Movies Ltd

Η ταινία «Πλευρικοί άνεμοι» (Risttuules / In the Crosswind) του Martti Helde (Διεθνές Διαγωνιστικό) είναι από τα πιο όμορφα πράγματα που έχω δει ποτέ στο σινεμά! Και είναι παράδοξο αυτό, καθότι μιλάει για μια άγρια ιστορία από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Αν θέλεις να γίνεις κακός δηλαδή, μπορείς να πεις ότι δείχνει όμορφη τη φρίκη. Επίσης, όσοι έχουμε κάνει κουκουέδες, μας έρχεται δύσκολο ιδεολογικά να θίγεται η Σοβιετική Ένωση και ο κλασικός κακός της, ο πατερούλης Ιωσήφ Στάλιν. Ακούς εκεί «Σοβιετικό Ολοκαύτωμα». Αν αυτό δεν είναι εξίσωση των δύο άκρων, δεν ξέρω τι είναι...

Η υπόθεση: Η Έρνα και ο Χέλντουρ ζουν στην εσθονική ενδοχώρα. Είναι ευκατάστατοι, το σπίτι τους είναι όμορφο, οι μηλιές όταν ανθίζουν μυρίζουν υπέροχα και την οικογενειακή τους ευτυχία συμπληρώνει η μικρούλα κόρη τους, η Ελιίντε. Βρισκόμαστε στις αρχές της δεκαετίας του '40 και ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος είναι μια πραγματικότητα για την Ευρώπη. Πολλοί φίλοι του ζευγαριού, οσμιζόμενοι τα χειρότερα, εγκαταλείπουν τη χώρα και τους παρακινούν να κάνουν το ίδιο. Εκείνοι όμως αποφασίζουν να μείνουν. Έτσι, όταν στις 14 Ιουνίου του 1940 σοβιετικά στρατεύματα εισβάλουν στις Βαλτικές Χώρες, χιλιάδες Εσθονοί εξορίζονται στη Σιβηρία, πεθαίνουν καθ' οδόν, εκτελούνται ή δεν καταφέρνουν να τη βγάλουν καθαρή από την πείνα και τις κακουχίες. Η Έρνα με την Ελιίντε μεταφέρονται σε διαφορετικό μέρος από τον Χέλντουρ – γενικώς, αλλού στέλνονταν οι άντρες και αλλού τα γυναικόπαιδα. Η Έρνα γράφει γράμματα στον Χέλντουρ με την ελπίδα πως εκείνος είναι ζωντανός και πως κάποια στιγμή θα ξαναβρεθούν.

Η άποψή μας: Το σενάριο της ταινίας βασίζεται στα γράμματα αυτά της Έρνα. Μέσα από αυτά μαθαίνουμε για μια άλλη πλευρά του πολέμου, ένα «Ημερολόγιο της Άννα Φρανκ» κατά κάποιον τρόπο με τους κακούς όμως να μην είναι οι ναζί εδώ αλλά οι σοβιετικοί. Είναι γυρισμένη σε ασπρόμαυρο, δεν έχει διαλόγους αλλά voice over της Έρνα, αυτό όμως που σε τρελαίνει και δεν το χορταίνεις είναι οι 13 σκηνές ταμπλό βιβάν – είναι οι σκηνές μετά την εισβολή των σοβιετικών και έως την επιστροφή της Έρνα στην πατρίδα της. Οι πριν και οι μετά σκηνές είναι κανονικές. Αλλά τα ταμπλό βιβάν... τι ομορφιά! Τι μεγάλο εικαστικό, καλλιτεχνικό κατόρθωμα! Κάθε μία από αυτές τις σκηνές χρειαζόταν από δύο έως έξι μήνες πρόβας για να στηθεί και γυρίζονταν μέσα σε μία και μόνη ημέρα! Συνολικά, τα γυρίσματα κράτησαν τέσσερα χρόνια, άξιζε όμως ο κόπος. Η κάμερα κινείται ανάμεσα από σώματα που είναι παγωμένα στο χρόνο, λες και παίζουν αγαλματάκια. Κι όχι, δεν είναι εφέ, δεν είναι κάτι που ο σκηνοθέτης πέτυχε στο post production. Η κάμερα πραγματικά κινείται ανάμεσα από τα σώματα, καθώς διαπιστώνεις πως κάποιοι από τους απολύτως ακίνητους συμμετέχοντες σε κάθε σκηνή, βλεφαρίζουν! Τι δύσκολες σκηνές, τι υπέροχο τελικό αποτέλεσμα όμως. Σαν ο πόλεμος να πάγωσε το χρόνο και να βλέπουμε το διωγμό από το σπίτι, το φόρτωμα στα τρένα, το βάδισμα προς το κολχόζ, τη ζωή στη Σιβηρία, έναν άντρα να σκύβει για να φτιαρίσει, έναν αξιωματούχο να δείχνει κάπου με το δάχτυλο, μια γυναίκα να κλέβει ψωμί, μία εκτέλεση να συντελείται μπροστά στα μάτια μας καθώς η κάμερα παρακολουθεί μέσα από μια σειρά από παράθυρα που δίνουν τη σειρά τους σε τοίχους και κάθε φορά στο παράθυρο βλέπουμε άλλη σκηνή της εκτέλεσης, πάντα σε ακινησία μέσα των σωμάτων μέσα στο κάδρο, κάδρο όμως μονίμως σε κατάσταση μεταβολής. Σπουδαία δουλειά, που 99% θα τσακώσει στο φεστιβάλ τα βραβεία καλλιτεχνικού επιτεύγματος και μουσικής. Για τις ενστάσεις μας τα είπαμε. Μην χάσετε πάντως την ευκαιρία να δείτε την ταινία.

(η ταινία προβάλλεται την Τετάρτη 5 Νοεμβρίου στις 15.30, στην αίθουσα Ολύμπιον και την Πέμπτη 6 Νοεμβρίου στις 20.00 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα)


Η ταινία «Ανεμιστήρας» του Δημήτρη Μπίτου (Ελληνικές ταινίες - 100 χρόνια Ελληνικός Κινηματογράφος – 2014) είναι από εκείνες που διαθέτουν ένα πανέξυπνο εύρημα ως βάση τους αλλά το τραβάνε τόσο πολύ ώστε το ξεχειλώνουν, ενώ δεν ξέρουν στην τελική τόσο να το διαχειριστούν όσο και να το «κλείσουν».

Η υπόθεση: Η Μάχη και ο Άλκης είναι ένα παντρεμένο ζευγάρι. Άφησαν τη Θεσσαλονίκη και μετακόμισαν στη Δραπετσώνα εξαιτίας της εργασίας εκείνου. Φαίνεται, όμως, πως «μετακόμισαν» και από το ευτυχισμένο ζευγάρι που κάποτε ήταν, σε ένα ζευγάρι που τρώει τα σωθικά του. Καθημερινές γκρίνιες, διενέξεις, προσβολές, μπηχτές αποδεικνύουν ότι βιώνουν έναν γάμο σε κρίση. Αυτό, όμως, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό από την προέφηβη κόρη τους, τη Λεμονιά. Η οποία νοσταλγεί το ευτυχισμένο παρελθόν τους. Κι όταν η κατάσταση φτάνει στο απροχώρητο αποφασίζει να πάρει την κατάσταση στα χέρια της. Κυριολεκτικά.

Η άποψή μας: Πολλές φορές όσοι γράφουμε για σινεμά και ταινίες κάνουμε παραπομπές σε άλλες ταινίες. Έτσι από τη μια αποδεικνύουμε (και επιδεικνύουμε) τις βαθιές μας γνώσεις στο αντικείμενο, αλλά από την άλλη βοηθάμε όσους μας διαβάζουν – και μας επιλέγουν ή μας εμπιστεύονται ακριβώς επειδή καταλαβαίνουν για τι πράγμα μιλάμε – να... καταλαβαίνουν για τι πράγμα μιλάμε. Εδώ λοιπόν έχουμε μια περίπτωση ελαφρώς weird greek cinema, με ολίγο σινεμά Οικονομίδη (χωρίς πολλές βρισιές και υπερηχητικά ντεσιμπέλ στο λόγο) και μια δόση Σμαραγδή (το τελευταίο είναι ψέμα, ήθελα να δω αν είστε προσεκτικοί και διαβάζετε τα πάντα όλα!). Μια απασφαλισμένη χειροβομβίδα αναγκάζει τους γονείς να υποκύψουν στις υγρές (αστικές;) ονειρώξεις της πιτσιρίκας περί οικογενειακής ευτυχίας και παγκόσμιας ειρήνης! Βρε μπας και η χειροβομβίδα είναι ψεύτικη; Χμ. Βρε μπας και το κορίτσι απλά... δεν υπάρχει; Και είναι απλά αποκύημα της φαντασίας των δύο πρώην εραστών και καθρέφτης τους; Δυο εραστών που ξέχασαν να αγαπούν ο ένας τον άλλο; Υπέροχη κινηματογραφική φάτσα η Ειρήνη Δράκου (που υποδύεται τη... Μάχη, τυχαίο;), λειτουργικά, παράξενα καδραρίσματα (κατακερματισμός του σύγχρονου ανθρώπου) και στο φινάλε αλά Ασγκάρ Φαραντί αναρωτιόμαστε: «Τι απέγινε η Λεμονιά;». Συμπαθέστατο μεν, προβληματικό δε το όλον.

