μιας πορτοκαλί Σεβρολέ που διασχίζει την έρημο...

Η άποψή μας: Τούτη ανήκει στην κατηγορία «ταινία – εμπειρία»! Δεν μπορείτε να φανταστείτε τι κάνει εδώ ο σπουδαίος Ιρανός σκηνοθέτης! Μιλάμε, υπάρχουν στιγμές που αυτό που βλέπεις αγγίζει τον λυρισμό του ομορφότερου ποιήματος ενώ σε άλλες βγάζει οπτικό εντυπωσιασμό... εντυπωσιακότερα από το πιο ακριβό αμερικάνικο blockbuster! Ο Haghighi φτιάχνει ένα εντελώς δικό του υβρίδιο ταινίας που είναι παράλληλα και ταυτόχρονα ένα mockumentary, μια πολιτική ταινία, μια ταινία φαντασίας και μια ποιητική αλληγορία για την ίδια τη ζωή! Θα πάθετε πλάκα λέμε! Οι σκηνές με το πλοίο στη μέση του πουθενά ενός εγκαταλελειμμένου νησιού είναι απίστευτες! Οι σκηνές των σεισμών κάθε φορά που θάβεται κάποιος στο νεκροταφείο είναι απίστευτες! Το σάουντρακ με την έντονη ηλεκτρική κιθάρα και τον τρομερό ρυθμό είναι απίστευτο.

Ο μοναδικός κίνδυνος που υπάρχει κατά την παρακολούθηση αυτής της ταινίας είναι να χάσει ο θεατής τη μπάλα! Να μην μπει γρήγορα στο κλίμα της ταινίας και από πολύ νωρίς να πετάξει λευκή πετσέτα. Δεν πρέπει όμως. Γιατί αν επιδείξει τη δέουσα προσοχή και υπομονή θα ανταμειφθεί με μια μοναδική, ιδιαίτερη και πλούσια κινηματογραφική εμπειρία. Η σκηνή με τα πολύχρωμα μπαλόνια που απελευθερώνονται και ίπτανται πάνω από την κίτρινη έρημο είναι σαν να έχει βγει από το καλύτερο τριπάκι! Μας βάζει ο σκηνοθέτης και κάτι «βασισμένη σε πραγματική ιστορία», εμφανίζεται και ο ίδιος ως ομιλούσα κεφαλή να λέει ότι η ταινία αφηγείται την ιστορία του ηχολήπτη παππού του, που εξαφανίστηκε μυστηριωδώς στη συγκεκριμένη περιοχή για να ανεβεί η πυρετική σύγχυση. Μας λέει ένα ψέμα τόσο μεγάλο που ο θεατής ξύνει το κεφάλι του καθώς πιστεύει πως όντως αυτό που βλέπει είναι αληθινό. Πολύ μεγάλη ταινία, που μιλάει και για το ίδιο το σινεμά, έτσι όπως μόνο οι σπουδαίες ταινίες το κατορθώνουν!

(η ταινία προβάλλεται για μία και μοναδική φορά στο φεστιβάλ την Τετάρτη 9 Νοεμβρίου στις 23.00 στο Ολύμπιον - έχει διανομή και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας από την Ama Films με άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία εξόδου)