(η ταινία προβάλλεται την Τετάρτη 5 Νοεμβρίου στις 19.30 στην αίθουσα Τόνια Μαρκετάκη)

Η Αυστριακή Jessica Hausner μας είχε ενθουσιάσει το 2009 στο ΦΚΘ με τη δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία της «Προσκύνημα στη Λούρδη». Τώρα, μας επισκέπτεται ξανά με την τρίτη της ταινία με τίτλο «Τρελλή αγάπη» (Amour fou) (Ανοιχτοί Ορίζοντες – Κυρίως πρόγραμμα). Και η κοπέλα έχει βαλθεί να μας... τρελάνει – με την καλή έννοια.

Η υπόθεση: Βερολίνο της Ρομαντικής Εποχής. Ο νεαρός ποιητής Χάινριχ επιθυμεί να υπερνικήσει το αναπότρεπτο του θανάτου μέσα από τον έρωτα, αλλά αδυνατεί να πείσει τη σκεπτικίστρια ξαδέλφη του Μαρί να τον συντροφέψει σε μια πράξη αυτοχειρίας. Κι ενώ προσπαθεί να συμβιβαστεί μ’ αυτήν την άρνηση, γεμάτος ανείπωτη θλίψη για την αδυναμία της ξαδέλφης του να αντιληφθεί το βάθος των συναισθημάτων του, ο Χάινριχ γνωρίζει την Ανριέτ, τη σύζυγο κάποιου γνωστού του από τη δουλειά. Ο Χάινριχ ξανακάνει την ίδια πρόταση στη σαγηνευτική νέα γυναίκα, κι ενώ αρχικά δεν έχει το παραμικρό αντίκρισμα, όλα αλλάζουν όταν η Ανριέτ ανακαλύπτει πως πάσχει από μια ανίατη ασθένεια...

Η άποψή μας: «Μια ''ρομαντική κωμωδία'', ελεύθερη απόδοση της ιστορίας της αυτοκτονίας του ποιητή Χάινριχ φον Κλάιστ το 1811», μας πληροφορεί ο εύχρηστος pocket κατάλογος του φεστιβάλ. Μια ταινία που «αποθεώνει την παρεξήγηση του Χάινριχ φον Κλάιστ: η ζωή, ο έρωτας, η αγάπη, ο θάνατος, η ελευθερία, η ισονομία, η φορολογία, η δικαιοσύνη, η δημοκρατία, η ανθρωπότητα... όλα είναι μια αδιάκοπη και διασκεδαστική (για τους άλλους;) παρεξήγηση», γράφει στο κείμενό του για το «φιλμ νουάρ» ο καλός φίλος Κώστας Καρδερίνης. Ξέχασε μόνο και το «η επιστήμη» (και στη συγκεκριμένη περίπτωση, η ιατρική). Κατά τα άλλα, τα λέει μια χαρά ο συνάδελφος, ακριβώς όπως τα σκέφτηκα κι εγώ, οπότε γιατί να μην παραθέσω τα δικά του λεγόμενα (μιας που ταυτίζομαι με αυτά ως σκέψη) και να προσπαθήσω να γράψω τα ίδια πράγματα με άλλες λέξεις ή άλλο τρόπο; Λογοκλέπτω τώρα; Όχι, αφού βάζω την πηγή ρε. Όντως μαύρη, κατάμαυρη κωμωδία η ταινία της Χάουσνερ, που κρύβει ειρωνεία ήδη από τον τίτλο της. Όχι, δεν έχουμε να κάνουμε εδώ με μια παραλλαγή του «Τρελού Πιερό» τοποθετημένη στις αρχές του 19ου αιώνα – ο Γκοντάρ πίστευε τότε στον απόλυτο έρωτα. Η σκηνοθέτιδα, θεατρικώ τω τρόπω, δείχνει πως κουβαλάει καντάρια ταλέντο και πως είναι από τις πιο αξιόλογες σκηνοθέτιδες των τελευταίων χρόνων. Αν και, η αλήθεια είναι, πως δεν μπορεί κάποιος να πει πως θα κόψει εισιτήρια τούτη η ταινία σε κανονική, εμπορική προβολή σε αίθουσες. Παραείναι ταγμένη σε αυτό που θέλει να πει και στον τρόπο που το λέει και δεν γίνεται «κάτι πιο ποπ», στιλ κοπολικής «Μαρίας Αντουανέτας» πχ. Μπράβο και πάλι μπράβο.

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της την Πέμπτη 6 Νοεμβρίου στις 18.00 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα)

Η ταινία «Μόντρις» (Modris) του Juris Kursietis (Διεθνές Διαγωνιστικό) είναι γυρισμένη στη Ρίγα της Λετονίας με κεφάλαια από την εν λόγω χώρα, τη Γερμανία και την Ελλάδα. Τσίμπησε και μια ειδική μνεία στο φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν. Και είναι αυτό που λέμε καλή ταινία. Όχι σπουδαία, όχι αριστούργημα, αλλά καλή.

Η υπόθεση: Ο Μόντρις είναι ένας έφηβος στο όριο της ενηλικίωσης, που ζει μαζί με τη μητέρα του σε ένα φτωχικό διαμέρισμα στη Ρίγα. Δεν έχει γνωρίσει τον πατέρα του: εκείνος βρίσκεται στη φυλακή ή τουλάχιστον αυτό του έχει πει η μητέρα του. Ο Μόντρις είναι εθισμένος στον τζόγο. Στα περίφημα φρουτάκια. Ζητιανεύει χρήματα, βάζει χέρι στο πορτοφόλι της μητέρας του, ζητάει λεφτά από την εύπορη κοπέλα του. Λέει ψέματα, δεν πάει στο σχολείο, ζει σαν παρίας. Κι ας έχει ολοφάνερο ταλέντο στη ζωγραφική με στένσιλ. Όταν πουλάει το ηλεκτρικό σώμα που έχει η μάνα του για να ζεσταίνεται, εκείνη, για να του «βάλει μυαλό», τον καταγγέλλει στην αστυνομία. Δικάζεται και καταδικάζεται σε δύο χρόνια φυλάκιση με αναστολή. Τρία παραπτώματα να κάνει και η ποινή θα εφαρμοστεί. Ο Μόντρις προσέχει. Ο Μόντρις θέλει να κάνει το σωστό. Ο Μόντρις ψάχνει τον πατέρα του. Ο Μόντρις γίνεται 18 χρονών. Ο Μόντρις αδιαφορεί. O Μόντρις είναι απαθής.

Η άποψή μας: Από τα πρώτα πλάνα της ταινίας αυτό που ξεχωρίζει είναι η ιδιαίτερη φυσιογνωμία του πρωταγωνιστή της. Τι φάτσα! Πως κυριαρχεί σε όλη την ταινία αυτός ο ερασιτέχνης ηθοποιός με την παράξενη, ξεχωριστή μύτη, στην πρώτη του κινηματογραφική εμφάνιση! Το δεύτερο που σε βαραίνει είναι η έξη του νέου στον τζόγο. Φίλους έχει, γκόμενες έχει, αλλά νιώθει και μοναξιά ενώ και η έλλειψη της πατρικής φιγούρας πέφτει βαριά πάνω του. Μόνο ο ήχος των κερμάτων που προσκρούουν το ένα πάνω στο άλλο όταν κερδίζει στα «φρουτάκια» τον κάνει να χαμογελάει. Το τρίτο γνώρισμα του μικρού είναι η απάθεια. Σπάνια δείχνει τα συναισθήματά του. Έχει μονίμως μια έκφραση στο πρόσωπο, εκείνη της πλήρους απάθειας. Λες και βιώνει τη ζωή του υπνοβατώντας, λες και μονίμως θα υπάρχει κάποιος που να βγάζει τα κάστανα από τη φωτιά για εκείνον. Η ταινία βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα και το φινάλε της μέσα στον πεσιμισμό του για την κατάληξη του Μόντρις αφήνει και μια χαραμάδα ελπίδας. Ίσως τα πράγματα κάποια στιγμή να βελτιωθούν στη ζωή του Μόντρις.

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της την Τρίτη 4 Νοεμβρίου στις 15.30, στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα)


Η ταινία «Δίπλα της» (At Li Layla / Next to Her) του Asaf Korman (Διεθνές Διαγωνιστικό) ξεκίνησε την καριέρα της εδώ, καθώς προβλήθηκε για πρώτη φορά στο πρόγραμμα προβολών της Αγοράς «Works in Progress» του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης 2013. Κι ενώ καταπιάνεται με ένα πολύ δύσκολο θέμα, που εύκολα μπορεί να κατρακυλήσει στο εύκολο μελό στέκεται ευπρεπέστατα δίπλα στις άλλες σπουδαίες ταινίες που είδαμε στο φετινό διαγωνιστικό.

Η υπόθεση: Η Χέλι είναι μια όμορφη Ισραηλίτισσα που εργάζεται ως φύλακας σε ένα σχολικό συγκρότημα. Φροντίζει την αδελφή της, την Γκάμπι, που είναι ειδικών αναγκών και δεξιοτήτων. Η μητέρα της τσοντάρει οικονομικά χωρίς να κάνει κάτι ουσιαστικό να βοηθήσει την κατάσταση. Όταν τα πράγματα ζορίζουν η Χέλι αναγκάζεται να αφήνει την Γκάμπι για κάποιες ώρες σε ένα κέντρο φιλοξενίας ανθρώπων με ειδικές ικανότητες. Η γνωριμία της με τον αναπληρωτή καθηγητή γυμναστικής Ζόχαρ θα διαφοροποιήσει καταστάσεις. Πόσο έτοιμη είναι όμως η Χέλι να ξεφύγει από τον ιδιόμορφο ιδρυματισμό της;

Η άποψή μας: Συνήθως, όταν βλέπουμε ταινίες με ήρωες ανθρώπους με ειδικές δεξιότητες, τους παρακολουθούμε ως κάτι που οι συγγενείς και οι κηδεμένες τους νιώθουν να τους βαραίνει η φροντίδα τους και να θέλουν να απαλλαγούν από αυτή ή ως ανθρώπους που ξεπερνούν τα προβλήματά τους και προχωράνε παρακάτω υπερνικώντας τεράστια εμπόδια. Για να πω την αμαρτία μου δεν θυμάμαι άλλη ταινία όπου η φροντίδα οδηγεί σε εξάρτηση όχι εκείνον που χρειάζεται βοήθεια αλλά εκείνον που την παρέχει! Αυτό όμως παρουσιάζει τούτη η ταινία. Και η συμπάθειά μας πηγαίνει όχι στην κακομοίρα αδελφή που περνάει τα πάνδεινα για να φροντίζει το «χαζό», αλλά στο «χαζό» που τραβάει τα πάνδεινα επειδή η αδελφή της δεν μπορεί να την αφήσει να ανοίξει τα φτερά της. Η Χέλι είναι ταυτόχρονα σύγχρονη ηρωίδα εξαιτίας της αυταπάρνησης της στη φροντίδα της αδελφής της αλλά και μια γυναίκα που η αγάπη της εντέλει καταπιέζει αντί να καλυτερεύει τη ζωή της Γκάμπι. Έχει μάθει μόνο να φροντίζει κι όχι να τη φροντίζουν. Κι όταν συνάπτει σχέση με τον γυμναστή κάνει αυτή το πρώτο βήμα αλλά και οδηγεί εντέλει τη σχέση νομοτελειακά σε αδιέξοδο αφού δεν μπορεί να καταλάβει πως και η ίδια έχει δικαίωμα σε προσωπική ζωή αλλά και η αδελφή της! Η ηθοποιός που υποδύεται τη Χέλι είναι πανέμορφη και ταλαντούχα, η ηθοποιός που υποδύεται την Γκάμπι πετυχαίνει ερμηνευτικό άθλο και συνολικά η ταινία, με το νατουραλισμό της και την ευφυΐα της κρατάει τον θεατή δίπλα της από το πρώτο ως το τελευταίο λεπτό.

(η ταινία προβάλλεται την Τρίτη 4 Νοεμβρίου στις 15.45, στην αίθουσα Ολύμπιον και την Τετάρτη 5 Νοεμβρίου στις 18.00 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα)

Και να που η μεγάλη έκπληξη μας έφτασε από τη Βουλγαρία. Η ταινία «Μάθημα» (Urok / The Lesson) των Kristina Grozeva και Petar Valchanov (Διεθνές Διαγωνιστικό) είναι ελληνοβουλγαρική παραγωγή και είναι η σπουδαιότερη ταινία που είδαμε έως τώρα στο έτσι κι αλλιώς πολύ ανεβασμένο τμήμα.

Η υπόθεση: Η Νάντια είναι μια καθηγήτρια αγγλικών σε σχολείο μιας μικρής επαρχιακής πόλης της Βουλγαρίας. Παντρεμένη και με ένα τετράχρονο κοριτσάκι τα βγάζει δύσκολα πέρα, ιδίως από τη στιγμή που ο σύζυγός της δεν εργάζεται. Μια μέρα, μια μαθήτρια της καταγγέλλει πως κάποιος από τους συμμαθητές της, της έκλεψε το πορτοφόλι της. Η Νάντια προσπαθεί να κάνει τον ένοχο να παραδοθεί μόνος του. Όταν αυτό δεν συμβαίνει αποφασίζει να δώσει ένα μάθημα στα παιδιά, με ηθικές προεκτάσεις. Την ίδια στιγμή μαθαίνει ότι κινδυνεύει να χάσει το σπίτι της από επιπολαιότητα του συζύγου της. Θα τραβήξει τα πάνδεινα προκειμένου να καταφέρει να αντέξουν οικονομικά. Κι όταν πλέον ο κύκλος θα κλείσει η Νάντια θα καταλάβει πολύ καλά τον πιτσιρίκο που έκλεβε τους συμμαθητές του...

Η άποψή μας: Μου αρέσει σε ταινίες όπως αυτή να χρησιμοποιώ ένα δίστιχο από τραγούδι του Παύλου Σιδηρόπουλου: «η απελπισία περίστροφο και σφαίρες της οι ανάγκες/ άντε, και καλή τύχη μάγκες». Οι δύο σκηνοθέτες από τη Βουλγαρία στήνουν ένα νεορεαλιστικό κομψοτέχνημα, μια ταινία που βροντοφωνάζει πως φιλήσυχοι, νομοταγείς και νοήμονες πολίτες μπορούν να χάσουν τη μπάλα από τη μία μέρα στην άλλη λόγω οικονομικών αναγκών και να προβούν σε απεγνωσμένες και απέλπιδες προσπάθειες λειτουργώντας όχι με λογική αλλά με το θυμικό, με παρορμητισμό και ό,τι βρέξει ας κατεβάσει. Η δασκάλα προσπαθεί να δώσει στα παιδιά ένα μάθημα ζωής, το μάθημα όμως τελικά το παίρνει εκείνη. Από τη στιγμή που ξεκινάει η κατηφόρα δεν έχει σταματημό. Η Νάντια φτάνει στα όριά της, κάθε φορά τα ξεπερνάει, κατορθώνει να πάρει μια ανάσα για να πέσει σε βαθύτερα τάρταρα και φτου και από την αρχή. Ξέρετε τι είναι να σου παίρνουν το σπίτι για δύο λέβα (τέσσερα ολόκληρα ευρώ;). Ή να σε εκβιάζουν με τον χείριστο τρόπο ενεχυροδανειστές; Αυτά που συμβαίνουν επί της μεγάλης οθόνης φαίνονται απίστευτα αλλά δεν είναι. Και για την Ελλάδα της κρίσης είναι πάρα πολύ γνώριμα. Σπουδαία η ερμηνεία της Margita Gosheva και τεράστιο κατόρθωμα (πάντα το επισημαίνω αυτό) των σκηνοθετών είναι πως μέσα σε όλη τη ζοφερή εικόνα βρίσκουν τον τρόπο να βάλουν και έξυπνο χιούμορ στο σενάριό τους. Ναι λοιπόν, όταν είσαι μπίμπο κι έχεις λυμένο το οικονομικό σου πρόβλημα για όλη τη ζωή σου, η αρνητική ενέργεια μπορεί να επηρεάσει τα τσάκρας σου! Ήμαρτον.

(η ταινία προβάλλεται την Τρίτη 4 Νοεμβρίου στις 18.00, στην αίθουσα Ολύμπιον και την Τετάρτη 5 Νοεμβρίου στις 15.30 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα)


Και μετά από την καλύτερη ταινία ως τώρα του διαγωνιστικού τμήματος (από κοντά θα βάζαμε και το «Magical Girl») περνάμε στη λιγότερο καλή από όλες έως τώρα: μιλάμε για το νορβηγικό «Αμνησία» (Amnesia) της Nini Bull Robsham (Διεθνές Διαγωνιστικό). Ένα μικρό το δέμας θρίλερ που μοιάζει εντελώς αταίριαστο δίπλα στις κατά το μεγαλύτερο μέρος τους πετυχημένες επιλογές του τμήματος.

Η υπόθεση: Ο Τόμας και η Κατρίνε είναι ζευγάρι στη ζωή και συγγραφείς. Ο Τόμας είναι ο πετυχημένος του ζευγαριού καθώς όλα τα βιβλία που έχει γράψει έχουν γίνει μπεστ σέλερ. Από την άλλη η Κατρίνε γράφει επί χρόνια ένα μυθιστόρημα, που δεν μπορεί να το ολοκληρώσει. Επιλέγουν να περάσουν ένα σαββατοκύριακο στο υπέροχο εξοχικό που διαθέτει ο Τόμας σε ένα απομακρυσμένο, έρημο νησί. Κι αντί να χαλαρώσουν και να περάσουν μαζί ωραίες στιγμές γίνεται το ακριβώς αντίθετο. Ο Τόμας βγάζει στην επιφάνεια τον βίαιο εαυτό του και αφού έρχεται στα χέρια με την Κατρίνε πέφτει κάτω, χτυπάει στο κεφάλι του κι παθαίνει αμνησία. Η Κατρίνε βλέπει το γεγονός ως μια ευκαιρία να ξεφύγει από την αρρωστημένη σχέση της και κρύβει κάθε στοιχείο που θα βοηθούσε τον Τόμας να καταλάβει ποιος είναι στην πραγματικότητα. Ή μήπως μπορεί το ζευγάρι να κάνει μια νέα αρχή; Εκτός κι αν ο Τόμας σταδιακά καταλάβει τι έχει συμβεί και προβεί σε πολλές ακόμα βιαιότητες.

Η άποψή μας: Συνήθως οι γυναίκες τρελαίνονται με τη μητρότητα, η Νορβηγίδα σκηνοθέτιδα όμως θέλει σε τούτη την ταινία να δείξει πως κάποιοι άντρες μπορεί να γίνουν... στρίγκλοι αν δεν πετύχουν την πατρότητα, δεν γίνουν οι πατεράδες των παιδιών τους. Αυτό είναι η σπίθα που πυροδοτεί το φιτίλι για να εξελιχθεί μια άγρια εκδοχή του «Πόλεμου των Ρόουζ». Από εκεί και πέρα όλα είναι προβλέψιμα, όλα είναι ξεκάθαρα, όλα είναι... χολιγουντιανά. Ένα φτηνό ριμέικ θα μπορούσε να βγάλει χρήματα στις ΗΠΑ. Μέχρι και οι ερμηνείες είναι χάλια. Και το σενάριο λες και γράφτηκε στο πόδι. Σε καμία στιγμή δεν πιστεύουμε πως το συγκεκριμένο ζευγάρι αγαπιέται. Και ποτέ μα ποτέ δεν δικαιολογείται η πλήρης μεταστροφή του ανδρικού χαρακτήρα από μελιστάλαχτο σύντροφο σε ψυχοπαθή μπούλη. Μακριά και δεν χρειάζεται να πάθετε αμνησία για να την ξεχάσετε αν επιλέξετε να τη δείτε. Αμέσως μετά το τέλος της έχει ήδη φύγει από τη μνήμη σας.

(η ταινία προβάλλεται την Παρασκευή 7 Νοεμβρίου στις 15.45, στην αίθουσα Ολύμπιον και το Σάββατο 8 Νοεμβρίου στις 17.30 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα)

Συνεχίζουμε από εκεί που σταματήσαμε χθες, με την ταινία Phoenix του Christian Petzold (Ανοιχτοί Ορίζοντες – Ειδικές προβολές). Ενός σκηνοθέτη που και μόνο για το γεγονός ότι σύστησε στο διεθνές κοινό την ερμηνευτική βόμβα με το όνομα Nina Hoss αξίζει να τον εντάξουμε στην κάστα των τουλάχιστον ενδιαφερόντων δημιουργών. Παλιός γνώριμος του φεστιβάλ (η πρώτη του, εξαιρετική ταινία «Die innere Sicherheit» είχε τιμηθεί με το βραβείο καλύτερου σεναρίου το 2000), μας επισκέφθηκε με την 7η μεγάλου μήκους ταινία της καριέρας του, τιμημένη με το βραβείο Fipresci από το φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν.

Η υπόθεση: Ιούνιος 1945. Βαριά τραυματισμένη και με παραμορφωμένο πρόσωπο, η επιζήσασα του Άουσβιτς Νέλι επιστρέφει στη γενέτειρά της, το Βερολίνο. Κανείς από την οικογένειά της δεν κατόρθωσε να επιβιώσει. Δίπλα της βρίσκεται η φίλη της πριν από τον πόλεμο, η Λένε. Και καθώς η Νέλι έχει αποκτήσει μια μεγάλη περιουσία ως κληρονομιά, υποβάλλεται σε πλαστική εγχείρηση, που διαφοροποιεί κάπως τα χαρακτηριστικά της. Αυτό που την κρατάει ζωντανή είναι η λαχτάρα της να βρει ξανά το σύζυγό της, τον Τζόνι. Πριν τον πόλεμο εκείνος ήταν γνωστός πιανίστας κι εκείνη σπουδαία τραγουδίστρια. Με τα πολλά, η Νέλι βρίσκει τον Τζόνι να εργάζεται στο μπαρ «Phoenix». Εκείνος δεν την αναγνωρίζει: είναι πεπεισμένος πως η Νέλι είναι νεκρή. Βρίσκει όμως πως... της μοιάζει πολύ! Θέλοντας να βάλει χέρι στην κληρονομιά της οικογένειάς της, ο Τζόνι προτείνει στη Νέλι να υιοθετήσει την ταυτότητα της μακαρίτισσας συζύγου του. Η Νέλι συμφωνεί. Γίνεται έτσι σωσίας του ίδιου της του εαυτού! Θέλει να μάθει αν ο Τζόνι την αγάπησε, όπως πιστεύει εκείνη κι αν την πρόδωσε και την παρέδωσε στους Ναζί, όπως υποστηρίζει η Λένε. Μπορεί βεβαίως να ισχύουν και τα δύο...

Η άποψή μας: Ξεκινάει ως άλλο ένα δράμα με φόντο τα τραύματα που καλείται να καλύψει η Γερμανία μετά τα δεινά που προκάλεσε ο Ναζισμός στον κόσμο ο οποίος Κόσμος εκδικήθηκε τη Γερμανία με τον αρμόζοντα (;) τρόπο. Κάτι που, εν πάση περιπτώσει ως πηγή έμπνευσης φαίνεται πλέον εξαντλημένο. Και οι αρχικοί βηματισμοί της ταινίας αυτό δείχνουν. Ένα άνευρο δράμα που όμως δεν σε αφήνει να το παρατήσεις καθώς κρατάει δύο πολύ δυνατά ατού: τη – για άλλη μια φορά – φανταστική Nina Hoss και το γεγονός ότι ο θεατής δεν μπορεί να υποπτευθεί προς τα που κατευθύνεται η ταινία. Εκεί που αρχίζει να ανθίζει η ταινία είναι όταν οι δύο σύζυγοι επιτέλους συναντιούνται. Από τη στιγμή που ο Τζόνι εκπαιδεύει τη Νέλι (που όταν καταλαβαίνει πως δεν την έχει αναγνωρίσει, του συστήνεται ως Έσθερ) να γίνει η... Νέλι! Να υποδύεσαι τον σωσία του εαυτού σου! Εκπληκτικό! Και τόσο ανοιχτό για να παίξεις με πάρα πολλά θέματα, όπως εκείνο της ταυτότητας. Τι μας προσδιορίζει; Μα φυσικά το βλέμμα των άλλων! Η Νέλι ξανασυστήνεται στον άντρα της, βλέπει τις αντιδράσεις του, ξαναβιώνει όλα όσα την έκαναν να τον ερωτευθεί. Αλλά και μαθαίνει και πολλά πράγματα που δεν μπορεί παρά να της αλλάξουν την προοπτική. Εξαιρετική δουλειά, με πολλά επίπεδα ανάγνωσης (είναι η Νέλι η ίδια η Γερμανία; που αλλάζει πρόσωπο μετά από τον πόλεμο, αλλά παραμένει εντέλει η ίδια; ερωτήματα σαν αυτά γεννιούνται στο μυαλό των θεατών) που συν της άλλης κλείνει με μια απίστευτη ερμηνεία της ίδιας της Nina Hoss πάνω στο υπέροχο «Speak Low» του Κουρτ Βάιλ. Τέτοιοι Γερμανοί είναι φίλοι μας.

(η ταινία ολοκλήρωσε τις προβολές της στο φεστιβάλ – έχει διανομή από την Seven Films αλλά δεν γνωρίζουμε ακόμα την ημερομηνία εξόδου της στις κινηματογραφικές αίθουσες της χώρας μας)


Η ταινία «Μάθημα αποκατάστασης» (Klass Korrektsii / Correction Class) του Ivan I. Tverdovsky (Διεθνές Διαγωνιστικό) αποτελεί μια ελεύθερη μεταφορά του ομότιτλου μυθιστορήματος της Εκατερίνα Μουράσοβα, παιδοψυχολόγου από την Αγία Πετρούπολη (οι παλιότεροι τη γνωρίζαμε ως Λένινγκραντ). Το τρομερό είναι πως η συγκεκριμένη ταινία εμφανίζει αναλογίες με το ουκρανικό «Η φυλή», το οποίο με τη σειρά του είχε αναλογίες με το ουγγαρέζικο «Λευκός Θεός»! Κι ένας από τους ρόλους των φεστιβάλ είναι να αποτυπώνουν μέσω παραπάνω της μιας ταινιών κάποιους προβληματισμούς που δηλώνουν μια τάση σε συγκεκριμένες κοινωνίες. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν πως στις συγκεκριμένες τρεις χώρες υπάρχει μεγάλη άνοδος της ακροδεξιάς.

Η υπόθεση: Η Λένα είναι μια όμορφη κοπέλα, που εξαιτίας μυοπάθειας αναγκάζεται να κινείται με αναπηρικό καροτσάκι. Μετά από χρόνια κατ' οίκον εκπαίδευσης επιθυμεί να μπει στο κανονικό εκπαιδευτικό σύστημα. Για να γίνει αυτό, όμως, θα πρέπει να περάσει τουλάχιστον έναν χρόνο σε μια ειδική τάξη αποκατάστασης μαζί με άλλους συνομηλίκους της με κινητικές δυσκολίες ή ψυχολογικά προβλήματα. Η Λένα διαπιστώνει πως το σύστημα δεν θέλει καθόλου να βοηθήσει την ίδια και τους ομοίους της. Εντέλει, κάνει φιλίες και βιώνει τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα με τον ομορφονιό συμμαθητή της, τον Άντον. Καθώς πλησιάζει το τέλος της σχολικής χρονιάς, κατά την οποία μια επιτροπή αξιολόγησης θα αποφασίσει αν η Λένα και οι συμμαθητές της θα μπορέσουν να ενταχθούν στο κανονικό εκπαιδευτικό σύστημα, θα διαπιστώσει πως οι διακρίσεις δεν κάνουν διακρίσεις και πως η προκατάληψη κυριαρχεί στο μυαλό ακόμα και ανθρώπων που βιώνουν στο πετσί τους την προκατάληψη.

Η άποψή μας: Η ταινία ξεκίνησε τη φεστιβαλική της καριέρα στο Κάρλοβι Βάρι. Είναι μια ταινία που στην αρχή της τουλάχιστον δεν φαίνεται να διαφέρει από χολιγουντιανές νεανικές ταινίες που σκάβουν και λίιιιγο πιο κάτω από την επιφάνεια. Το όμορφο κορίτσι με το σωματικό πρόβλημα, που δεν την καθηλώνει πνευματικά. Ίσα – ίσα, είναι ένα πνεύμα δυναμικό, που στροφάρει, που επαναστατεί, που διεκδικεί. Είναι νέα γαμώτο και ξέρει πως η μόρφωση είναι το μέσον για να καλυτερέψει τη ζωή της. Όμως, απέναντί της το σύστημα που έχει δημιουργήσει για αυτήν και τους ομοίους της έναν εκπαιδευτικό Καιάδα. Όμως, απέναντί της οι αδιάφοροι καθηγητές. Όμως, απέναντί της, η αστυνομία (σε μια από τις πιο κωμικές σκηνές της πολύ σκληρής τούτης ταινίας, η Λένα και ο Άντον συλλαμβάνονται, αλλά επειδή οι αστυνομικοί δεν μπορούν να βάλουν στο πορτ μπαγκάζ του περιπολικού το καροτσάκι της, τους αφήνουν ελεύθερους!). Όμως, απέναντί της οι προκαταλήψεις, τόσο των «υγιών» συνανθρώπων της όσο και των ομοίων της, που όταν τη βλέπουν να μην κινείται στο πλαίσιο που επιθυμούν προσπαθούν να τη ρημάξουν (η σκηνή της προσπάθειας βιασμού είναι συγκλονιστική). Η σκηνή με τη δοκιμασία του τραίνου που περνάει πάνω από τους ξαπλωμένους στις ράγες εφήβους είναι συναρπαστική και το φινάλε, με την απηυδισμένη από την αδικία μητέρα της Λένα να ξεσπάει δεν μπορεί παρά να σε κάνει να σκιρτήσεις αν είσαι άνθρωπος. Και, παιδιά, πίσω έχει η αχλάδα την ουρά. Είμαστε καθηλωμένοι αλλά κάποια στιγμή θα σηκωθούμε και θα βαδίσουμε με σιγουριά προς ένα καλύτερο μέλλον.

(η ταινία προβάλλεται τη Δευτέρα 3 Νοεμβρίου στις 15.15, στην αίθουσα Ολύμπιον και την Τρίτη 4 Νοεμβρίου στις 18.00 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα)

Η ταινία Magical Girl του Carlos Vermut αποτελεί άλλη μια απόδειξη πως το Διεθνές Διαγωνιστικό τμήμα, αν και απαρτίζεται από ταινίες που έχουν συνήθως προβληθεί και σε άλλα, μεγαλύτερα φεστιβάλ πριν φτάσουν στη Θεσσαλονίκη, έχει ανέβει επίπεδο τα τελευταία χρόνια, με επιλογές αν μη τι άλλο πολύ ενδιαφέρουσες. Τείνει μάλιστα να επισκιάσει το πάντα λαοφιλές τμήμα «Ανοιχτοί Ορίζοντες». Τούτη η ταινία μας ήρθε από το Σαν Σεμπαστιάν με τα δύο μεγαλύτερα βραβεία του συγκεκριμένου φεστιβάλ: καλύτερης ταινίας και σκηνοθεσίας. Και το ότι ο σκηνοθέτης της υμνείται από τον Pedro Almodovar είναι κάτι αν μη τι άλλο καθόλου αμελητέο.

Η υπόθεση: Η Αλίσια είναι ένα 12χρονο κορίτσι που της αρέσουν τα γιαπωνέζικα τραγούδια και τα άνιμε. Πάσχει από λευχαιμία και δεν ξέρει αν θα προλάβει να γίνει 13 ετών. Ο πατέρας της, ο Λουίς, είναι ένας απολυμένος καθηγητής φιλολογίας, που τα βγάζει δύσκολα πέρα οικονομικά. Όταν ανακαλύπτει στο ημερολόγιο της μικρής ότι θέλει όσο τίποτε άλλο το πανάκριβο φόρεμα μιας άνιμε ηρωίδας, θα προσπαθήσει να βρει λεφτά με οποιονδήποτε τρόπο, προκειμένου να εκπληρώσει την τελευταία της, καθώς φαίνεται, επιθυμία. Η πορεία του θα διασταυρωθεί με εκείνη της Μπάρμπαρα, μιας όμορφης αλλά διαταραγμένης γυναίκας και του Νταμιάν, ενός γηραιού καθηγητή μαθηματικών που κουβαλάει τη δική του ατζέντα.

Η άποψή μας: Ναι, έχουμε δει πάμπολλες φορές τη φόρμουλα της σπονδυλωτής ταινίας, όπου διαφορετικές ιστορίες διαπλέκονται και συναντιούνται με απροσδόκητο ή... προσδόκητο (εντάξει, δεν υπάρχει η λέξη) τρόπο. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου πραγματικά αιφνιδιάζει και κερδίζει τον θεατή όντας λειτουργική και τέτοια ώστε να μην αφήνει ούτε καν την υποψία ότι θα μπορούσε να γυριστεί αλλιώς. Τα τελευταία χρόνια όμως, η συγκεκριμένη φόρμα χρησιμοποιείται κατά κόρον, προκειμένου να κουκουλώσει τις αδυναμίες μιας ταινίας η οποία αν επέλεγε τη γραμμική αφήγηση δεν θα μπορούσε να κρύψει τη γύμνια της και την ασημαντότητα της. Ευτυχώς, η ταινία του Vermut (τι... μεθυστικό επίθετο!) ανήκει στην πρώτη κατηγορία. Στήνεται ως παζλ που χτίζεται κυριολεκτικά μπροστά στα μάτια μας. Ναι, κάποια πράγματα δεν επεξηγούνται, ναι, κάποια πράγματα παραμένουν μυστήρια και αδιευκρίνιστα αλλά αυτές οι «ελλείψεις» αντί να μειώνουν τη δυναμική της ταινίας αυξάνουν γεωμετρικά τη γοητεία της. Τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος μας λέει ουσιαστικά η ταινία. Να κουβαλάς ελπίδες, απογοητεύσεις, ναρκισσισμούς, να παλεύεις για το καλό και ηθικό, να υπερασπίζεσαι την προσωπική σου αλήθεια και τελικά, στην κάθε ερώτηση αντί για την απάντηση «άνθρωπος» να έρχεται η απάντηση «θάνατος». Μαγικό το κορίτσι, μαγική η ταινία. Μιλάμε όμως για μια μαγεία κατάμαυρη, για μια ταινία κατασκότεινη, που δεν αφήνει αυταπάτες, που δεν φτιασιδώνει τον μισανθρωπισμό της, που λέει τα πράγματα ως έχουν. Η οικονομική κρίση έγινε κοινωνική κρίση, έγινε κρίση ηθικής. Και παρά το γέλιο που χαρίζει σποραδικά απλόχερα η ταινία αυτό παγώνει στο τέλος στα χείλη του θεατή. Πάρα πολύ σπουδαία δουλειά.

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της τη Δευτέρα 3 Νοεμβρίου στις 18.30, στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα – έχει διανομή από την Weird Wave αλλά δεν γνωρίζουμε ακόμα την ημερομηνία εξόδου της στις κινηματογραφικές αίθουσες της χώρας μας)


Το A Blast του Σύλλα Τζουμέρκα (Ελληνικές ταινίες - 100 χρόνια Ελληνικός Κινηματογράφος – 2014) είναι η πρώτη ελληνική ταινία που είδαμε ως τώρα στο φεστιβάλ – στο τμήμα που συμμετέχει υπάρχουν επίσης Το μικρό ψάρι του Οικονομίδη, το Xenia του Κούτρα (τις οποίες έχουμε δει στο εμπορικό κύκλωμα) κι άλλες έξι ελληνικές ταινίες που οι δημιουργοί τους επέλεξαν να μην κάνουν την πρεμιέρα τους στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Βέβαια, εδώ θα μπορούσαν να ενταχθούν κι άλλες ταινίες, όπως πχ Οι αισθηματίες του Νίκου Τριανταφυλλίδη, αλλά αυτό είναι μια άλλη, μεγάλη και πικρή ιστορία.

Η υπόθεση: Η Μαρία τρέχει στην Εθνική Οδό. Πίσω της, φωτιά και μια τσάντα γεμάτη λεφτά. Μπροστά της, ο ατέλειωτος δρόμος. Μόλις μια μέρα πριν, ήταν μια στοργική μητέρα, ερωτευμένη σύζυγος, υπεύθυνη κόρη. Σήμερα έχει επαναστατήσει. Και είναι αποφασισμένη να σαρώσει στο πέρασμά της ό,τι αγάπησε ποτέ.

Η άποψή μας: Ο Σύλλας Τζουμέρκας είναι αδιαμφισβήτητα ένας από τους πλέον ταλαντούχους νέους Έλληνες σκηνοθέτες. Έχει όμως ένα ελάττωμα: θέλει να τα πει όλα μαζί. Και το κάνει για δεύτερη φορά μετά την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, τη «Χώρα προέλευσης». Το ότι είδαμε την ταινία αμέσως μετά την προβολή του «Magical Girl» μεγέθυνε τις αδυναμίες της: απέτυχε εκεί που θριάμβευσε η ισπανική ταινία. Αν τύχει να δείτε και τις δύο ταινίες κοιτάξτε πως διαχειρίζονται το θέμα της οικονομικής κρίσης: ο Ισπανός σκηνοθέτης το περνάει διακριτικά μεν ευκρινέστατα δε, ο Σύλλας από την άλλη προτιμάει να τη «φωνάζει», έτσι ώστε να «πιάσουν» το θέμα και οι μαθητές στις τελευταίες θέσεις της τάξης. Μπουκώνει το σενάριό του με πάρα πολλά πράγματα εκεί που η αφαίρεση θα ήταν μάλλον πιο λειτουργική αισθητική προσέγγιση. Κάπως έτσι την είχε «πατήσει» ο Μενέλαος Καραμαγγιώλης με το J.A.C.E.... Έχει την τύχη να διαθέτει στον πρωταγωνιστικό ρόλο μια εξαιρετική Αγγελική Παπούλια (που τείνει να γίνει ο... Βαγγέλης Μουρίκης των Ελληνίδων κινηματογραφικών ηθοποιών) έχει την ατυχία όμως από την άλλη να συμπληρώνει το άνισο σενάριό του με ένα αποπροσανατολιστικό μοντάζ. Παίζει με διάφορες χρονικές περιόδους εξέλιξης του φιλμ κι αν στόχος του ήταν να ζαλίσει τον θεατή ώστε να δυσκολεύεται να διακρίνει το timeframe, τότε το πέτυχε. Οι ερωτικές σκηνές είναι αριστουργηματικά σκηνοθετημένες – να το τονίσουμε αυτό – το φιλόδοξο εγχείρημα όμως εντέλει καταλήγει σε κάτι που μπορεί να συνοψιστεί στη φράση «μαζί με τα ξερά καίγονται και τα χλωρά». Χίλιες φορές όμως τέτοιες έντιμες αποτυχίες παρά αυτάρεσκες αυνανιστικές «καλλιτεχνίες» της κακιάς ώρας.

(η ταινία ολοκλήρωσε τις προβολές της στο φεστιβάλ – έχει διανομή από την Strada Films και θα βγει στις αίθουσες της χώρας μας την Πέμπτη 27 Νοεμβρίου)

Η μέρα ξεκίνησε ελπιδοφόρα με την ταινία «Εκτός ελέγχου» (She's Lost Control) της Anja Marquardt (Διεθνές Διαγωνιστικό). Μια ταινία που πρωτοπροβλήθηκε στην περασμένη Berlinale (στο τμήμα Forum) και στην οποία για δεύτερη φορά μέσα σε λίγα χρόνια ερχόμαστε «αντιμέτωποι», face to face με μια σεξουαλική θεραπεύτρια. Θυμίζουμε πως δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που θαυμάσαμε την ατρόμητη ερμηνεία της Helen Hunt στο (με διαφορετικό κέντρο βάρους) «Μαθήματα ενηλικίωσης».

Η υπόθεση: Η Ρόνα είναι μια νεαρή γυναίκα που ζει στη Νέα Υόρκη. Έχει αποστασιοποιηθεί από την οικογένειά της, έχει στήσει με το νου της την καριέρα της, καταψύχει τα ωάρια της (μπας και θελήσει κάποια στιγμή να γίνει μητέρα), δεν έχει ερωτική σχέση αλλά κάνει σεξ με άντρες ως σεξουαλική θεραπεύτρια. Είναι καλή στη δουλειά της: ο καθηγητής με τον οποίο συνεργάζεται της δίνει τις πιο δύσκολες υποθέσεις του. «Πελάτες» της είναι άντρες που έχουν θέμα με την οικειότητα. Ένας από αυτούς, ο τελευταίος στη σειρά, είναι ο Τζόνι. Ένας βοηθός αναισθησιολόγου με προβληματική συμπεριφορά. Η Ρόνα με τα μεσάτα κυριλέ παντελόνια της για πρώτη φορά δεν θα καταφέρει να αποστασιοποιηθεί και θα ερωτευθεί τον πελάτη της.

Η άποψή μας: Χαρακτηριστική περίπτωση ανεξάρτητου αμερικάνικου σινεμά, με τα θετικά του και τα αρνητικά του έχουμε εδώ. Η Marquardt ελέγχει τα εκφραστικά της μέσα, δεν φλυαρεί παραδόξως, κάνει αντίστιξη της απρόσωπης μεγαλούπολης με μια γυναίκα που προσπαθεί να λειτουργεί όχι ως πόρνη αλλά ως πραγματική θεραπεύτρια. Που δίνεται με όλο της το είναι σε κάθε προβληματικό «πελάτη», που δεν λέει ψέματα, που πραγματικά αισθάνεται και ξεχωρίζει σαφώς μέσα της το empathy από το sympathy. Φαίνεται όμως πως όσο πιο πολύ παίζεις με τη φωτιά, δεν μπορεί, κάποια στιγμή θα καείς (μικρό spoiler αυτό). Οι δύο βασικοί πρωταγωνιστές είναι εξαιρετικοί, με την Brooke Bloom να κερδίζει το θεατή με τα εκφραστικά της μάτια, τα γεμάτα ειλικρίνεια απέναντι στους άλλους, τα οποία όμως δεν μπορούν να προσδιορίσουν την προσωπική της «ανισορροπία». Κι εδώ βρίσκεται το... προβληματάκι με την ταινία: ενώ η σκηνοθέτιδα αποφεύγει εντελώς να ερμηνευτούν οι ερωτικές της σκηνές ηδονοβλεπτικά (και δικαίως – δεν είναι αυτό το θέμα της), έχει λίγο θολωμένη την πυξίδα της για το τι ακριβώς θέλει να πει. Και δεν μπορεί πάντοτε η λύση να είναι η οικογένεια, σωστά; Σε ότι αφορά το σάουντρακ (που πάντα μας αρέσει να ασχολιόμαστε σε κάθε ταινία με αυτό), υπάρχει ελάχιστη μουσική, η σκηνή όμως που έχει ως μουσική υπόκρουση ένα τραγούδι των Strokes είναι μία από τις καλύτερες της ταινίας.

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της την Κυριακή 2 Νοεμβρίου στις 15.30, στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα)


Η ταινία «Η φυλή» (Plemya / The Tribe) του Miroslav Slaboshpitsky (Διεθνές Διαγωνιστικό) αποτελεί ως σύλληψη ένα εντελώς τολμηρό εγχείρημα. Μια ταινία στην οποία πρωταγωνιστούν κωφάλαλοι και όπου όλοι οι διάλογοι γίνονται στη νοηματική γλώσσα. Χωρίς υπότιτλους, χωρίς voice over, χωρίς επεξηγήσεις, όπως αναφέρεται πριν φωτιστεί το πρώτο πλάνο της ταινίας. Οι θεατές ακούμε τους φυσικούς ήχους αλλά μένουμε απ' έξω από το τι ακριβώς «παίζεται» επί της μεγάλης οθόνης (εντάξει, όσοι γνωρίζουν τη νοηματική, «διαβάζουν» τους διαλόγους). Έλαβε μέρος στην Εβδομάδα της Κριτικής του φεστιβάλ των Καννών και γενικώς προβάλλεται σε πάρα πολλά φεστιβάλ, θαμπώνοντας τους θεατές με όσα «λέει» με την εκκωφαντική σιωπή της.

Η υπόθεση: Ουκρανία. Ένα κατεστραμμένο αμάξι πίσω από μια στάση λεωφορείου. Κι ένας έφηβος να ζητάει κατευθύνσεις. Μόλις έχει φθάσει στη συγκεκριμένη πόλη και ψάχνει ένα οικοτροφείο για κωφά παιδιά. Εκεί τον έχουν στείλει. Κι εκεί θα προσπαθήσει να προσαρμοστεί σε ένα καθόλου φιλικό περιβάλλον. Ένας διεφθαρμένος καθηγητής παρέα με τον επιστάτη έχουν στήσει ολόκληρη «επιχείρηση». Μέσω μιας κλίκας νταήδων εκφοβίζουν τα πιο αδύνατα παιδιά, τους παίρνουν το χαρτζιλίκι και εκμεταλλεύονται τους ευρισκόμενους στη βάση της ιεραρχικής πυραμίδας μέσω επαιτείας, ληστειών και πορνείας. Ο νεοφερμένος έφηβος είναι γερό κορμί και γρήγορα ανεβαίνει στην ιεραρχία. Κάνει κι αυτός όλες τις βρώμικες δουλειές μετά από κατάλληλη εκπαίδευση. Τα πράγματα θα αλλάξουν όταν ερωτεύεται ένα από τα κορίτσια του οικοτροφείου, που κάνουν βίζιτες με πελάτες φορτηγατζήδες κι έχει όνειρο μια καλύτερη ζωή – πάντα ως πόρνη – στην Ιταλία. Μόνο που η βία εντέλει πληρώνεται μόνο με βία.

Η άποψή μας: Κατά έναν πολύ παράδοξο τρόπο τούτη η ταινία έχει αναλογίες με το «Λευκό Θεό» που είδαμε στην τελετή έναρξης. Βάλτε στη θέση του ημίαιμου σκύλου τον κωφάλαλο έφηβο και θα δείτε ότι οι δύο ταινίες θέλουν να πουν πάνω κάτω τα ίδια πράγματα. Μόνο που ο Ουκρανός σκηνοθέτης ποντάρει περισσότερο στο ρεαλισμό από τον Ούγγρο συνάδελφό του, κι ας βρίθει η ταινία του από σύμβολα, έχοντας πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης, πέρα από το πρώτο. Ίσως τραβηγμένα τούτη η ταινία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ως η πλέον αντι-Πούτιν ταινία όλων των εποχών. Σε μια από τις αρχικές σκηνές, πάντως, δεν διαφεύγει της προσοχής του ψύχραιμου θεατή πως γίνεται σκωπτική έμμεση αναφορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ. Κάποιες σκηνές κρατάνε σε μάκρος, ακριβώς για να ενταθεί η σύγχυση του θεατή που προσπαθεί να βρει τον... «άγνωστο κώδικα» στις συνομιλίες των κωφάλαλων, αλλά μάταια. Η σκηνή της απόξυσης είναι πιο συγκλονιστική από την αντίστοιχη στο «Τέσσερις μήνες, τρεις εβδομάδες και δυο μέρες» και το φινάλε με τα σπασμένα κεφάλια θα κάνει πολλούς να φρικάρουν με την αγριότητά του. Έτσι είναι, όμως: οι νταήδες αντιμετωπίζονται με τα ίδια τους τα όπλα. Και στο τέλος δεν έχεις παρά να κλείσεις την πόρτα στους παντός είδους φασίστες και να πετάξεις και το κλειδί.

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της την Κυριακή 2 Νοεμβρίου στις 17.30, στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα)

Το μόνο πράγμα για το οποίο δεν μπορεί κανείς να κατηγορήσει τον Ρουμάνο Corneliu Porumboiu είναι η έλλειψη πρωτοτυπίας. Τι είναι η τελευταία του ταινία «Το δεύτερο παιχνίδι» (Al doilea joc / The Second Game) (Ματιές στα Βαλκάνια); Ένα αταξινόμητο φιλμ (μυθοπλασία δεν το λες, ούτε ντοκιμαντέρ), στο οποίο ο σκηνοθέτης μαζί με τον πατέρα του σχολιάζουν τον μυθικό ποδοσφαιρικό αγώνα Στεάουα Βουκουρεστίου – Ντιναμό Βουκουρεστίου, που έλαβε μέρος στις 3 Δεκεμβρίου του 1988 (πριν την πτώση του Τσαουσέσκου δηλαδή), στον οποίο διαιτητής ήταν ο πατέρας του σκηνοθέτη! Αυτό που βλέπει ο θεατής είναι η τηλεοπτική εικόνα του αγώνα (χωρίς τον ήχο της μετάδοσης) κι αυτό που ακούει είναι τα σχόλια πατέρα και γιου, καθώς και κάποιες τηλεφωνικές συνομιλίες, ενώ ξαναβλέπουν το ματς 25 και βάλε χρόνια μετά τη διεξαγωγή του! Οπότε, η διάρκεια της ταινίας είναι εκείνη ενός ποδοσφαιρικού αγώνα (για εύλογους λόγους δεν υπάρχει 15λεπτη κινηματογραφική διακοπή ημιχρόνου), ενώ για τίτλους τέλους βλέπουμε τα αποτελέσματα όλων των αγώνων του ρουμανικού πρωταθλήματος εκείνης της αγωνιστικής!

Το ματς έγινε σε συνθήκες διαρκούς, πυκνής χιονόπτωσης και ήταν ματσάρα, στην οποία συμμετείχαν μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα του ρουμανικού ποδοσφαίρου: από τον Χάτζι και τον Ντουκαντάν μέχρι τον Ποπέσκου, τον Πιτσούρκα και τον Ντάνουτ Λούπου, που πέρασε ένα φεγγάρι και από τον Παναθηναϊκό. Οι ποδοσφαιρόφιλοι μπορούν να απολαύσουν την ταινία παρακολουθώντας απλά το ματς! Αλλά παρά το γεγονός ότι ο Corneliu υπονομεύει το δημιούργημά του, λέγοντας κάποια στιγμή πως και τούτη είναι σαν τις άλλες του τις ταινίες: κρατάει πολύ και δεν συμβαίνει τίποτε σε αυτήν, εντούτοις στην ταινία συμβαίνουν πολλά. Και μαθήματα διαιτησίας (το ξέρατε ότι οι διαιτητές φροντίζουν να έχουν πάντοτε αριστερά τη μπάλα και για να βρίσκονται σε όλες τις φάσεις τρέχουν στο γήπεδο διαγωνίως;) και μαθήματα ιστορίας για το τι συνέβαινε με την σεκιουριτάτε και τα στημένα πρωταθλήματα (κοίτα να δεις τώρα, να σου έρχονται σκέψεις για το ελληνικό σήμερα και τον φαταούλ) και το τι είναι στην ουσία του το ποδόσφαιρο και τι είναι στην ουσία της η τέχνη και, και, και. Εντάξει, κάποιες στιγμές, ιδίως από τη στιγμή που φεύγει η πρώτη έκπληξη, το όλον βαραίνει σε ρυθμό, εντούτοις δεν μπορείς να φύγεις μετά το πέρας της ταινίας με ένα χαμόγελο στα χείλη. Και μεταξύ μας, ένα πεντακάθαρο πέναλτι το «έπνιξε» ο πατήρ Porumboiu και ακόμα και σήμερα κάνει το κουνέλι.

(η ταινία ολοκληρώνει τις προβολές της την Κυριακή 9 Νοεμβρίου στις 18.00, στην αίθουσα Σταύρος Τορνές)


Υπάρχουν μερικές ταινίες που πραγματικά με εξοργίζουν. Όπως «Η δεύτερη ευκαιρία» (En chance til / A Second Chance) της Susanne Bier (Ανοιχτοί Ορίζοντες – Ειδικές προβολές). Μια ταινία που δεν χρειάζεται να υποστεί χολιγουντιανό ριμέικ. Με μια μεταγλώττιση στα αγγλικά είναι έτοιμη να κάνει «διεθνής καριέρα». Κρίμα και πάλι κρίμα.

Η υπόθεση: Ο Αντρέας είναι ένας πολλά υποσχόμενος νεαρός ντετέκτιβ. Ωραίος, παντρεμένος με την πανέμορφη Άννε, βιώνει την οικογενειακή του ευτυχία μαζί με το νεογέννητο γιο τους, τον Αλεξάντερ, στο υπέροχο σπίτι τους δίπλα σε μια λίμνη. Ο Αντρέας θα ταραχθεί πολύ όταν απαντώντας σε μια κλήση για οικογενειακή βία θα συναντήσει το ρεμάλι Τρίσταν μαζί με τη φιλενάδα του, τη Σάνε και θα ανακαλύψει βουτηγμένο στα σκατά του το επίσης νεογέννητο παιδί τους, τον Σόφους. Και θα συνταραχθεί όταν η τραγωδία θα ενσκήψει στη μικρή του οικογένεια. Και τότε θα προβεί σε μια πράξη που θα πυροδοτήσει μια σειρά από δραματικά γεγονότα και απίστευτες αποκαλύψεις.

Η άποψή μας: Το να γυρίζεις ένα μελόδραμα, όσο τραβηγμένο κι αν είναι αυτό, προφανώς και δεν είναι μεμπτό. Τα πάντα κρίνονται από τις αποφάσεις σου ως δημιουργός. Θα κρατήσεις μια αποστασιοποίηση που θα αφήσει τον θεατή να αποφασίσει αν και πότε θα χρησιμοποιήσει το χαρτομάντιλο του, χωρίς αυτό να είναι αυτοσκοπός; Ή θα τον εκβιάσεις συναισθηματικά χυδαίω τω τρόπω χρησιμοποιώντας κάθε κλισέ που διαθέτεις στη φαρέτρα σου; Η Bier επιλέγει το δεύτερο. Και να σου τα κοντινά στα μάτια των μωρών και δώστου κλόουζ απ σε κλαμένα πρόσωπα και α, τι υπέροχες, άσχετες εικόνες από ουρανούς και νερά. Στο... έγκλημα συμμετέχει ο Anders Thomas Jensen, που μας είχε καλομάθει με τα ευρηματικά του σενάρια, εδώ όμως τα κάνει κυριολεκτικά σκατά. Η εθνική Δανίας σε επίπεδο ηθοποιών είναι εδώ, με την προσθήκη της Σουηδέζας Maria Bonnevie (να δικαιολογηθούν και τα χρήματα σουηδικής προέλευσης στην παραγωγή, έτσι;). Αλλά η ταινία πηδάει από την μία απιθανότητα στην άλλη με τον πλέον προβλέψιμο τρόπο. Κατηγορούσαμε τον Φώσκολο για υπερβολικό και τον Παπακαλιάτη για «κλέφτη». Ε, η Bier τους κατατρόπωσε. Και πραγματικά απορώ από τώρα με όσους θα βρουν την ταινία ανθρώπινη και συγκινητική – τοποθετώντας με ταυτόχρονα στην κατηγορία των αναίσθητων. Τι να πω! Και το «The Broken Circle Breakdown» εκβίαζε συναισθηματικά (πάντα, ταινίες με παιδιά που κινδυνεύουν ή πεθαίνουν φλερτάρουν με το απαράδεκτο) αλλά το έκανε με πολύ, πολύ κομψότερο τρόπο. Ουφ, θάψιμο τέλος.

(η ταινία ολοκλήρωσε τις προβολές της στο φεστιβάλ – έχει διανομή από την Rosebud 21 αλλά δεν γνωρίζουμε ακόμα την ημερομηνία εξόδου της στις κινηματογραφικές αίθουσες της χώρας μας)

Είναι αργά και δεν προλαβαίνουμε να αναφερθούμε σήμερα στην ταινία «Φοίνικας» του Cristian Petzold. Μια ταινία με σαφέστατα θετικό πρόσημο, στην οποία θα αναφερθούμε σε μία από τις επόμενες ανταποκρίσεις μας, μιας που έτσι κι αλλιώς ολοκλήρωσε τις προβολές της στο φεστιβάλ. Όπως και να'χει, χορταστική η σημερινή μας ανταπόκριση, δεν μπορείτε να πείτε, έτσι;